Суал-жаваб

Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур?

Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар:

  1. Данди буккаврил ягу тренировкардал цIаний чурххал цIуллушиврун зарал хъанай бухьурча;
  2. БакIрайх, лажиндарайх ягу цайми агьамсса чурххал базурдайх бищаву духьурча;
  3. Муттаэнайн ссивцIу, душманшиву духьурча;
  4. Му спортрайн арцу дишаву (ставкарду) духьурча;
  5. Чара бакъа кIучI буван аьркинсса чурххал базурду (аьврат) чIалачIисса янна лаххан багьлай бухьурча.

Идавсил ﷺ увкуссар: «Я винма, я цайминнан зарал мабувара» (АхIмад).

Цамур хIадисраву увкуну бур: «Инсан атлатисса кIанай мабацIари. Микку буминнайн Аллагьнал ﷻ нааьна дияйссар…» (ТIабарани).

 

 

 

На ура къашавайсса, ХIажлив гьан къабюхълахъисса инсан. Цаппара шиннардил хьхьичI на ттухлува фаризасса ХIажлив цама инсан гьан увссия. БучIиссарив утти ттун ччай бур ттухлува ссуннатсса ХIаж бувансса инсангу гьан уван?

Имам Шафиинал мазгьабрайн бувну, ХIаж буван къашайманахь ихтияр дуссар цахлува ссуннатсса ХIажлив цама гьан уван.

(«ХIаваши Ширвани»)

 

 

 

Инсаннал сурат рирщуну, ганан къакIулнува (цIукъавххуну) интернетраву дишин бучIиссарив?

Инсанная рязишиву къаларсун ганал сурат рищун ихтияр дакъассар, цанчирча, Исламрал къадагъа дирхьуну дуссар инсаннан цукунсса-бунугу зарал биян буван. Инсаннал ас-ламус, узданшиву кьюкьин данмур дуллангу къабучIиссар, мунияту, ихтияр дакъассар цIукъавххуну сурат рищун ва га чун-дунугу гьан дуван ягу интернетраву дишин. Мукун баву – бугьтан бавриха лавхьхьуссар.

ХIадисраву увкуну бур: «Аллагьнал ﷻ танмихI бувантIиссар бусурманчунан зарал бувайманан ягу ганащал муттаэшиву дуллалиманан» (Абу Давуд, Тирмизи)

Цамур хIадисраву тIий бур: «Нааьна хьуннав бусурманчунан зарал бувманайн ва га хъяврин увманайн» (Абу Давуд).

 

 

 

Каний мусил ягу арцул ссят дархIуну занан бучIиссарив?

Мусил ссят дахIаву хIарамссар арамтуннангу, хъаннингу.

«Танвируль-Кьулуб»

 

 

 

Цаманал хьхьичI хъус-арцуйнусса бурж ливчIун инсан дунияллия гьарча ци буван аьркинссар?

Дунияллия гьаннин лахъан къавхьуну ливчIсса бурж лахъан аьркинссар ганая махъ лирчIсса хъуслия, ягу буржирай дуллуманая хIалалшиву ласун аьркинссар.

(«МахIалли»)

 

 

Хавар бусласисса кIанай инсаннал аьнч учирча, бусласимур тIайлассар тIун бикIай. Буссарив мукунсса зад Исламраву?

Мунил хIакъираву Идавсиясса ﷺ хIадис бур. Абу Яълал «Муснад» тIисса луттираву чивчуну бур: «Зуватусса цаннал ци-бунугу бусласисса чIумал, ганал чIаравманал аьнч учирча, му хъанахъиссар бусласимур тIайлашиврул лишан».

Имам ТIабаранил луттираву кIицI лавгсса хIадисравугу увкуну бур: «Хавар бусласиманал чIаравманал аьнч учирча, мири яла тIайламий махъру».

(«Фатава Навави»)

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...