Главная Чи алимар

Мамрачви Къазанфарбег

Мамрачви Къазанфарбег

Дагъустандин областдин кьушунрин штабдин типографияда “Куьредин эвелимжи абжуз” тIвар алаз чапдай акъудай лезги чIалан азбука-буквардин автор,...

Рагьман-къули эфенди: сифтегьанбурукай сад

Рагьман-къули эфенди: сифтегьанбурукай сад

Ахцегьай тир алим Рагьман-къули эфендидикай (XVII-XVIII-асирар)   Рагьман-къулидин бине мусурманрин медениятдин чIехи чешме, тарихдин метлеб...

Астроном Абу Исгьакъ Ибрагьим аз-Заркали

Астроном Абу Исгьакъ Ибрагьим аз-Заркали

Играми газет кIелзавайди, Исламдин къизилдин асирдин мусурманрин бажарагълу алимар рикIел хкун давамарин. Машгьур математик, астроном ва...

Къизилдин девирдин чирагъ

Къизилдин девирдин чирагъ

Исламдин ЦIийи хъхьунин Къизилдин девирдин еке бажарагъ авай алимрин дестедик Мугьаммад Абуль-Вафа аль-Бузжани ва адан сухта Абд ар-Рагьман ибн Юнус...

ЧIехи математик ва астроном

ЧIехи математик ва астроном

Абд ар-Рагьман ибн Юнус аль-Мисри – вичин уьмуьрдин эхир гьисабна чирай Исламдин алим я. Мугьаммад Абуль-Вафадин еке бажарагъ авай сухта Абд...

Алим ва хирург Абу аль-Къасим аз-Загьрави

Алим ва хирург Абу аль-Къасим аз-Загьрави

Исламди инсаниятдиз бажарагълу алимрин чIехи гъетерин кIватIал багъишна. Гзафни-гзаф илим ва искусство муьжуьд лагьай асирдилай цIерид лагьай асирдал...

Алкьвадар Гьасанан эдебдин къанунар

Алкьвадар Гьасанан эдебдин къанунар

Урусатдин миллетрин къурулуш гзаф девлетлуди ва муракабди я: ам вишни кьудкъадав агакьна халкьарикайни жуьреба-жуьре миллетрин дестейрикай ибарат я....

Шаир ва алим Хпеж Къурбан

Шаир ва алим Хпеж Къурбан

ТIебиат. Дуьнья. Вахт. Инсан. Кар. Ирс. Зи кьатIунралди, ибур вири сад-садахъ галаз алакъалу я. ТIебиат даим уьмуьр я. Ам датIана гьерекатда ава....

Малла Зекери

Малла Зекери

И кас Самур дереда араб чIалал кIел-кхьин чидай, Ислам диндиз вафалу кас яз машгьур тир. Исятдани ам малла Зекери лугьуз халкьди рикIел хкизва. Адан...

Арифдар Алкьвадар Гьасан эфенди

Арифдар Алкьвадар Гьасан эфенди

ХIХ-асирдин кьвед лагьай паюна ва ХХ-асирдин сифте кьилера Дагъустанда машгьур ксарикай сад алим, шаир ва арифдар Алкьвадар Гьасан хьана Сифте...

Ярагъ Мегьамедан муаллим

Ярагъ Мегьамедан муаллим

Лезгийрин тарихда кIел тавунвай чинар гьеле пара ама. Сур чIаварин сирерай кьил акъудунал машгъул жезвай алимри, пешекарри абурун винел кIвалахзава,...

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакран тIвар кьурла Умар шехьзава   Садра Умар алай чкадал инсанар Абу Бакракай рахаз хьана. Умара лагьана: «Заз зи вири крар Абу Бакран уьмуьрдай са йикъахъни са йифехъ дегишарнайтIа кIандай. Йифиз талукь яз лагьайтIа – им Пайгъамбардихъ ﷺ галаз чуьнуьх хьун патал Савр...


Ички зиян я

Чехир, ички. Дегь девиррани и шейэр гьазуриз ва ишлемишиз чизвай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, жуьреба-жуьре набатат-рикай, емишрикай пиводиз ухшар шей чи эрадал къведалди са шумуд агъзур йис вилик Египетда, Месопотамияда, Китайда, Мексикада гьазурзавай.   Чи эрадал къведалди ирид агъзур йис...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Женнетдин няметар

1. Аль-Мугъира бин Шу`бади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са сеферда Мусади вичин Раббидивай ﷻ хабар кьуна: «Женнетда авай инсанрикай виридалайни агъада авай гьал низ жеда?»   Ада жаваб гана: «Ам Женнетдин вири агьалияр Женнетдиз фейидалай кьулухъ атай...