Коронавирусдин судур
COVID-19 – гел галачиз алат тийидай азар я. Гзаф маса галукьдай азарри хьиз, COVID-19 азардини вичелай гуьгъуьниз чи бедендин жуьреба-жуьре паярин ва къурулушрин кIвалахда са жерге ян гунар тун мумкин я.
Гьа жергедай яз нефес чIур хьун, зайиф хьун, тIуьн цIурурун къайдадикай хкатун, чIарар авахьун, хамунихъ галаз алакъалу месэлаяр, къалабулух акатун, ахварал тефин. Коронавирусдин галукьдай азардик начагъ хьайидалай кьулухъ арадал къвезвай асул месэлаяр ачухиз ва виликан гьалдиз хтун патал меслятар гун чна, вич COVID-19 азардихъ галаз женг тухунин сифте жергейра авай, Иваново шегьердин «Медицина» тIвар алай азарар тайинарунин ва сагъар хъувунин центрдин духтур терапевт Тажудин Джарулаевич Алиевавай тIалабна.
Нефес чIугунин къурулуш
Адет яз, COVID-19 азардик начагъ хьайидаз жигердин ткань чIур хьунин нетижада нефес къачуз четин хьун мумкин я. Гьайиф хьи, азар галукьдалди авай саягъда кIвалах хъийидайвал куьмек гудай махсус дарманар чаз авач. Жигердин ткань вич сагъ хъхьана кIанзавайди я, чи везифа лагьайтIа – адаз куьмек гун я. Инсандивай кIвале жедай кар – вичивич гуьнгуьна хтун я.
Меслятар:
Сифте нубатда – им нефесдин гимнастика я (адан кIватIал Россиядин Минздравдин ФГБУ «НМИЦ ТПМ» сайтдай жагъуриз жеда). Нефесдин тренажёрар. Абурукай сад – нагрузочный спирометр я. Физический упражненияр. Виридалай регьятди ва хатасузди – зирингдиз къекъуьн я, велисепет гьалайтIани жеда. Белокдалди девлетлу пегьриз (диета). Як, балугъ, некIедин затIар, кIерецар, какаяр, жуьреба-жуьре чIахарар ишлемишун герек я. Нагагь са шумуд вацран къене нефес къачуз регьят тахьайтIа, духтурдин патав фин лазим я.
2. РикIинни дамаррин къурулуш
Корнавирусди ивидин лахтавал хкажзава ва тромбоз хьунин хатавал артухарзава.
Меслятар:
РикIин УЗИ авун. Эгер азарлу хьайидалай кьулухъ кьвед ва адалай гзаф варцарилай гуьгъуьниз нефес дар хьун тIимил тежез хьайитIа ва къекъвез четинзамаз хьайитIа, кардиологдин патав фена рикIин УЗИ авун лазим я. Стимуляторар ишлемишун акъвазарун. Кофеин ва я эфедрин хьтин стимуляторри рикIин кIвалах четинарун мумкин я. Гьавиляй эспрессодин паталай вахтуналди къацу чай (юкьван кьадарда аваз) хъвайитIа хъсан жеда.
ТIуьн цIурурунин къурулуш
Ахтармишунин нетижайри къалурна хьи, коронавирус квай азарлубурун са паюниз тIуьн цIурурунин къурулушдин патахъай иштагь тахьун, къен фин, экъуьчун, руфун тIа хьун хьтин лишанарни авай.
Меслятар:
Ратарин кIвалах гуьнгуьна хутунин виридалайни хъсан жуьре – сагълам ва гьар жуьредин тIуьнар ишлемишун я. ГьакI, цик кутуна цуру авур келемдик чан алай бактерияр ква.
Нервийрин къурулуш
Гзаф вахтара коронавирус акатай начагъбурун нервийрин къурулушдиз зарар гузва. Ам стресс, хъел атун, ахвар татун хьиз, гьакI психика чIур хьунни мумкин я. Коронавирусдик азарлу хьайи гьар вад лагьай касдин психика къайдадикай хкатзавайди дуьздал акъатна.
Меслятар:
COVID-19 азардикай сагъ хъхьайла стрессдин дережа тIимил хьунал ва адахъ галаз алакъалу тир вири месэлаяр амукь тавунал вил жезва. Амма начагъвили психикадин сагъламвилиз яргъалди фидай нетижаяр арадал гъун мумкин я.
Эхирдай лугьуз кIанзава хьи, ибурукай гьар са къайдадилай къерехдиз акъатай лишан и азар акатайла гьикI хьун мумкин ятIа, гьакI тахьунни мумкин я. Лап гзаф крар аслу я чна гьар са месэла кьабулунин тегьердилай. Виридаз сабурлувал ва мягькем сагъламвал хьурай!
МУРАД ГАЗИЕВ ШАГЬБАН ШАГЬБАНОВ
