Главная

Уьмуьр хъсан патахъ дегишардай кьуд кам

Уьмуьр хъсан патахъ дегишардай кьуд кам

Сифте килигайла, и дуьньяда авай вири инсанар гьа са жуьреда яшамиш жезва. Амма чакай гьар сад вичин тегьерда надир я, ва саки гьар са дуьздаказ фикир ийизвай касдиз вичивай авайдалай тамам жез алакьдайди чизва.

 

Чаз виридаз авайдалай хъсан жез кIанзава ва гьакI жедайвал алахъзава, амма а кар гьикI ийидатIа ва квел амал ийидатIа, гьамиша чизвач. Амма эгер фикир авуртIа, ам четин туш, а карда кьилинди, амай вири крара хьиз – дуьз къайда хкягъун я.

Квевай авайдалай хъсан жез алакьда, эгер агъадихъ галай меслятрал амал ийиз хьайитIа ва абур жуван уьмуьрда ишлемишайтIа.

 

1.       Хъсанвал чир хьухь

Халикьди ﷻ квез гайи вири няметрин ва регьимрин къадир хьухь ва жезмай кьван мукьвал-мукьвал Адаз шукур ая. Шукур авун квез четин туш, амма адакай квез гьикьван хийир жедатIа, фикирдиз гъваш, Аллагьди ﷻ Вичиз шукур ийизвайбуруз няметар артухарзава хьи.

Нагагь инсанди вичин Раббидиз ﷻ шукур ийизватIа, и карди ам вичин Халикьдилай ﷻ рази тирди къалурзава, им лагьайтIа, инсандин бахтунин са пай я. Чун гьикI рази жедач кьван, Халикьди ﷻ чаз вири герек шейэр гузвайла. Чавай абур гьакI хьана кIанзавай крар хьиз кьабулиз жедач эхир.

Нагагь са гьихьтин ятIани нямет квез ганвач лагьана куьне гьисабзаватIа, квелайни тIимил бахтуни гъайибур: муьгьтежбур ва азарлубур рикIел хкваш. Куьн са квекай ятIани магьрум авунва ва масабуруз авай затI квез авач лугьуз гьамиша фикирун герек туш. ГьикI хьайитIани, квез ганвай затIар куьн магьрум авунвайбурулай гзаф я.

2. Хъсанвал кIан хьухь

Хъсанвал кIан хьун – им инсандин къилихдин хъсан лишан я, хъсан гуьгьуьл хьуни гьар са карда куьмек гуда хьи. Нагагь куьн хъсан гуьгьуьл авай инсан ятIа, куьн гьамиша квехъ ва вири хъсан жедайдахъ инанмиш я.

РикIел хуьх: хъсанвал бахтунин куьлег я. Хъсан гуьгьуьл авай касди гьар юкъуз вич лап хъсанарзава. Пис фикирар хъсанбуралди дегишара, куьн бахтлу тирди, квехъ агалкьунар авайди рикIел хкваш.

Пис гьиссер арадал акъудзавайбуруз мукьва жемир, абуруз вири крар четин аквазва.

 

3. Пехилвиликай ва мискьивиликай кьил къакъуд

Виридалайни хаталу нукьсанрикай сад пехилвал я. Пехилвили инсандиз хъсанвилихъ физ ва бахтлу жез манийвал ийизва. Месэлаяр авачирбурал ва уьмуьрда агалкьунар хьанвайбурал пехилвал ийиз, са вахтундани жуван четинвилерилай арза ийимир.

Пехилвал ийидайла, куьне Вичиз кIан хьайидаз няметар гузвай Халикьдин ﷻ къарардал наразивал къалурзава. Пехил хьуналди куь са карни туькIуьдач, анжах наразивал къалуруналди ва авур хъсанвал чир тахьуналди, жуван руьгь рекьизва.

 

4. Алакъайрин къадир хьухь

Сифте нубатда хизанда алакъаяр хуьз ва мукьвавилин араяр мягькемариз алахъ. Адахъ галаз санал дустарихъ галаз гьамиша хъсан рафтарвилер хуьх, абурун къадир хьухь, санал вахт акъуд, гьуьжетар ийимир.

Эгер идан патахъай вири хъсан ятIа, квез са бедбахтвални къурху туш. Четин вахтунда абур вири ваз куьмек гуз гьазур жеда. Мукьва инсанрихъ галаз алакъа хьуни куь уьмуьр метлеблу ийида, арада кIанивал твада ва сада-садаз куьмек ийида. Гьавиляй инсанрихъ галаз авай алакъайрин къадир хьухь ва куь патав гвайбурухъ галаз хъсан алакъаяр хуьх.

 

Нурмугьаммад Изудинов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Руьгь гьамга хьиз михьибур…

Лагьанач лугьумир!   Санал акъудиз бахчада йикъарни-йифер, Дустар хьанва къаргъаярни лифер. Гьа тегьерда дустар жезва кицIни кац, Шадвал ийиз, сада-садав вугуз пац. Алахъзавай масадан фу яванриз, И кар чешне туш са бязи инсанриз. *** Пеше кьунач, закай хьанач гъуьрчехъан, Алава яз,...


Ички зиян я

Чехир, ички. Дегь девиррани и шейэр гьазуриз ва ишлемишиз чизвай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, жуьреба-жуьре набатат-рикай, емишрикай пиводиз ухшар шей чи эрадал къведалди са шумуд агъзур йис вилик Египетда, Месопотамияда, Китайда, Мексикада гьазурзавай.   Чи эрадал къведалди ирид агъзур йис...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...