Ларгунни шин

Ларгунни шин

Ларгунни шин

Ларгунни уттигу ца шин. Вана укун шинал хъирив шин най лагай заманагу, оьрмугу. Гьашину хьунни тамансса хъуни-хъунисса ишру. Бия гайннувух ххариссагу, мукунма пашманссагу. Цукунсса бивкIнугу, Аллагьнан ﷻ  къакIулсса цичIав къавхьуссар, мунияту, ссавур ва рязишиву дурманал даража Заннал хьхьичI лахъссар.

 

Шин ларгун, цIусса дайдишаврия ххарисса халкь чIявусса бунугу, ларгсса шинаву пашманшивугу чансса дакъая. ХьхьичIва-хьхьичI гьарца инсаннал оьрму ца шинал кутIа хьушиву тасттикь хъанай бур. Оьрмугу аьдада кунма най бур. Циванни мукунсса иширая ххаришиву дуллан? Жува ци тIурчагу, чIун дакъацIай, дацIан дангу щищачIав къашай. Жуламур иш тIурча, заманалия, сантирая, кашилуя бюхъавай пайда ласавур. Пикри барча, жухьхьунна чIявусса мажаллу буллуну бур эбадат ва маэшат буллан.

Жула буттахъул укун рахIатну касму-маэшат бан, Заннайн тIааьт-эбадатрахун багьан хъанай къабивкIссар. Пикри бувара, гайннан багьлай бия чантI учин микI лавчIсса къатлуву, лавай бивзун лахъан пач, гъели буван къатта. ЦIана тIурча, Аллагьнал ﷻ  цIимилийну гъелисса къатлуву чантI увкуну, лавай бизаврияр захIматсса цамур зад дакъар. Пач лахъавугу бигьасса иш бакъар. ЦIана гьарца къатлувун дуцин бюхълай бур щин, дуван отопление, ми дакъассагу цайми-цайми бигьашивуртту хьунни.

Амма цукун илкиншиву гьарзасса замана бунугу, му хайрданул ххуллий ишла буллалими чан хъанай бур: я дунияллун, я ахиратран мюнпат бакъамуниха зий чIун пана дуллай бур халкь, хаснува жагьилтал. Фаризасса ишру щаллу баврил хъирив яла агьамшиву дусса зад – элму дуккавур, хаснува диндалулмур кIулшиву ласаву. Ми лахьхьин мадрасарттавун гьансса мажаллугу хIакьину чIявур. Мадраса-мизитравун гьан сант дакъаманал даврия, школалия махъ диндалул лу-кказит циванни къабуккин? Мугу Исламрал элму лахьхьавур. Луттирду ккалан ххирасса инсаннал элму гьарза шаврищал аькьлугу камил шайссар.

Жува дунияллийн буккан бувну буру Заннайн ﷻ  эбадат дуллан, илкинсса чIун мунихун багьну гьан дулларча хъинссар. Жунма дунияллий яхьунсса кьисмат щаллу баву Аллагьу Тааьланал цайнма лавсъссар, мунияту эбадат гьарза дарча, маэшат чан хьунссар тIисса нигь дикIан къабучIиссар. Ссаха-бунугу зий, дачIра чIун харж дуллай, эбадат нукьсан даву къатIайлассар, аькьлу бусса инсаннан му лайкь бакъассар.

Жунма кIулсса куццуй, гьарца инсаннал цания-ца давриву пагьму-гьунар, бюхъу бикIай, гьарцаманан цала бюхъу бумур Аллагьнал ﷻ  бигьа бувай. Мукунма диндалувугу буссар гьарца чулухуннайсса хьхьичIуннайшиву Аллагьнал ﷻ  дуллусса инсантал. Цавайннан ххуйну кIулссар фикьгь, вайминнан нахIви (грамматика), шамулчинминнан аькидалул элму ва м.ц. Бур гайннавух жунна тIайлану эбадат дуллан лахьхьин бансса пагьму бумигу. Мигу хъанахъиссар щейхтал, усттазтал. Гай мяйжаннугу марцIну Заннайн эбадат дуллан лахьхьин буваймири. Гайннал тарбиялувун бувххун, буллусса вирдру щаллу буллалисса инсаннан эбадатраву ляличIисса кьуват булай Аллагьнал ﷻ .

Ххирасса уссурвал ва ссурвал! Бачияра цIусса шин дайдишинну бувсса бунагьирттая пашман хьуну, тавбалий даин хьуну, Заннайн мютIи хьун нанижатгу дурну. Аллагьнал ﷻ  кумаг баннав, барачат бишиннав!

 

Аьбдуллагь АхIмадов

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Дагъусттаннайн дурксса кьини

Апрель зурул байбихьулий Дагъусттаннай гужсса гъараллу лачIлай, марххалтту буллай, хъунисса зараллу хьунни инсантурал къатта-къушлин, хъу-лухччилун, ризкьилун, ххуллурдан. Инттухунмай бувсса кIусса марххалттанул Хъусращиял ва Ккуллал шяраваллан хъунисса зараллу биян бунни, гъараллая хъунмасса зарал...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Шанугу - неъмат

Шанашаву – Аллагьу Тааьланал жунма буллусса хъунмасса неъмат хъанай бур. Шанашисса чIумал инсаннал чурх ва къюкI дигьа лаглай дур, инсан игьалаглай ур. Гьарца затираву кунна, шанан утту ишавривугу дуссар цилла адабру:   1) ХъатIан чак бувну махъ аьркин бакъасса гъалгъарду къабуллай,...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...