Эбадат ва мяърипат

Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса икIантIиссар. Му куццуй, имандалул, эбадатрал ва мяърипатрал дянив цIакьсса дахIаву дуссар.

 

Мунил хIакъираву Кьуръандавулу увкуну бур (мяъна): «"Жул Зал – Аллагьри" тIий, имандалуву ва эбадатраву кьянкьану бивкIминначIан малаиктал ливккун, миннахь учинтIиссар: "Нигьа мабусари (бивкIулия ва мунил хъирив ялун биянтIимуния), пашман махъанарди. Зунма буллусса Алжаннуя ﷻ ххари хьияра"» («Фуссилят» тIисса суралул 30-мур аят).

Иман ва инсаншиву цачIун шаврийн Исламраву «истикьамат» учайссар – тIайласса ххуллу бугьаву. Иман – инсаннал тIуллал рухI куннассар. Мунил ларайсса инсаншиврул, хъинсса ниятирттал ва хIукмурдал щалва оьрму лайкьсса, исвагьисса аьмаллал чанна лахъан буллалиссар. Имангу, дингу, оьрмугу, инсаншивугу цукунсса дикIан аьркинссарив жунма ккаккан бувссар МухIаммад Идавсил ﷺ, хIакьмунил ххуллийх авчуну ва яла бюхттулмур хасият ккаккан дурну.

Заннайн мютIишиву, эбадат – инсаннал Аллагьнал ﷻ хьхьичIсса цала кIану кIулшиву ва лагьнан багьайсса куццуйсса лагъшиву давури. Эбадатрайну жула дакIурдиву иман цIакь хъанахъиссар, ахла́кь, мяърипат гьарза дуллалиссар. Кьинилун бувайсса ххювагу чаклил Аллагь ﷻ дакIнин даин утлатиссар, личIи-личIисса аьркин дакъасса тIуллая инсан мурахас уллалиссар. Зума дугьаврил жула дакIурдиву сукку бувайссар цIими ва хъиншиву; яру, маз ва цаймигу чурххал базурду бунагьмуния буруччайссар. Закат бичаврил инсан уруччайссар мяшшивруя, ка тIитIи дакьин, чIаравманан кумаг буван, жамятрал хъинбала буван гьуз учин уллалиссар. Вана укун, эбадатрайн чул бивщусса имандалул сакин дайссар инсаннаву ххаллилсса хасият, хIакьсса мяърипатрайн иян увайссар.

 

МухIаммад Аьлиев

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...