Главная

ТIилисимар гарданда тун къадагъа яни?

ТIилисимар гарданда тун къадагъа яни?

Ислам къведалди арабри-бутпересри чпин аялрихъ кIарабар, кIарасдин тIвалар ва маса шейэр акалзавай. Абур и шейэри чеб хуьзва лагьана инанмиш тир.

 

А шейэрин тIвар «тамимат» я. Аллагьдин Расулди ﷺ тамиматар бутрихъ галаз гекъигзавай. Амма мусурманри чпихъ акалзавай тIилисимар (къени запабар) тамиматар туш. Кар ана ава хьи, ягъалмиш хьанвай и инсанар (вагьабитар) тIилисимарни тамиматар тафаватлу шейэр тирдан гъавурда акьазвач. Я тахьайтIа идакай хабар аваз-аваз кьасухдай инсанар ягъалмишариз чалишмиш жезва. Абуруз чеб ягъалмиш хьанвайди бес жезвач.

Вири Исламдин дуьньяда машгьур тир алимри тестикьарзава хьи, араб чIалалди ва араб гьарфаралди, кьил акъатдай хатIуналди (яни кIел жедай тегьерда) кхьенвай Къуръандин аятар, Пайгъамбардин ﷺ гьадисар ва я къиметлу дуьаяр авай тIилисимар акалдай ихтияр ава. Запабра кхьенвай дуьайрин берекат ва лайихлувал себеб хьана мумкин я Аллагьди ﷻ начагъди сагъар хъийида ва сагъламдиз хуьда. Мусурманди дарманар ишлемишзава, амма гьа са вахтунда вич анжах Аллагьдивай ﷻ сагъар хъийиз жезвайди ам кIевидаказ инанмиш я. ГьакIни тухарзавайди ва цин къанихвал алудзавайди анжах Аллагь ﷻ тирди инанмиш яз ада незва ва хъвазва. Запабарни гьа ихьтин инанмишвал аваз, яни сагъар хъийизвайди ва я хуьзвайди анжах Аллагь ﷻ тирди чиз акалзава. Запабар акалдай ихтияр авайди тестикьарзавай делилар авани? Эхь, ава. Пайгъамбардин ﷻ умматдин виридалайни лайихлу инсанри запабар акалдай ихтияр гузва. Абур Пайгъамбардин ﷺ асгьабрин гуьгъуьна аваз фейи инсанар (табиинар) я, месела, Саид бин Мусайиб, Ибн Сирин, Мужагьид, АтIа’, Абу Жафар («Аль-бид’ату фи мафгьумиль-Ислям», 159-160-чинар).

 

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Женнетдин няметар

1. Аль-Мугъира бин Шу`бади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са сеферда Мусади вичин Раббидивай ﷻ хабар кьуна: «Женнетда авай инсанрикай виридалайни агъада авай гьал низ жеда?»   Ада жаваб гана: «Ам Женнетдин вири агьалияр Женнетдиз фейидалай кьулухъ атай...


Сура «аль-Анфаль»

Эвел алатай нумрада   Муьтlуьгъ хьухь Аллагьдиз ﷻ ва Адан Расулдиз ﷺ (вири кlвалахра), ва гьуьжетар ийимир (Бадр женгинин вилик куьне гьуьжетар авур тегьерда), акl авуртlа куьн михьиз руьгьдай аватда ва къуватдикай магьрум жеда. Сабур ая! Гьакъикъатда, Аллагь ﷻ сабур ийизвайбурухъ гала (абуруз...


Зулумдалди эменни къазанмишун

Ислам динда къад лагьай чlехи гунагь – зулумдалди эменни къазанмишун я (цlекlуьд лагьай чlехи гунагь – им дяведа душманривай вахчунвай эменнидикай (трофей) чуьнуьхун я. Ам зулумдалди эменни къазанмишунин жуьрейрикай сад хьуниз килигна чна а кьве чlехи гунагьдизни талукь яз са макъала...


Руьгь гьамга хьиз михьибур…

Лагьанач лугьумир!   Санал акъудиз бахчада йикъарни-йифер, Дустар хьанва къаргъаярни лифер. Гьа тегьерда дустар жезва кицIни кац, Шадвал ийиз, сада-садав вугуз пац. Алахъзавай масадан фу яванриз, И кар чешне туш са бязи инсанриз. *** Пеше кьунач, закай хьанач гъуьрчехъан, Алава яз,...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...