суал-жаваб

суал-жаваб

Гьаттал лагма чапар ягу чIира буван бучIиссарив?

Жяматрал хIатталливсса гьаттай къабучIиссар чару бакъасса цамур зад дацIан дуван, ва мукунма чапар ягу чIира бувангу ихтияр дакъассар.

Гьав духьурча инсан заллусса аьрщарай, мунил лагма чапар ягу чIира буван бучIиссар, амма мугу карагьатссар (къахъинссар).

Аммарив гьав жанавартрал диххаврия, ххилтIу даврия ягу щинал дяххаврия нигь духьурча, чапар ягу чIира буван бучIиссар, карагьатшивугу дакъассар.

Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, идавстурал, асхIабтурал, салихIсса инсантурал гьаттардил ялув къуппа ягу мизит бацIан буван ихтияр дуссар, халкьуннан микку цу увччуну уссарив хъама къабитаншиврул, зияратрайн букIланшиврул.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Иаьнату-тIали-бин»)

Жува кIюрххил чаклил кIилчинмур ракааьтраву дуккару «КьунутI» («Магьдина») тIисса дуаь. Жяматращал чак буллай унува имамнал му къадуккирча ци буван аьркинссар?

Имамнал кIюрххил чакливу «КьунутI» къадуккирча, мунал хъирив чак буллалиманахь ихтияр дуссар цаллалу дуккин, имам цалчинмур суждалия изаннин. Мукун дуккин бюхълай бакъахьурча, бучIиссар дакIниву имамная личIи хьунсса нанижатгу дурну, гихунмай чак цалвалу буван. Ягу бучIиссар имамнал хъирив ганал дуллалимур дурну, ганал ссалам булайхту сагьвилул суждагу бувну ссалам булун.

Имамнал сагьвилул сужда къабуварча, ганал хъирив чак буллалиманал цалва бувну хъинссар, имамнал чак къуртал бувайхту.

Мува куццуй бувайссар Шафии мазгьаб бувгьусса инсаннал ХIанафи мазгьабравусса имамнал хъирив чак буллалисса чIумал: бюхълай бухьурча имам цалчинмур суждалия изаннин «Магьдина» дуккайссар. Амма му чIумал, дуккирчагу, къадуккирчагу, имамнал ссалам булайхту сагьвилул сужда баву хъинссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж», «Иаьнату-тIалибин», «Нигьаятул-МухIтаж»)

Няс (насвай) кьацIливу ягу жипливу буну ягу ми бивчуну махъ кьацI марцI къабувну бувсса чак хIисавссарив?

Таммакулия дурмур, хаснува няс, инсаннал чурххан заралссар, бакI баххана бувайссар, мунияту ми кьацIливун ягу майравун бичаву хIарамссар, бунагьссар. Чак бувайсса инсаннал ми бичайсса бухьурча, бивчуну махъ кьацI вилаган аьркинссар, цанчирча, миннуву дикIайссар нажасну ккаллисса аьнакIул, хьхьируннал ягу варанттул хъут. Мукун кьацI марцI къабуварча, чак къакьамулссар, бувссаннун къаккаллиссар.

Няс ва муниха лархьхьумур жипливу духьурчагу, чак дурус къашайссар, чурххай ягу янналий нажас дуну чак буван къабучIинутIий.

(«Мугънил-мухIтаж»)

Хъамитайпалул цила ласнал ниттил буттайн ягу ласнал буттал буттайн ка лаярча, чаклинбиссаву зия шайссарив?

Магьар бивхьуну махъ ласнал ппу, ниттил ппу ва буттал ппу хъамитайпалун махIрамтал шайссар. Мува куццуй щарнил нину, ганил буттал нину ва ниттил нину адиминан махIрамсса хъамину шайссар. Мунин бувну, миннайн ка лаяврил чаклин биссаву зия къадувайссар.

(«ТухIфатул-мухIтаж»)

Хъамитайпа ХIажлив архIал махIрам акъанува лагаврия шариаьтраву ци увкуну буссар?

Имам Шафиънал мазгьабрайн бувну, нигьачIин дакъасса ххуллу бухьурча, хъамитайпалун бучIиссар ссапарданийн буккан цуппалу ягу цайми хъаннищал фаризасса ХIаж ва Оьмра буван. Мукунсса ссапарданий чакру кутIа буллан ва кунничIан ку ласун ихтияргу дуссар.

ХIаж-оьмра баврил фариза биттур бувсса хъамитайпа кIилчин-шамилчин архIал махIрам акъахьурча гьан ихтияр дакъассар,.

(«Нигьаятул-мухIтаж», «ТухIфатул-мухIтаж»)

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...