Главная

Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Гьуьрмет авуна кlвачел къарагъуникай

Суал: Са касдихъ галаз гуьруьш хьайила адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авани?

 

Жаваб: Ягъалмиш хьанвай инсанри тестикьарзава хьи, на лугьуди, са кас кIвализ атайла, адаз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъдай ихтияр авач. Чпин гафар субутарун патал абуру Пайгъамбардин ﷺ ихьтин гьадис гъизва: «Зун атайла, куьн ажамар (арабрилай гъейри маса халкьар) къарагъзавайди хьиз къарагъмир». Абуру и гьадисдиз чIуру баян гузва. И гьадисда къарагъун къадагъа я лугьузвач. Анжах гьа девирдин халкьарин адетриз, ялтахвилиз ва такабурлувилиз, инсандиз вичиз гьуьрмет авуна кIан хьуниз туьгьмет ийизва. Маса гьадисди вич атайла инсанар къарагъна кIанзавай ксариз айиб ийизва. Халкьди гьуьрмет ийизвай, савадлу ва яш хьанвай инсан кIвализ гьахьайла, къарагъдай ихтияр ава. Им субутарзавай делиларни бес кьадар ава. Насаиди, Абу Давуда, Тирмизиди Айшадилай гьадис агакьарна: «Пайгъамбардин ﷺ кьилив адан руш ФатIима атай чIавуз ам кIвачел къарагъзавай, рушан гъилиз темен гузвай ва гъил кьуна вичин патав ацукьарзавай. ГьакIни Пайгъамбар ﷺ атайла, адаз гьуьрмет авуна ФатIимани гьамиша къарагъдай. Са сеферда Мединадин асгьабрин (ансаррин) чIехиди Са’ду бин Муаз атайла, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьанай: «Къарагъ куь жанабидин (саййид) вилик» (Бухари).

Пайгъамбардин ﷺ асгьаб Жафар Эфиопиядай хтана (рекье адахъ Зайд бин Гьарисатни агалтна), гьа вахтунда Аллагьдин Расулди ﷺ кIвачел къарагъна абур къаршиламишна. «Шаргьуль-Муслим» ктабда имам Нававиди кхьизва: «Лайихлу инсанриз гьуьрмет авуна кIвачел къарагъун меслят къалурнавай амал (сунна) я. Идан шагьид гзаф кьадар гьадисар я. Гьуьрмет авун патал кIвачел къарагъун къадагъа ийизвай гьич са гьакъикъи гьадисни авач» (12-том, 93-чин).

 

«Гьакъикъатдин суракьда» ктабдай

 

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Ички зиян я

Чехир, ички. Дегь девиррани и шейэр гьазуриз ва ишлемишиз чизвай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, жуьреба-жуьре набатат-рикай, емишрикай пиводиз ухшар шей чи эрадал къведалди са шумуд агъзур йис вилик Египетда, Месопотамияда, Китайда, Мексикада гьазурзавай.   Чи эрадал къведалди ирид агъзур йис...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


Рекье авайла суннатар авун герек яни?

Суал: Са бязибуру сеферда (рекье) авайла суннат-кпIар тавуртIани жеда лугьуз тестикьарзава. Ибур дуьз гафар яни?   Жаваб: Ваъ, дуьз гафар туш. АкI лугьузвайбур чеб Шариатдикай хабар авачирбур я. Абурун гафар кьуд мазгьабдикай гьич садавни кьадайбур туш. Кьуд мазгьабдани а кпIар авун суннат...