бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Суалтас жавабти хlядурдарибти сари имам Шафигlла мазгьаб хlясибли

Суалтас жавабти хlядурдарибти сари имам Шафигlла мазгьаб хlясибли

- Унрала адамтала кьукьяличил къалмакъар детаурхIели, илди декIарбируси дила хъяйхъяйлизи чегиб. Тухтурли хъяйхъяй бячни ва шишбухъни кабизахъур. Динна кьанунти хIясибли, нуни илдазибад се тIалаббарес асубируси?

- Ил тяхIярлизиб лига бячнилисра ил мерличибад шишбухънилисра гIяка кабизахъурси саби шел гажа валрила багьала кьадар: 1,5 хIябал дус биубси валрила, 1,5 авал дус биубси валрила ва кIел демгес даибти валрила. ХIебиалли, хIезиб ихтияр леб гIяйибла вегIлизибад вецIал гажа валрила багьала кьадар тIалаббарес: 3 хIябал дус диубти, 3 авал дус диубти ва 4 демгес хIядурти. («Мингьаж ат-Талибин», «ТухIфат альМугьтаж») имам аш-Ширванила субкомментариябачила.

- Се баралли гIяхIси: мижитлизи вякьи жамигIятличил дехIибала дарнив яра хъулив кали нешличил ва хьунуйчил дехIибала дарнив, илдира жамигIятличил дарибти дехIиба кирилизибад хIебухъахъес?

- Мурул адам мижитлизи арякьунхIели илала хъалибарг жамигIятла дехIибайзибад булхъули биалли, илис хъулив кални гьалаб чебиули саби. Эгер ил хъулив калнила сабабли, мижитлабти жамигIятла дехIибала агарли кавлули хIебиалли. Хъалибаргличил дирути жамигIятла дехIибайс мижитлизир дарибтачи цугси яра гьатIира халаси кири биур. Рахли мурул адам мижитларра жамигIятличил дарх дехIибала дарили, хъули чарухъес валкьарули виалли, гьалар мижитлар дарили, гIур хъалибаргличил даралли, гьатIира гIяхIси саби.

- Чеблалис дедибти арцлизибад закат бедлугес чебсив, арцла лугIи халаси биалли?

- Чеблалис дедибти арцлизибадра закат бедес чебси саби. Амма закат бедлугнила шуртIри цацадехIти тяхIяр-кьяйдализирад дигахъути сари. Арц чардарес замана баибхIели, чеблалис дедибсини чебла сасибсилизирад илди сасес хIейрули виалли, итдилла арц агнили, чардарес хIейрнили, яра чеблалис сасибти диъни кабизахъес хIейрули виалли, илдачибад закат бедлугуси ахIен лерилра арцла лугIи чарбарайчи. ХIисаблизи касес гIягIнибиркур, чебла чумал дусла гIергъи чарбаралли, илди дусмасра закат бедес чебси саби. Илгъуна тяхIяр бузуси саби, чебла чарбарес замана хIебаили биаллира. Эгер арц чардарес замана баили биалли ва илди сасибси чардарес хIядурли виалли, някъбази арц хIедаили диаллира, закат бедес чебси саби. («ТухIфат аль-Мугьтаж»).

- Малаикунала жинс лебси ахIен ибси бархьсив? Адамличил барх сегъунти малаикуни бирути ?

- Малаикуни нурлизибад барибти саби, илдала мурул жинсра хьунул жинсра лерти ахIен ва илдазибад чилра алкIуси ахIен. Илди кьацIли хIебукар, шинни хIебужар ва бусхIебусар. Илдазиб декIардекIарти куцани дарсдирес имканра лебси ахIен. Адамтани диру-далтути, дурути ва дикьути лукIути кIел малаик мурталра барх бирути саби. Балуй хъуцIарличиб Ракьиб бикIуси, алгъай хъуцIарличиб ГIатид бикIуси малаикуни лебти саби.

- Фарзла дехIибала дирусини суннатла дирусилис гIергъи дехIибала дарес асубирусив?

- Асубируси саби сунела заманаличир фарзла дехIибала дирусини, черихъусилис гIергъи дарес ва иличи ургIерлира. Илкьяйдали асубируси саби фарзла дехIибала дирусини, суннатла дирусилис гIергъи даресра ва иличи ургIерли, хIерейсла дехIибала дирусини хIери гIергъила дирусилис гIергъи ва иличи ургIерлира. Амма илди декIарли дирни гIяхIсилизи халбирули саби, бахъалгъунти гIялимтала пикри хIясибли, дарх дирути дехIибайчила чумал пикри лерни багьандан. («ТухIфат аль-Мугьтаж»).

- Дила юлдаш цархIил шагьарлизи операцияличи укьес гIягIниси сай, амма илала арц агара. Нуни илис дила вачарла бузерилизибад закат бедес асубирару?

- ХIела юлдашла закат бедес хIяжаттала кIел лишан лер: цаибил – мискиндешлизив виъни, кIиибил – архIяличив виъни. Ил багьандан илис закатлис арц дедес вирар илала гьунилис харждарахъес ва операция барахъесра.

2026-07-01 (МухIяррам 1448 д) №7.


ХIердизирая тарихлизи

Се саби диктатура? Нушала мезличи шурбаталли, ил мягIна аргъахъес чумал дев пайдаладарес чебиркули саби: ца адамла яра чумал адамла някъбази бикибси хIукумат, чучи ва чуни дирутачи чилилра хIеруди барес хIейруси, чучи кьабулагардеш далахъуси, тIутIувируси.   Нуни дила макьалализиб ил мягIна...


Юсуф Идбаг

(бехIбихьуд гьалабси номерлизиб)   Буньяминра ватурли, хъайгIи чарбухъун илди, Якьубли хьаркабаиб, урши чинава, или. - Туснакълизив тевал, - иб, - хъулкидеш багьанали, - Хъулкидеш дирухIели, хIушани чебаадав? Ил секIал бирхIебирни балас дила уршили, Аллагьла ﷻ кьадарличи сабурбирисра...


Имам Абу ХIамид аль-Гъазали

Имам Абу ХIамид МухIяммад аль-Гъазалини вебкIес гьалаб белкIунси кагъар гьалабирхьулра   «Бурая бисути дила юлдашунази, ну вебкIили чеибти, бурая децIбикIути дила исламла узбази ва рузбази: «Гьанмабиркахъидая, ну гьарли-марли вебкIибси или. Аллагь ﷻ багьандан мадикIудая ил бебкIа...


ЛехIдеш чебихьунти шими…

ХIера, шакра хIейкили каберхур дурхъаси Рабазан баз. Абзур баз дагъистанланти ва арагIеб дунъяла бусурманти дуббурцули калун, балга-дугIя дариб, садакьлуми дуртIи, жамигIятличил дарх дехIибала ва дахъал цархIилти гIяхIти баркьудлуми дурадеркIиб. ЧевяхIси Аллагьли ﷻ кьабулдараб илди ва азир...


НасихIятла тулкне

Дещалла гIялимталли Чибагал гьана бите Гьештив ирар инсанте Ккурттала макру чевте.   Гьаналла гIялимталли Чибагал гунев бите Гьештикьал бусурманте Малайкунай мешуте.   Мискин ила къагъдехь Гъарив ила авдалдехь Беккавв Аллагьли ﷻ пагьму Бусурман халкьла...