Пак Къуръандиз гьуьрмет авунин эдебар
Къуръан – им Аллагь Тааладин гаф я. Ам Аллагь Таалади Жабраил малаикдилай Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ ракъурна ва чал дегиш тахьана таваттурдин (яни несилидлай несилдал агакьариз) агакьна. Къуръандиз ухшар авай шей фикирна жагъуриз, туькIуьриз, арадал гъиз Аллагь Тааладилай гъейри садалайни алакьдач, ва Къуръан кIелун Халикьдиз ﷻ ибадат авунин жуьрейрикай сад я.
Къуръан – Аллагьдин Гаф хьуниз, Аллагьдин Гаф лагьайтIа – Адан лишарникай сад хьуниз килигна, Къуръандиз, Аллагь Тааладиз Вичиз хьиз гьуьрмет авун лазим я.
Пак Къуръандиз гьуьрмет авунин эдебрикай сад лагьайди – Къуръандин гьайбатлувал ва паквал аннамишун яз гьисабзава. Къуръан – им, винидихъ лагьайвал, Аллагь Тааладин Гаф я Мугьаммад Пайгъамбардиз ﷺ ракъурнавай, ва адаз барабар ва я адалай чIехи, тIебиатдин къанунралди кьил акъудиз тежер аламат дуьньяда авач. Къуръан ракъурайдалай кьулухъ Дувандин йикъалди ам дегиш тахьана, алаваяр ва я кими авунар авачиз амукьзава. Инсанриз ва чинерриз гьикьван къуватар ва мумкинвилер хьайитIани, абурулай Къуръандин са сурадиз кьванни ухшар авай шей туькIуьриз алакьдач.
Къуръанда Аллагьди ﷻ виликдай маса пайгъамбарриз ракъурай вири Ктабрин мана ава. Гьикьван вахт алатайтIани Къуръан куьгьне жезвач, са чIавузни вичин цIийивал квадарзавач ва гьар са девирда гьар са халкьдиз чпин итижрихъ ва уьмуьрдихъ галаз кьадай вичин гзаф багьа емишар гузва. Къуръанда виликдай хьайи пайгъамбаррин ва абурун терефдаррин уьмуьрдикай лагьанва, инанмиш тахьайбурукай, ягъалмиш хьанвай пачагьрикай ва абурун раятрикай (подданные), ва ам гуьгъуьнлай къвезвай несилриз насигьат ва тарс я.
Къуръанда умуми къанунрин тайинвилер ава ва абурун рекье аваз фин лазим тирдакай, инсаниятдин лап чIехи тайинвиликай, хъсан къилихрикай ва крарикай лагьанва. Ада гьакIни пис крарикай, инсанрин туьгьмет къведай къилихрикай ва ерийрикай, абур тавун ва абуруз аксивал авун лазим тирдакай лагьанва. Къуръанда Аллагь ﷻ сад тирдан делилар ва субутвилер ава, Аллагьдин ﷻ лап хъсан атрибутрикай, Адан лап гуьзел тIварарикай, Женнетдин бул няметрикай ва Жегьеннемда жаза гуникай малуматар гъанва. Ибурукай виридакай Къуръанди чIалахъ жедайвал, эхиратдин уьмуьрдин рикIел аламукьдай, лап ачух шикилралди лугьузва.
ТIебитдикай, Ракъиникай, Вацракай, гъетерикай, цаварикай, чиликай, вацIарикай, гьуьлерикай, дагъларикай, гарарикай, набататрикай, чилин къенерикай, гьайванрикай ва инсанрикай лугьудайла, Къуръанди халкьариз ибурукай виридакай фикир авуниз эвер гузва. Ада чаз гьакъикъатдин рекье аваз финихъ ва вири пис крар кьабул тавунихъ эвер гузва. Къуръанди гьакъикъатдилай ва гьакъикъи илимрилай гъейри са затIни кьабулзавач, мунафикьрин ва кафиррин чинебан буьгьтенар, абурун алчах ниятар дуьздал акъудзава, ягъалмишвилихъ тухузвай рехъ ашкара ийизва. Инсаниятдин тарихда адалай гзаф кIелзавай, адалай гзаф менфятлу ктаб хьайиди туш. Адан илимдин чирвилерин, манадин ва аламатрин деринвилин сергьят авач. Анжах Аллагь Тааладиз чизва гьафизрин – Къуръан хуралай чизвай инсанрин кьадар. Кьадардилай артух чIехи авун жедач, эгер лагьайтIа: гьар са девирда, гьар са асирда гьафизрин кьадар цIуд миллионрилай артух тир. Къенин юкъузни Къуръан хуралай чизвай, анжах яш тамам тахьанвай аялрин кьадар виш агъзурралди ава, чIехибур квачиз. Къуръан кIелиз чирунай, ам ахтармишна чирунай ва кIелунай жезвай сувабдин дережа ва лайихлувилер лап чIехи я.
Кьатl ама
