Шайтан яҙмалары

Шайтан яҙмалары

Ай-ай-ай

Бөгөн минең менән ныҡ насар бер хәл килеп тыуҙы. Ай-ай-ай. Мин илайым, сөнки миңә бик ҡыйын. Нисек иламайһың инде? Ай-ай-ай. Бер ай элек, Мәхсә менән Мәрзиәнең араһын боҙор өсөн, ниҙәр генә эшләмәнем. Ул саҡта ҡыҙҙар тасма тас килеп ирешкәйне, ә бөгөн ҡабат дуҫлашып киткәндәр.

Әйҙәгеҙ, булмаһа, һеҙҙе шул тарих менән таныштырам. Бер ай элек Мәхсә менән Мәрзиә өҫтәл уйыны уйнайҙар ине, мин, уларҙың араһын бутап, ғауға сығарттырҙым. Һөҙөмтәлә, Мәхсә Мәрзиә менән үсегешеп ҡуйҙы. Минең нисек ҡыуанғанымды белһәгеҙ икән! Әммә бөгөн минең бар тырышлығым бушҡа китте, һәм бәхетем елгә осто. Ай-ай-ай.

Бөгөн Мәхсәнең тыуған көнө ине. Ул үҙенең бар дуҫтарын ҡунаҡҡа саҡырҙы. Әсәһе уға:

– Ҡәҙерлем, ә һин Мәрзиәне тыуған көнөңә әйттеңме? – тип һораны.

– Юҡсы, беҙ бит уның менән асыуланыштыҡ.

– Эйе, беләм, ҡыҙым. Шулай ҙа бар, әхирәтең менән дуҫлашып, тыуған көнөңә саҡырып ҡайт.

Мәхсә әсәһен тыңланы. Ай-ай-ай. Мин уны Мәрзиә менән дуҫлашмаҫҡа нисек кенә өгөтләһәм дә, ҡолағына ла элмәне. Ай-ай-ай. Йәһәт кенә Мәрзиәләргә барып, әхирәте менән татыулашып та ҡайтты. Етмәһә: «Ҡәҙерле дуҫҡайым, бөгөн минең тыуған көнөм. Килерһең, йәме?! Мин һине көтәм», – тип, ҡунаҡҡа ла саҡырҙы.

Ҡайһылай насар көн булды әле бөгөн. Һеҙ, кешеләр, бер-берегеҙ менән ирешкәндә, шатлығым эсемә һыймай бит минең. Ҡыуанысымдан ҡойроғомдо шул тиклем ныҡ итеп болғайым, хатта ҡаты ҡабыҡлы грек сәтләүектәре ярылып китә. Ә бына һеҙ дуҫлаша башлаһағыҙ, мин утта янам. Ай-ай-ай. Мәхсә бөгөн бөтә нервыларымды ҡаҡшатты! Мәхсә! Суҡынмыш ҡыҙ! Һин Мәрзиә менән талаштың бит инде. Һуң ни бысағыма уның менән ҡабаттан дуҫлашмаҡ кәрәк? Ай-ай-ай.

 

Гөләмриза Хәйҙәри Әбхариҙың «Шайтан яҙмалары» китабынан

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


Пәйғәмбәрҙең ﷺ Таифҡа барыуы

Әбүталип менән Хәҙисәнең үлеменән һуң ﷺ Аллаһ Рәсүленә ﷺ ҡорайыштарҙың ҡыҫымы көсәйә. Шуға күрә Пәйғәмбәр ﷺ Мәккәнән йыраҡ булмаған, әсәһе яғынан туғандары йәшәгән Таиф ҡалаһына барырға ҡарар итә. Ул Таиф халҡынан ҡорайыштарҙан яҡлау һәм ислам таратыуҙа ярҙам һорарға уйлай.   Һәм Пәйғәмбәр ﷺ...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


Нимә ул оялсанлыҡ?

Исламдағы «хая» (оялсанлыҡ) тигән төшөнсә бер ҡасан да кешене насарлыҡҡа этәрмәҫ. Дин ғалимдары әйтеүенсә, хая – ул Аллаһу Тәғәлә алдында йәки кешеләр алдында ғәйеп эш ҡылып ҡуйыуҙан ҡурҡыу сәбәпле, күңелдә тыуған баҫалҡылыҡ, тыйнаҡлыҡ. Был күркәм, юғары әхлаҡи сифат кешенең күңел...


Иманлы силсәүит

«Батырҙың даны алдан йөрөй» тигән бик шәп бер мәҡәл бар башҡорт халҡында. Батырҙың ғына түгел, йүнле етәксенең дә даны алдан йөрөйҙөр, тип уйлайым. Һәр хәлдә үҙе менән осрашҡанға тиклем Йылайыр районының Ҡашҡар ауыл биләмәһе башлығы Зөһрә Рәфҡәт ҡыҙы Зәйнуллина тураһында күптән хәбәрҙар...


ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Кейем кейгәндә «Әл-хәмдү лил-ләәһил-ләҙии кәсәәнии һәәҙәҫ-ҫәүбә үә разәҡанииһи мин ғайри хәүлин миннии үә ләә ҡуүүәһ». Мәғәнәһе: «Мин үҙем көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да (йәғни, ошо кейемде үҙем таба алырлыҡ көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да), миңә ошо кейемде кейҙергән һәм...