Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Кьунвай кьиниз вафалувал

 

Айшади ахъайзава: «Абу Бакра са чIавузни кьур кьин чIурайди туш, та кьин кьун чIурайла гъил къачуниз куьмекдай кар авунин аят ракъурдалди». Адалай кьулухъ ада лагьана: «Къедлай кьулухъ, са кардин патахъай кьин кьурла, эгер заз идалай са маса кар хъсан яз акуртIа, за гьа кар ийида ва жуван кьин кьунилай гъил къачуниз куьмекдай кар ийида».

 

Хъсан крар

Абу Бакр хъсан крара гьамиша масабурулай вилик жедай. Ам абуруз Аллагьдин Расулдин ﷺ весийриз табий хьунин чешне тир. Абу Гьурайради ахъайзава хьи, са сеферда Аллагьдин Расулди ﷺ асгьабриз лагьана: «Квекай ни къе сив кьунва?»

- За, - лагьана Абу Бакра.

- Квекай ни къе кесибдиз тIуьн гана? – мад хабар кьуна Пайгъамбарди ﷺ.

- За, - лагьана Абу Бакра.

- Квекай вуж къе азарлудан патав фена? – жузуна Пайгъамбарди ﷺ.

- Зун, - мад жаваб гана Абу Бакра.

Ахпа Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «И ерияр квекай Женнетдиз фидай касда кIватI жеда».

 

Алвер ийиз фин

Аллагьдин Расулдал ﷺ чан аламаз Абу Бакр Бусрадиз (Шамда авай шегьер) фена. Адан рикIе Пайгъамбардихъ ﷺ авай кIанивили ва кIевиз рикI кукIуни аниз финиз манийвал авунач. ГьакI Аллагьдин Расулдини ﷺ, вичиз Абу Бакр гзаф кIанзавайтIани ва вири крара адахъ галаз шериквал ийизвайтIани, а яргъал рекьиз финиз аксивал авунач. Ида чаз а кардикай лугьузва хьи, мусурмандиз вичин кIвалах ва гьалал гьакъи хьун лазим я, вичин хизан вири герек шейэрал таъмин ийидайвал.

 

Абу Бакра кьил хкязава

Сакъиф тайифади Ислам кьабулайла, абур Пайгъамбардин ﷺ патав атана ва ада абуруз гьа чпикай кьил хкягъун кьетIна. Абу Бакра Пайгъамбардиз ﷺ меслят гана Усман ибн Абиль Ас хкядайвал. Ам абурукай виридалайни гъвечIиди тир. Абу Бакра Пайгъамбардиз ﷺ лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, заз и жегьил гададиз чирвилер къачунихъ ва Къуръан хуралай чирунихъ чIехи чалишмишвилер авайди аквазва». Усман, вичин тайифа ксайла, Аллагьдин Расулдин ﷺ патав къведай ва адаз диндин суалар гудай, адан вилик Къуръан кIелдай, та ам вичин тайифада виридалайни гзаф чирвилер авайди жедалди. Нагагь Аллагьдин Расул ﷺ ксанваз хьанайтIа, ам Абу Бакран патав фидай. И вири вахтунда Усмана вичин тайифадихъай вичи чирвилер къачузвайди чуьнуьхзавай. Аллагьдин Расулдиз ﷺ адан къилих гзаф бегенмиш хьана ва адаз ам кIан хьана.

 

Абу Бакран хизандин берекат

Айшади ахъайзава: «Чун Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз санал рекье гьатна. Чун Байдаъ лугьудай чкадал акъвазайла, завай зи яха (ожерелье) квахьна. Аллагьдин Расулди ﷺ инсанрихъ галаз санал ам жагъуриз хьана. Абур яхадихъ къекъведайла кпIунин вахт алукьна ва абуруз яд авачир.

Инсанар Абу Бакран патав фена ва лагьана: «Айшади вуч авунатIа акунани? Ада Аллагьдин Расул ﷺ ва инсанар рекье геж авуна, гила абурув гвай яд куьтягь хьана ва патарив ам гвач». Инсанриз яб гана, Абу Бакр Аллагьдин Расулдин ﷺ алачухдик фена. Пайгъамбар ﷺ а вахтунда кьил зи метIерал эцигна ксанвай. Абу Бакра лагьана: «Вуна Пайгъамбар ﷺ рекье геж авуна ва инсанарни вун патал геж хьана, гила абуруз яд авач». Ада яргъалди заз гафар лугьуз ва вахт-вахтунилай вичин тупIаралди зи къвалар язавай. Зун юзун тавунин себеб ам тир хьи, зи метIерал Аллагьдин Расул ﷺ ксанвай. Экуьнин кпIунин вахт хьанвай ва инсанриз дастамаз къачудай яд авачир. Гьа чIавуз Таяммумдин аят ракъурна: «…алад (яни михьивал ая) михьи чилин патав» («Ан-Нисаъ» сура, 43-аят).

Идалай кьулухъ Усайд ибн Хузайра лагьана: «Им куь сад лагьай берекат туш, эй, Абу Бакран хизан».

Айшади ахъайзава: «Чна чи деве къарагъарайла, яха адан кIаник кваз хьана».

 

«Пайгъамбардин ﷺ халифрикай 600 кьиса» ктабдай

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


ФитIр закатдин важиблувал

Закату-ль-ФитIр – сагь гьар са мусурманди, Рамазан вацра сивер хуьн-техуьнилай аслу тушиз гузвай ферз тир садакьа я. Умаран хва Абдуллагьа Пайгъамбардин ﷺ гьадис ахъайна: «Мусурманрин арадай итим ва дишегьли, азадди ва лукI талагьна, Рамазан вацра закату-ль-ФитIр гун гьар са инсандиз...


Устаздиз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Устазди ганвай, Аллагьдиз ﷻ зикир авунин, тапшуругъар вахтунда, эдебдин къайдаяр кьиле тухуз, тамамариз алахъ. Са гьихьтин ятIани себеб аваз ахъа хьайи вирд эвез хъийиз алахъ. Метлеблу ва устаздиз хийир авай крар хабар кьун тавуна авуртIани жеда, амма ада...


Вири мусурманриз талукь яз…

Хвейи сивер мубаракрай! Я гьуьрметлу мусурман халкь, Аллагь ﷻ Сад я, Пайгъамбар ﷺ гьахъ, ЧIехи Ислам галаз хьуй чахъ, Хвейи сивер мубаракрай!   ЧIехи Аллагь ﷻ мецел алаз, Сиверин варз рикIе аваз, Исламдивай тежез яргъаз, Хвейи сивер мубаракрай!   Я къурбанд хьай варз...


Хъсанвилин «зулум»

Адетдин гьал фикирдиз гъваш. Куьне, хъсан ниятар аваз, мукьва инсандиз са важиблу ва хъсан кар ийизва. Белки, ада тIалаб тавунваз жуван ял ядай югъ адаз гузва, ада са уьтери лагьай адан месэла гьялзава, я тахьайтIа ам шадарун патал, четин хуьрек гьазурзава.   Амма вил алай рикIин сидкьидай...


Витамин D бес тахьун

Вучиз хъуьтIуьз им саки гьар садаз талукь я ва и кардиз вуч ийида? ХъуьтIуьз гзаф инсанри къуват авач, гуьгьуьл дегиш жезва, мукьвал-мукьвал мекьи жезва, ахварай аватзавач лугьуз, арзаяр ийизва.   Адет яз ахьтин гьалдин себебар чна а кардай жагъурзава хьи, ам кьуьд я, мичIи яргъи йифер,...