Эбадат ва мяърипат

Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса икIантIиссар. Му куццуй, имандалул, эбадатрал ва мяърипатрал дянив цIакьсса дахIаву дуссар.

 

Мунил хIакъираву Кьуръандавулу увкуну бур (мяъна): «"Жул Зал – Аллагьри" тIий, имандалуву ва эбадатраву кьянкьану бивкIминначIан малаиктал ливккун, миннахь учинтIиссар: "Нигьа мабусари (бивкIулия ва мунил хъирив ялун биянтIимуния), пашман махъанарди. Зунма буллусса Алжаннуя ﷻ ххари хьияра"» («Фуссилят» тIисса суралул 30-мур аят).

Иман ва инсаншиву цачIун шаврийн Исламраву «истикьамат» учайссар – тIайласса ххуллу бугьаву. Иман – инсаннал тIуллал рухI куннассар. Мунил ларайсса инсаншиврул, хъинсса ниятирттал ва хIукмурдал щалва оьрму лайкьсса, исвагьисса аьмаллал чанна лахъан буллалиссар. Имангу, дингу, оьрмугу, инсаншивугу цукунсса дикIан аьркинссарив жунма ккаккан бувссар МухIаммад Идавсил ﷺ, хIакьмунил ххуллийх авчуну ва яла бюхттулмур хасият ккаккан дурну.

Заннайн мютIишиву, эбадат – инсаннал Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса цала кIану кIулшиву ва лагьнан багьайсса куццуйсса лагъшиву давури. Эбадатрайну жула дакIурдиву иман цIакь хъанахъиссар, ахла́кь, мяърипат гьарза дуллалиссар. Кьинилун бувайсса ххювагу чаклил Аллагь ﷻ дакIнин даин утлатиссар, личIи-личIисса аьркин дакъасса тIуллая инсан мурахас уллалиссар. Зума дугьаврил жула дакIурдиву сукку бувайссар цIими ва хъиншиву; яру, маз ва цаймигу чурххал базурду бунагьмуния буруччайссар. Закат бичаврил инсан уруччайссар мяшшивруя, ка тIитIи дакьин, чIаравманан кумаг буван, жамятрал хъинбала буван гьуз учин уллалиссар. Вана укун, эбадатрайн чул бивщусса имандалул сакин дайссар инсаннаву ххаллилсса хасият, хIакьсса мяърипатрайн иян увайссар.

 

МухIаммад Аьлиев

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур? Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар: Данди буккаврил ягу...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


Чак зия буваймур

Кьасттирай чаклил рукну, шартI кьадитарча чак зия шайссар. Ягу кьасттирай ххишала рукнурду дуварча: сужда-рукуъ куннасса, зия шайссар.   Кьуръан, зикри, дуаь дакъасса цамур гъалгъа кьасттирай барча зия шайссар. Кьасттирай хъян ивкIун, аьтIун ивкIун, цIуру-кIуру бувну, уф-агь увкуну, кIира...


Къулагъас дувантIиссар тарбиялух

Жунма кIулсса куццуй, ЦIуминалийсса ЦIуссалакрал шяраву буллай бур хъунмасса РувхIанийсса центр ва мадраса. Ванин дирзун дур машгьурсса щейх Сайфуллагь-Кьади Башларовлул цIа. ХIакьину ва даврий каялувшиву дуллай ур ЦIуссалакрал райондалул имам Аьбдуллагь МухIаммадов. Ванал жухь бувсунни мадраса...


Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.   Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур...