Главная

Аял чIурун

Аял чIурун

Вичин гъуьлелай яхцIур йикъалай тIимил яз аялдик квай дишегьлидиз аял чIурун гунагь туш, амма карагьат (яни айиб, туьгьмет ийидай кар) я. Эгер аялдин яхцIур йикъалай гзаф хьанваз хьайитIа, ам чIурун гунагь я.

 

Аял чIурун гунагь тахьун патал пуд шартI ава: гъуьлуьн разивал; папан разивал; и карди дидедин бедендиз зиян тагудайдан гьакъиндай духтурдин ихтияр.

Эгер и шартIарикай сад хьайитIани кьиле тухун тийиз хьайитIа, аял чIурун гунагь жезва. Эгер аялдин яхцIур йикъалай гзаф ятIа, яшамиш хьайи гьар са йикъа ам чIурунай къвезвай гунагь артухарзава. Аял чIурзавай духтурдиз ва адаз ихтияр ганвай касдиз гьа сад хьиз гунагь жезва. Гьатта гъуьлни паб аял чIурунал рази яз хьайитIани, духтурдиз аял кьинай гунагь жеда.

Эгер Аллагьдихъай ﷻ кичIе мусурман кьве духтурди аялдик хьуникди дидедин сагъламвилиз зиян жезвайдан ва я 120 югъ жедалди (яни юзадалди) аял рекьидайдан нетижа эцигнаваз хьайитIа, и вахтунда аял чIурдай ихтияр ава. Духтуррин чIалаз килигна диде яхун ва я аял сагъсузди жеда лугьуз яхцIур йикъалай алатайла аял чIурдай ихтияр авач. Духтурри вуч лагьайтIани, эгер аялдин 120 югъ хьанватIа, ам чIурдай ихтияр авач. Аял хадай чIавуз чIуру гьалар арадал атана аял ва я диде къутармишунин месэла хьайитIа, гьелбетда, диде къутармишда.

Зинавална хьанвай аял я яхцIур йикъалди, я адалай алатайла чIурдай ихтияр авач. Ахьтин аял чIурай духтурдиз гьа аял авай папаз хьиз гунагь жеда. Эгер а аял туникай дишегьлидин сагъламвилиз зиян жез хьайитIа, адан гунагь (зинавал) кьуд шагьидди тестикьарнаваз ва я вичи а кар хиве кьунваз хьайитIа, духтурри я аял, я диде къутармишуникай фикирна кIанда.

Эгер аялдин яхцIур йикъалай гзаф хьанватIа, дидедиз кIан хьайитIани ам чIурдай ихтияр авач. Гьадисда лагьанвайвал, Аллагьдиз ﷻ муьтIуьгъ тахьана инсанриз муьтIуьгъ хьана кIандач. Аял чIурунни Аллагьдиз ﷻ яб тагун я, гьакI хьайила, папа, гъуьлуь, бубади, дидеди ва масабуру тIалабна лугьуз а кар авуна кIандач. ТахьайтIа ам кафарат (кьве вацра акъваз тавуна сив кьун) ва гъуррат (иви экъична гузвай штраф) гуниз акъатда.

Гьатта диде ва буба кьведни рази яз хьайитIани, духтурдиз аял чIурдай ихтияр авач. Вучиз лагьайтIа, диде-бубади адалай гъил къачуз хьайитIа, ада тек гъуррат гана кIан жеда. Амма Аллагьдин ﷻ вилик ам аялар рекьизвай кас яз амукьда ва ада кафарат гана кIан жеда.

 

К. Рамазанов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Сура «аль-Анфаль»

Эвел алатай нумрада   Муьтlуьгъ хьухь Аллагьдиз ﷻ ва Адан Расулдиз ﷺ (вири кlвалахра), ва гьуьжетар ийимир (Бадр женгинин вилик куьне гьуьжетар авур тегьерда), акl авуртlа куьн михьиз руьгьдай аватда ва къуватдикай магьрум жеда. Сабур ая! Гьакъикъатда, Аллагь ﷻ сабур ийизвайбурухъ гала (абуруз...


Зулумдалди эменни къазанмишун

Ислам динда къад лагьай чlехи гунагь – зулумдалди эменни къазанмишун я (цlекlуьд лагьай чlехи гунагь – им дяведа душманривай вахчунвай эменнидикай (трофей) чуьнуьхун я. Ам зулумдалди эменни къазанмишунин жуьрейрикай сад хьуниз килигна чна а кьве чlехи гунагьдизни талукь яз са макъала...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...