Главная

Кьве чин алай инсандиз айиб авуникай

Кьве чин алай инсандиз айиб авуникай

Аллагь Таалади лагьана: «Абур инсанрихъай чуьнуьх жез алахъзава, амма абурувай Аллагьдихъай чуьнуьх жедач, Ам абурухъ гала хьи, йифиз абуру Адаз хуш тушир ихтилатар (ина фикирда ава я тахсир квачир инсанар кутуг тавур крар ва я тахсиркарвилер авунай тахсирлу авун, я тапан шагьидвилер) авун фикирзава, ва Аллагьди Вичин чирвилелди абуру ийизвай крар кьатIузва» («Ан-Ниса»).

1. Абу Гьурайради агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Квез аквада инсанар мяденриз ухшар тирди (Ина ихтилат физва инсанрин ата-бубайрикай, чеб гьабурукай яз гьисабзавай ва абурал дамах ийизвай. Адалай гъейри, фикирда ава, мяденра гьикI къиметлу са вуч-ятIани хьун мумкин ятIа, гьакI менфятсуз ва я зарарлу затIарни хьун мумкин я. Инсанрив гутурла им лагьай чIал я хьи, абур гьикI лайихлу ерийралди тафаватлу хьун мумкин ятIа, гьакI алчах ерийралдини тафаватлу хьун мумкин я) ва жагьилиядин девирда абурукай хъсанбур Исламдани хъсанбур яз амукьна, эгер абурукай диндин чирвал авайбур хьанатIа. Квез аквада хьи, а патахъай абурукай виридалайни хъсанди ам я хьи, низ виридалайни гзаф ам (ихтилат гьукумдикай физва) такIан ятIа, ва квез аквада хьи, инсанрикай виридалайни писди кьве чин алайди, вич садбурун патав са чин алаз, муькуьбурун патав – маса чин алаз физвайди жеда (Аль-Бухари, Муслим).

2. Мугьаммад бин Зайда агакьарайвал, са сеферда инсанри адан чIехи бубадиз, Абдуллагь бин Умараз лагьана: «Гьакъикъатда, чун чи гьакимрин патав фейила, чна ана са гафар лугьузва, амма анай экъечIайла – маса гафар». Ада абуруз лагьана: «Аллагьдин Расулдал ﷺ чан аламайла, чна а кар мунафикьвиляй гьисабзавай!» (Аль-Бухари).

Имам Ан-Нававидин «риязу-ссалигьин» ктабдай.

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


Алатай крари рикI регъвезва

Мектебда зун классда авай иер рушарал пехил тир, за зун такIан къведай уьрдегдин шараг хьиз гьиссзавай. За гзаф зегьмет чIугуна агалкьунар, иервал ва хъсан дуланажагъ жедайвал. Исятда заз вири ава, шукур хьуй Аллагьдиз. Амма, мектебдин шикилриз килигдайла, за гьикI хьайитIани ичIивал ва сефилвал...


Жуьмя-кпIунилай кьулухъ нисинин капI хъувун

Суал: Са бязибуру жуьмя-кпIунилай кьулухъ нисинин капI хъувун шариатдихъ галаз кьан тийидай кар я лугьуз тестикьарзава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Эгер хуьруьн ва я шегьердин къене жуьмядин капI са чкада вирида санал ийиз ва гьа и кпIунални «Аль-Фатигьа» ва «Ат-Тагьият»...


Витамин D бес тахьун

Вучиз хъуьтIуьз им саки гьар садаз талукь я ва и кардиз вуч ийида? ХъуьтIуьз гзаф инсанри къуват авач, гуьгьуьл дегиш жезва, мукьвал-мукьвал мекьи жезва, ахварай аватзавач лугьуз, арзаяр ийизва.   Адет яз ахьтин гьалдин себебар чна а кардай жагъурзава хьи, ам кьуьд я, мичIи яргъи йифер,...


Хъсанвилин «зулум»

Адетдин гьал фикирдиз гъваш. Куьне, хъсан ниятар аваз, мукьва инсандиз са важиблу ва хъсан кар ийизва. Белки, ада тIалаб тавунваз жуван ял ядай югъ адаз гузва, ада са уьтери лагьай адан месэла гьялзава, я тахьайтIа ам шадарун патал, четин хуьрек гьазурзава.   Амма вил алай рикIин сидкьидай...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер заз и йисуз гьаж ийидай мумкинвал аваз хьайитIа, ам кьулухъ ягъайтIа жедани? Ибн Гьажар аль-Гьайтамиди вичин «Тугьфат аль-Мугьтаж» ктабда кхьизва: «Гьаж ва умра авунин мажбурнама инсандин хиве уьмуьрда са сеферда тунва. Амма абур кьулухъ ягъайтIа жеда, эгер: - гележегда абур ийидай ният...