Главная

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Абу Бакр ас-Сиддикьакай кьисаяр

Ас-Сиддикь ихьтинди тир

 

Са сеферда Аишадивай Абу Бакран винел патан акунар гьихьтинбур тиртIа ахъаюн тIалабна. Ада лагьана: «Ам лацу, яхун, хъуькъверал кьери чуру алай, хъуькъвен кьилин кIарабар жизви экъисай инсан тир. Адан кIаникай алукIдай парталар яхунвиляй адан юкьвал акъваззавачир. Адан чин лап яхунди тир, вилер деринда авай, пел вилик экъиснавай. Абу Бакран винел патан акунар гьа ихьтинбур тир», - лагьана ада. (ТIабакъат аль-Кубра, Ибн Са`д, (3/169)).

 

Абу Бакр жагьилиядин девирда

Имам Нававиди лагьана: «Авам девирда Абу Бакр къурайшитрин регьберрикай, меслят къалурдайбурукай ва абурун арада виридалайни гьуьрметлубурукай сад тир.

Ислам атайла Абу Бакра цIийи дин хъсан яз гьисабна ва икьван чIавалди вичиз авай вири шейэр туна. Ам Аллагьдин ﷻ диндиз виридалайни тамам жуьреда фена».

Ибн Асакира ахъайзава хьи, Абу Бакр - Ислам къведалди ва адалай кьулухъни гьайбатлувал авай цIусад инсандикай сад я. Жагьилиядин девирда Абу Бакра Меккада къан вахчунин ва тахсиркарвилерай жерме къачунин месэлаяр гьялзавай, вучиз лагьайтIа а вахтунда арабриз вири тайифайрин месэлаяр гьялзавай са гьаким авачир. Гьар са асул-несил авай тайифадиз вичин везифаяр авай ва ам вичин регьбердиз муьтIуьгъ тир. Месела, Бану Гьашима гьаждин вахтунда гьаж ийизвайбуруз куьмекар гузвай. Абуру гьажияр тIуьналди ва хъвадай целди таъминарзавай. Бану Аби Дарама Кябедин винел вегьезвай пекинин жавабдарвал тухузвай. Абурув дяведин пайдах гвай ва абурун ихтияр авачиз садавайни Кябедиз физ жезвачир. (Сира ва Манакъибу Аби Бакр, Агьмад Шабан, 19-чин).

 

Абу Бакран папар Ислам къведалди

Жагьилиядин девирда Абу Бакр Катиля бинт Абдиль Уззадал эвленмиш хьана. Ада Абдуллагь ва Асма хана. Ада Ислам кьабулунин гьакъиндай тарихчийрин гаф сад туш.

Са сеферда ам савкьватар гваз Асмадин патав Мединадиз атана. Им къурайшитарни мусурманар вахтуналди меслят хьанвай вахт тир. Асмади адан савкьватар кьабулнач ва ам кIвализ ахъайнач, та Аллагьдин Расулдивай ﷺ хабар кьадалди. Ада Асмадиз лагьана: «Жуван дидедихъ галаз мукьвавилин алакъаяр хуьх».

Катиляди Ислам кьабулнавайдакай санани лагьанвач.

ГьакIни Абу Бакр жагьилиядин девирда Умм Руман бинт Амирални эвленмиш хьана. Ада дин кьабулна ва Мединадиз куьч хьана. Ада Абу Бакраз гуьгъуьнлай Аиша ва Абдурагьман хана. (ТIабакъат аль-Кубра, Ибн Са`д, 3/169).

 

Адан папар Ислам кьабулайдалай кьулухъ

Ислам кьабулайдалай кьулухъ ам Ум Абдиллагь Асма бинт Умайсал эвленмиш хьана. Ам акьалтIай намуслу, Аллагьдихъай ﷻ кичIе дишегьли тир. Адал къведалди ам Жафар ибн Аби ТIалибан паб тир. Ам Муътадин дяведа кьена. Адалай кьулухъ адал Абу Бакр эвленмиш хьана. Абуруз Мугьаммад тIвар алай хва хьана.

ГьакIни Абу Бакр Хабиба бинт Харижални эвленмиш хьана. Ам кьейидалай кьулухъ Хабибади адаз Ум Кульсум тIвар алай руш хана. (Сира ва Манакъибу Аби Бакр, Агьмад Шабан, 20-чин).

 

 

«Пайгъамбардин халифрикай 600 кьиса» ктабдай

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Ички зиян я

Чехир, ички. Дегь девиррани и шейэр гьазуриз ва ишлемишиз чизвай. Эгер тарихдиз вил вегьейтIа, жуьреба-жуьре набатат-рикай, емишрикай пиводиз ухшар шей чи эрадал къведалди са шумуд агъзур йис вилик Египетда, Месопотамияда, Китайда, Мексикада гьазурзавай.   Чи эрадал къведалди ирид агъзур йис...


Дуьнья кlан хьунин мусибат

Инсанар ва чинерар, Къуръанда лугьузвайвал, Аллагьди ﷻ анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Анжах абур и дуьньяди алдатмишарзава. Малум тирвал, дуьнья кlан хьайи касдиз эхират такlан жезва, ада гьалал-гьарам лугьун тавуна дуьньядин девлет къазанмишзава ва Халикьдивай ﷻ яргъа...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер бедендин тамам дастамаз (полное купание) къачудай чlавуз бедендин са пай чуьхуьн тавуна амукьайтIа, ахпа вири беден чуьхуьн хъувуна кIан жезвани, тахьайтIа гьа пай чуьхуьн хъувун бес жезвани? Тамам дастамаз къачудайла нубат хуьн ферз тахьуниз килигна, анжах чуьхуьн тавуна амукьай пай чуьхуьн...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...


Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирун

Мусурманди Мугьаммад Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чируниз кьетIен фикир гана кIанда. Чна Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин себеб эвелни эвел, Аллагьди ﷻ Мугьаммадалай ﷺ лайихлу са касни халкь тавун я.   Пайгъамбардин ﷺ уьмуьр чирунин метлеб адакай ихтилат авун патал гьакI инсанар кIватIун туш, кьве...