Главная

Ван ша, инсан, ахпа геж я

Ван ша, инсан, ахпа геж я

 

Ван ша, инсан!

 

Аллагьди ﷻ ваз акьул ганва

Пис-хъсанди кьатIун патал,

Шуьше хьтин кьве вил ганва

Экуь дуьнья акун патал.

 

Ваз руьгь ганва гьисс ийидай,

РикIни уьмуьрдал шад жедай,

Пай ганва ваз каинатдай

Гьар жуьредин ванер къведай.

 

Вучиз и экуь дуьньяда

Йиф хьиз чIулав я куь рикIер?

Вучиз и мублагь дуьньяда

Икьван пис, кесиб я руьгьер?

 

Вучиз чарадал пехил я?

Кьадарсуз икьван къаних я?

Себеб такваз, куьз сефил я?

Уьмуьрда вун куьз дарих я?

 

Виридахъ гьисс ва руьгь ава

Уьмуьрдал шад, пашман жедай.

Вучиз ахьтин ният ава

Сад масадаз душман жедай?

 

Я гьахъ-дуван амач лугьуз,

Бес и кьадар къаних жедан?

Камал, несят гумач лугьуз,

Рекъидани къилих икьван?

 

Дуьньядик тахсир кутамир,

Тахсирар инсанринбур я,

Сериндик кутазвайд уьмуьр

Аллагьди ﷻ негь ийирбур я.

 

Руьгьдайни гьич шак гъимира

Халикь тир Аллагь ﷻ авайди.

РикIелай гьич ракъурмира

Виридахъ кьиникь галайди.

 

АвунатIа гьарам дадмиш,

Мал-девлетдал темягь фена,

Жемира вун гьич ягъалмиш,

Ви дуван жедач лагьана.

 

ТарашнатIа чарадан мал,

Жерид туш садазни гьалал.

Гваз атайла сурун суал,

Мез кьурана, жеда вун лал.

 

Сад Аллагь ﷻ Вич язва Сабур

Эх ийидай вири акур,

КIвал хьанмазди ваз мичIи сур,

Акван хъийич ракъинин нур.

 

Ахпа жеда сурун суал,

Пис-хъсан вегьез терездал,

Суваб-гунагь тапрак-чувал

Къазанмишай и дуьньядал.

 

Ийизва жеда на хиялар:

Жерид туш гьахъар-дуванар,

Кефи куьк яз, хъсан гьалар,

ЧIугвада за заз девранар.

 

Ихтияр ва акьул вид я,

Зид я анжах ви рикIел гъун,

Ван ша, инсан, ахпа геж я,

Галукьайла вахъ са чайгъун.

 

Сефибег Гьажибегов

 

 

 

 

 

Къенин югъ

Гъафил я къе инсанд гьалар,

Рикlе гьатна залан парар,

Гьикьван фирай вилин накъвар?

Чlулав я лагь ракъин нурар.

 

Кат жедани яракьрикай,

Ягъ-ямирдин цlаярикай,

Туп-туп чlулав гумарикай,

Низ хабарин чи гьалдикай?!

 

Дяве «къугъунриз» элкъуьриз,

Бахчадавай аялар хьиз,

Амукьна халкь мез амачиз,

Са жавабни жагъин тийиз.

 

Амач кьарай кесиб халкьдиз,

Вуж атурай чи гьарайдиз,

Квахьайла велед гел галачиз,

Вуч жаваб гун дидедиз..?

 

Гьар са касди кlелрай зикир,

Ван жедайвал Раббидиз ﷻ,

Рикlе анжах хьурай фикир,

Аквазвайди чеб Аллагьдиз ﷻ.

 

Накъваривди кхьей шиир,

Элкъуьрмир, дуст, зарафатдиз,

Авачтlани чаз гьич хийир,

Аманат хьуй жегьилриз.

 

 

 

 

 

Бубадин сурал хци туькlуьрай чlал

 

Атана заз кlваляй хабар:

«Вун хесте яз къатканва»

Рикlел хьана зи еке къабар –

Зун гзаф четин чкада ава.

 

Гъил къачу зи тахсирдилай,

Хквез хьанач гъурбатдай,

Самбурдивай яргъал мензилдай,

Маргъузарди кьул чуьллерай.

 

Буба, вуна заз лагьана:

«Аллагьди ﷻ чун тадач сефил,

Къаяр авай датlана,

Самбурдилай къачу на гъил».

 

Яб ганач за ви гафариз,

Вегьена чанта къуьнериз,

Гъил югъурна дидедиз,

Гьатна рекье гатфариз.

 

Шумуд йисар алатнай,

Вердиш хьанач къаярив,

Гагь ишехьдай, гагь гьарайдай,

Терхеб рахаз муркlарив.

 

Гила хуьруьз хтана, буба,

Акъвазнава зун ви сурал,

Туьтер шелди кьуна зурба,

Аял вахтар хтана рикlел.

 

Лагь кван, буба, заз а ви сир –

Гьич санизни фин тавуна

Уьмуьр гьализ авуна чир

Чун арадиз гъана вуна.

 

Ви суфрадик фу хьун патал,

Гзаф зегьмет чlугуна вуна,

Акьалдарна вири кlвачел,

Илимдин дустар авуна.

 

Минет я ваз лап рикlивай,

Кваз кьамир на зи хесетар,

Жегьилвилин тир гъалатlар,

Шафакъат гъваш зи патахъай.

Кlелзава за Къуръанд цlарар,

Ван жедайвал дерин суруз,

«Ругуд иман» хьурай гафар,

Сиратlдилай фидай юкъуз.

 

Садлагьана зи япарихъ,

«Хва!» лагьай сес галукьна,

Яраб Аллагь ﷻ, и накьварик

Чан алай кас кучукна..?

 

Дикъетдивди яб гайила,

Таниш тир сес амачир,

Белки нефес дар хьайила,

Гару гъайи ванер тир..?

 

Сусанна Мамедова,

Дагъустандин Огни шегьер

 

 

 

 

 

 

Хиялар

Аман дустар дар я гуьгьуьл,

Гьич дуьньядихъ галамач вил.

Дили жезва зи рехи кьил,

Гьалар акваз, я чан эллер.

 

Гъилер гъуьргъуь, беден я буш,

Са куьникайни хъжезмач хуш.

Я тӏуьр тӏуьни, тӏуьртӏан заз нуш,

Квевай куьмек (чара), азиз эллер.

 

Инсанвилихъ инсаф авач,

Гьар садазни сад кӏанзамач.

Мукьва-кьили, стха амач,

Эхир заман жезва, эллер.

 

Кефсуздан килиг гьалариз,

Яб це, ам рахар гафариз.

Инсаф яни ам къарсариз,

Гьарда са гаф (гьакӏа) лугьун, эллер.

 

Сагърай куьн лап пара-пара,

Мумкин я, яргъал хьун пара.

Дарда авайдаз я са чара,

Ая, квез тӏалаб, я эллер.

 

Къурбан Исмаилов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Ички зиян я

Чехир, ички. Дегь девиррани и шейэр гьазуриз ва ишлемишиз чизвай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, жуьреба-жуьре набатат-рикай, емишрикай пиводиз ухшар шей чи эрадал къведалди са шумуд агъзур йис вилик Египетда, Месопотамияда, Китайда, Мексикада гьазурзавай.   Чи эрадал къведалди ирид агъзур йис...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Дуьнья кlан хьунин мусибат

Инсанар ва чинерар, Къуръанда лугьузвайвал, Аллагьди ﷻ анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Анжах абур и дуьньяди алдатмишарзава. Малум тирвал, дуьнья кlан хьайи касдиз эхират такlан жезва, ада гьалал-гьарам лугьун тавуна дуьньядин девлет къазанмишзава ва Халикьдивай ﷻ яргъа...