Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Кьунвай кьиниз вафалувал

 

Айшади ахъайзава: «Абу Бакра са чIавузни кьур кьин чIурайди туш, та кьин кьун чIурайла гъил къачуниз куьмекдай кар авунин аят ракъурдалди». Адалай кьулухъ ада лагьана: «Къедлай кьулухъ, са кардин патахъай кьин кьурла, эгер заз идалай са маса кар хъсан яз акуртIа, за гьа кар ийида ва жуван кьин кьунилай гъил къачуниз куьмекдай кар ийида».

 

Хъсан крар

Абу Бакр хъсан крара гьамиша масабурулай вилик жедай. Ам абуруз Аллагьдин Расулдин ﷺ весийриз табий хьунин чешне тир. Абу Гьурайради ахъайзава хьи, са сеферда Аллагьдин Расулди ﷺ асгьабриз лагьана: «Квекай ни къе сив кьунва?»

- За, - лагьана Абу Бакра.

- Квекай ни къе кесибдиз тIуьн гана? – мад хабар кьуна Пайгъамбарди ﷺ.

- За, - лагьана Абу Бакра.

- Квекай вуж къе азарлудан патав фена? – жузуна Пайгъамбарди ﷺ.

- Зун, - мад жаваб гана Абу Бакра.

Ахпа Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «И ерияр квекай Женнетдиз фидай касда кIватI жеда».

 

Алвер ийиз фин

Аллагьдин Расулдал ﷺ чан аламаз Абу Бакр Бусрадиз (Шамда авай шегьер) фена. Адан рикIе Пайгъамбардихъ ﷺ авай кIанивили ва кIевиз рикI кукIуни аниз финиз манийвал авунач. ГьакI Аллагьдин Расулдини ﷺ, вичиз Абу Бакр гзаф кIанзавайтIани ва вири крара адахъ галаз шериквал ийизвайтIани, а яргъал рекьиз финиз аксивал авунач. Ида чаз а кардикай лугьузва хьи, мусурмандиз вичин кIвалах ва гьалал гьакъи хьун лазим я, вичин хизан вири герек шейэрал таъмин ийидайвал.

 

Абу Бакра кьил хкязава

Сакъиф тайифади Ислам кьабулайла, абур Пайгъамбардин ﷺ патав атана ва ада абуруз гьа чпикай кьил хкягъун кьетIна. Абу Бакра Пайгъамбардиз ﷺ меслят гана Усман ибн Абиль Ас хкядайвал. Ам абурукай виридалайни гъвечIиди тир. Абу Бакра Пайгъамбардиз ﷺ лагьана: «Я Аллагьдин Расул ﷺ, заз и жегьил гададиз чирвилер къачунихъ ва Къуръан хуралай чирунихъ чIехи чалишмишвилер авайди аквазва». Усман, вичин тайифа ксайла, Аллагьдин Расулдин ﷺ патав къведай ва адаз диндин суалар гудай, адан вилик Къуръан кIелдай, та ам вичин тайифада виридалайни гзаф чирвилер авайди жедалди. Нагагь Аллагьдин Расул ﷺ ксанваз хьанайтIа, ам Абу Бакран патав фидай. И вири вахтунда Усмана вичин тайифадихъай вичи чирвилер къачузвайди чуьнуьхзавай. Аллагьдин Расулдиз ﷺ адан къилих гзаф бегенмиш хьана ва адаз ам кIан хьана.

 

Абу Бакран хизандин берекат

Айшади ахъайзава: «Чун Аллагьдин Расулдихъ ﷺ галаз санал рекье гьатна. Чун Байдаъ лугьудай чкадал акъвазайла, завай зи яха (ожерелье) квахьна. Аллагьдин Расулди ﷺ инсанрихъ галаз санал ам жагъуриз хьана. Абур яхадихъ къекъведайла кпIунин вахт алукьна ва абуруз яд авачир.

Инсанар Абу Бакран патав фена ва лагьана: «Айшади вуч авунатIа акунани? Ада Аллагьдин Расул ﷺ ва инсанар рекье геж авуна, гила абурув гвай яд куьтягь хьана ва патарив ам гвач». Инсанриз яб гана, Абу Бакр Аллагьдин Расулдин ﷺ алачухдик фена. Пайгъамбар ﷺ а вахтунда кьил зи метIерал эцигна ксанвай. Абу Бакра лагьана: «Вуна Пайгъамбар ﷺ рекье геж авуна ва инсанарни вун патал геж хьана, гила абуруз яд авач». Ада яргъалди заз гафар лугьуз ва вахт-вахтунилай вичин тупIаралди зи къвалар язавай. Зун юзун тавунин себеб ам тир хьи, зи метIерал Аллагьдин Расул ﷺ ксанвай. Экуьнин кпIунин вахт хьанвай ва инсанриз дастамаз къачудай яд авачир. Гьа чIавуз Таяммумдин аят ракъурна: «…алад (яни михьивал ая) михьи чилин патав» («Ан-Нисаъ» сура, 43-аят).

Идалай кьулухъ Усайд ибн Хузайра лагьана: «Им куь сад лагьай берекат туш, эй, Абу Бакран хизан».

Айшади ахъайзава: «Чна чи деве къарагъарайла, яха адан кIаник кваз хьана».

 

«Пайгъамбардин ﷺ халифрикай 600 кьиса» ктабдай

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


Буржарин фур

Ингье вад йис я гъуьл буржарин фура аваз: куьгьне кредитар алудун патал цIийибур къачузва. Гаталди «кьечIяда» лугьуз гаф гузва, амма гатуз мад къахчузва. За адаз авайвал гьакъикъат лагьана, амма жаваб яз заз ван атайди зун кIеви къван хьтин рикI авайди я лугьудай гафар ва «вичин...


Кьиникьихъ галаз алакъалу Шариатдиз акси адетар

1.         ЯхцIурар (яхцIурни цIикьведар) къейд авун патал тешкилзавай межлисар. Кьейиди рикIел хкун патал адетар ийидайла мусурман тушир халкьарин адетриз тешпигь жедай ихтияр авач. Пайгъамбардин ﷺ гьадисда лагьанвайвал, яс пуд йикъалай гзаф кьадай ихтияр...


Куьмек це, я Аллагь ﷻ

  Дагъустан   Зи Дагъустан, зи хайи ватан, Цин кӏаник вун акатнава. Чи рикӏериз я вун багьа, Тӏалабзава, фад секинвал жагъура.   Сад хьанва дагъни-аран, Ахвар амач, квахьнава иви. Халкь сад хьана цӏийи кьилелай, Умудзава стхавални хъсанвал.   Чун Дагъустанвияр - чи...


«Секиндиз хъфин»

Къенин юкъуз гзафбур пешекарвилин кризисда ава ва чеб кIвалахдикай галат хьана лугьузва. «Кана куьтягь хьун» ва «секиндиз хъфин» лугьудай гафар адетдинбур хьанва: им инсан кIвалахдилай экъечI тавуна, амма кIвалах ийиз рикIиз такIанзавайла, яни амай вахтунда яшамиш жедай...


КIвалахар туькIуьрзавайди

Муьгьуьддин ибн аль-Арабиди лугьудай: «Са гьихьтин ятIани игьтияж авай касди гъетрен ва адан гуьгъуьнай ийизвай кьве ракат ратибат кпIунилай кьулухъ яхцIур сеферда «Аль-Фатигьа» сура кIелрай. Ам кIелна куьтягьдалди чкадилай къарагъун кутугнавач.   40 сеферда кIелна...