Главная

КичI

КичI

Вичин месик Агьмад зурзазвай. Адаз лап кичIезвай. Ингье! Мад са ни ятIани дакIар гатаз башламишна! Агьмадан зегьле фена – адаз кIвале авай са шейинин хъен акуна. КичIевиляй адан бедендал алай вири чIарар цаз-цаз хьана акъвазнавай. Адаз гьарайиз кIан хьана, амма сес акъудиз хьанач.

 

Садлагьана адаз вешрешдин ван хьана ва ам яргъандик чуьнуьх хъхьана. И арада адаз са жуьредин ван хьана. Эхирни Агьмад гьасятда кIваляй катна диде-бубадин кIвализ гьахьна ва дидедин къужахда гьатна. Гьарай кьилел алаз ва шехьиз кIвализ гьахьай хва акурла, дидедизни кичIе хьанвай.

- Агьмад! Агьмад! Секин хьухь! – гьарай акъатна дидедай ва хва секинариз эгечIна.

Велед секин жедалди диде-буба вил алаз акъвазна, ахпа вуч хьанатIа хабар кьаз эгечIна. Агьмада дериндай нефес къачуна суьгьбет башламишна:

- Агь, заз кичIе хьанвай къайдадикай квез хабар авайтIа! Зун ахварал физвай ара тир, садлагьана заз са шейинин ван хьана. Ам кIвале къекъвезвай.

- СубгьанаЛлагь! – тажуб хьайи дидедай гьарай акъатна.

- Заз кичIе хьанай! – давамарна Агьмада. – Ахпа са ни ятIани дакIар гатана. Заз зи рикI акъваздайди хьиз авай, - гьа къайдада заз кичIе хьанвай! Эхирдайни кIвалин пипIе са куь ятIани вешрешар ийиз эгечIна, ахпа ада зун авай патаз зверна ва зун адахъай катна иниз акъатна! – суьгьбет акьалтIарна Агьмада ва дидедив агатна.

Дидени Агьмад кIвале акъвазна, буба лагьайтIа, хцин кIвализ фена. Агьмад сакIани секин жезвачир. Адаз гьатта дидедин къужахдай эвичIиз кичIезвай.

- Зи хва, рикIел аламани, за ваз кIиче хьайи вахтунда лугьудай гафар чирай тир? – жузуна дидеди.

- М-м-м… - фикирдик акатна аял. – «Ля илягьа илляллагь» тушни?

- Эхь, дуьз я! А гафарин мана «сад Аллагьдилай ﷻ гъейри мад аллагьар авач» я. Ваз чизва хьи, эгер Аллагь Таалади вун хвейитIа, гьич са шейинивайни ваз зарар гуз жезвач.

- Дуьз яни? Гьатта чинерривайни?

- Гьелбетда, зи хва! Чун вири Аллагь Таалади халкьнава ва анжах Адаз вири муьтIуьгъ жезва. Виридалайни важиблу кар – рикIин сидкьидай Аллагь Тааладин къуватдихъ ва къудратдихъ инанмиш хьун я. ИкI хьайитIа, вун хуьзвайбурукай виридалайни Хъсанда хуьда!

- Чинерарни Аллагь Таалади халкьнавани? – мад суал гана Агьмада.

- Гьелбетда! - жаваб гана дидеди. – Аллагьди ﷻ абур цIукай халкьнава ва чаз таквадайвал авунва.

- Диде, бес абуру вучиз чаз зиян ва кичIерар гузва? Абур анжах гьа и кIвалахар авун патал халкьнава жал?

- Ваъ, Аллагь Таалади абур анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Ваз чир хьухь, вири чинерар писбур туш! Аллагьди ﷻ чаз хьиз абурузни хъсан ва пис шейэр, дуьз ва чIуру рехъ хкядай мумкинвал ганва, гьавиляй чилел исятда имансуз – шейтIанар ва иман гъанвай – мусурман чинерар яшамиш жезва. Мусурман чинерри гьич садрани инсанриз зарар гузвач! Идалайни гъейри, зи хва, ваз чир хьун лазим я хьи, мусурмандиз чинеррихъай кичIе хьана кIандач, вучиз лагьайтIа абурни гьа чун хьтин махлукьатар я. ГьакIни Пайгъамбарди ﷺ чаз чIуру чинерин зарардикай къутармиш жедай къайда чирнава.

- Абурукай къутармиш хьун патал чна вуч авуна кIанда? – хабар кьуна Агьмада.

- Чун Аллагьди ﷻ лянет хьайи шейтIандикай хуьн патал «Аль-Фалякъ» ва «Ан-Нас» сураяр кIелун лазим я. Мад кIвале гьамиша Къуръандин, иллаки «Аль-Бакъара» сурадин ван хьана кIанда! Имансуз чинерривай Аллагьдин ﷻ гафар эхиз жезвач ва абур лугьузвай чкадай катзава.

- Ваз чизвани, диде, заз гила акьван кичIезмач! – лагьана Агьмада ва дидедин къужахдай эвичIна.

- Ма ша Аллагь! – шад хьана дидедиз.

- Ви кичI михьиз квахьдайвал, ша чна исятда аят «Аль-Курси» кIелин. Чир хьухь, ксудалди и аят кIелайтIа, гьатта пакама жедалди вак садани хуькуьрдач.

Дидеди Агьмад къужахламишна ва абуру кьведани санал аят «Аль-Курси» кIелна. КIелна куьтягьнамазди кIвализ буба гьахьна. Адан чинал хъвер алай.

- Хва, ваз кичIерар гайибур заз жагъана. – Ингье ви йифен мугьман, алава хъувуна ада ва къуншидин шенпIи чилел эцигна.

Дидени Агьмада лап тажуб хьана.

- Ингье дакIар гатайдини, - лагьана бубади ва ич къалурна. Куьчеда гар авай, гьавиляй тарарин хилер гарал къугъвазвай ва дакIарар гатазвай, - ахъайна куьтягьна бубади.

- Альгьамдулиллягь! – лагьана дидеди. – Аквазвани, хва? Авайвал лагьайтIа, кичIе жедай гьич са шейни авачир. Эгер вуна къе инал лагьай дуьаяр кIелиз хьайитIа ваз гьич садрани кичIе женни ийидач. Ин ша Аллагь!

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   5. Эгер гъуьл шаклу жезватIа, папа вич тухунин тегьерди рехъ гана виже текъвер ва хаталу нетижайрал гъун мумкин тирди, ада вичиз са затIни таквазвайдай кьуна кIандач. Себеб аваз ва себеб авачиз кьадардилай артух шаклу ва гъейратлу хьунни герек туш. Инани юкьван дережа...


КIвалахар туькIуьрзавайди

Муьгьуьддин ибн аль-Арабиди лугьудай: «Са гьихьтин ятIани игьтияж авай касди гъетрен ва адан гуьгъуьнай ийизвай кьве ракат ратибат кпIунилай кьулухъ яхцIур сеферда «Аль-Фатигьа» сура кIелрай. Ам кIелна куьтягьдалди чкадилай къарагъун кутугнавач.   40 сеферда кIелна...


Бахтлу хьунин хиялар

Эхиримжи вахтара инсанри къвердавай гзаф жуьреба-жуьре чкайрай шейэр маса къачузва. Гзафбуру идакай зурба лезет хкудзава, гьатта абур акьван герек шейэр туштIани.   Са затI маса къачурла лезет гун – гьар садаз таниш гьисс я, ам къалурунин дережа гьар жуьре ятIани: садбуру лап шадвал...


Жуван нефсинихъ галаз женг чlугун

Суал: Са бязибуру жуван къизмишвилихъ ва нукьсан-синихрихъ галаз женг чIугун чIехи жигьад я лугьузвай тIарикъатдин устазрин гафар тапарар я лугьуз тестикьарзава. ЧIехи жигьад абуру кафиррихъ галаз тухузвай дяве я лугьузва. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Ваъ, гьахъ туш. Къуръандай, гьадисрай ва чIехи...


КпIунин арканар

Кпlунин арканар, яни чеб галачиз капI дуьз тежезвай, адан чарасуз паяр (дестекар) ибур я:   Ният (адан шартIар: ам кпIуниз гьахьдайла «Аллагьу акбар» лугьудай чIавуз рикIяй фикир авун; гьи капI ийизватIа тайинарун; ийизвайди ферз-капI, яни суннат-капI тайинарун. КIвачел дуьз...