Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият – диндалул аслу

Хъинсса хасият думанан муния хайр бияйссар дунияллий ва ахиратраву, муния бувсун бур хIадисраву. Ца чIумал Аьббаслул Идавсихь ﷺ цIувххуссар: «Я Расулуллагь, вий аякьа дуллай ивкIунтIий АбутIалиблун ахиратраву мюнпат биянтIиссарив?» «БиянтIиссар, ттуй аякьа къадурссания, га утантIиссия дужжагьрал чIанулун». Цамур хIадисраву бувсун бур гьарца итни кьини Абулагьаблул хъункIиссурава щин дуккайшиву. Мунил багьанагу – МухIаммад ﷺ ниттил увсса чIумал Абулагьаб ххари хьуну, цала лагъсса душ тархъан бувссар.

 

СалихIминнавасса цаннал увкуну бур: «МухIаммад Идавс ﷺ ккаккан къабювхъуну, амма дакIниву гужсса гъира бума Кьуръандалух уругуча. Цанчирча, Кьуръандалух бивтсса янилгу ххирасса Идавсих ﷺ бурувгсса янилгу дянив цукунчIавсса личIишиву дакъассар. Кьуръан лавхьхьуссар тIитIин дурсса инсаннал ﷺ суратраха, му инсаннал цIагу – АьбдулмутIалиблул арснал Аьбдуллагьлул арс МухIаммад ﷺ.

Цаманал увкуну бур: «МухIаммадлух ﷺ ябитан ччима мунал Сунналул ххуллийх ачин аьркинссар, хаснува му хъамабитала хьусса кIанттурдаву. Цанчирча, Сунна уттава буккан баву лавхьхьуссар цува Идавс ﷺ уттава авриха. Идавсил ﷺ сунна уттава бувма лащан уван бучIиссар щалва инсаният уттава бувманаха, цанчирча, Идавснаву ﷺ диркIссар гьарзад хъинмур ва камилмур.

Ялагу ца салихIсса инсаннал увкуну бур: «Оьккисса тIул-тIабиаьтрая халкьуннан къакIулсса цичIав къаливчIссар, МухIаммад ﷺ щала дунияллийсса инсантурачIан идавсну гьан увну махъ, цанчирча, Идавсил ﷺ жунма балжину бувчIин бувссар ми тIабиаьтру дайдишайсса ххуллурду. Мунин бувну, инсаннал оьккисса тIул дуван цукунчIавсса багьана къаливчIссар, ххуймургу оьккимургу Идавсил ﷺ баян бувнутIий.

Диндалул аьлимтурал луттирдаву бувсун бур Аллагь Тааьланал Идавсихьхьун ﷺ дунияллийсса циняв неъматирттал хазнардал кIулли дуллушиву, амма Идавсил ﷺ ми кьамул къадурссар. Яла Заннал Миъражрал хьхьуну Идавс ﷺ ссавруннайн гьаз увну, циняв малаиктал ва Алжан ккаккан бувссар. Амма Идавсил ﷺ миннухгу къулагъас къадурссар. Яла Аллагьнал ﷺ увкуссар (мяъна): «Идавсил яру хIалалмуния къабувцуна, мунил дазурдава къабувккуна» («Ан-Наджм» суралул 17-мур аят). Идавс ﷺ тиху-шихунай къаурувгссар, муниятур Аллагьнал ﷻ увкусса: «Ина бюхттулсса тIабиатрал (хасиятрал) заллура». Ци бала биярчагу, ци неъматру булурчагу, Идавс ﷺ тIайласса ххуллия къааьйкьуссар.

Жунма кIулли Идавсин ﷺ циксса захIматшивуртту духIан багьссарив. Гьарца ишираву ссавур дувайсса диркIссар. БакIрайн щаву дирну, ккарччи гъаргъун унувагу «Аллагь, ттул миллат багъишла бити, тайннан цала дуллалимур къакIулссарча!», - тIий ивкIссар. Кьиямасса кьинигу, циняв идавстал цаласса буллалисса чIумал, МухIаммад Идавс ﷺ леххаву тIунтIиссар: «Ттул уммат, ттул уммат», - тIий.

 

«СалихIминнал тIабиаьт»

тIисса луттирава

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Лак Муфтийнащал хьунабавкьунни

Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад -хIажи Аьбдуллаев хьунаавкьунни Лакрал райондал вакилтуращал ва имамтуращал. Лакрал райондалул администрациялул бакIчи Зураб Куччаевлун тIайлабацIу чIа тIий, Муфтийнал кIицI лавгунни чIярусса шиннардий райондалул бакIчину зий ивкIсса Юсуп МахIаммадовлул район...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...