Барачат бияннав!

Барачат бияннав!

Барачат бияннав!

Ца-цавай инсантурал халкьуннавух буккан бувай МухIаммад Идавсия ﷺ лирчIмуния барачат ласун къабучIиссар, къашайссар, хIарамссар, хайр бакъассар, сайки мукун бувайма диндалува уккайссар тIисса хаварду. Мукунсса хаварду бяйкьусса бушиву ттасттикь буллай бур Идавсил ﷺ асхIабтурая жучIанма бивсса хIуччардал.

 

  • Умму АьтIия тIисса асхIабсса хъамитайпалул бувсун бур, Идавсил ﷺ душ Зайнаблул рухI дуллуну, ганил жаназа шюршукун, МухIаммад Идавсил ﷺ цала лялух дахIайсса янна (изар) дуллуну, гания Зайнаблун  суру бувара, зунмагу барачат тIалав бувара увкушиву. (Бухари, Муслим).
  • МухIаммад Идавс ﷺ Маккалия Мадиналив ивзун, Абу-Аюб Ансарил къатлуву хъамалу хьуссар. Гикку Идавсил ﷺ дукра дуркуну, чансса лирчIссар. Абу-Аюблул къатлул агьлу цIухлан бивкIссар Идавсил ﷺ бушкъаправа цумур чулуха дуркуна тIий, цалагу гичча дуркуну, барачат бияншиврул.
  • Абубакрдул душ Асмал бувсун бур Идавсил ﷺ жубба тIисса лаххия АьишатлучIа  диркIшиву, га дунияллия гьаннин, утти цичIара душиву. «Жу га шюршусса щин ишла дувару къашавайми хъин буван», – увкуну бур Асмал .
  • АсхIабтурал ядувайсса диркIссар Идавсил ﷺ кьай, ярагъ, ганая лирчIмур цанма барачатран. Эса бин ТIамъаьннул бувсун бур Анас-асхIаб ца кьини цала къатлува царай усру кьатIув ларсун увккуна куну. «Сабитлул ттухь бувсуна гай Идавсил ﷺ усру душиву», – увкуну бур хIадисраву (Бухари).
  • Абу Гьурайрал бувсун бур ца кьини Аьишатлул ппалул лаххия кьатIув дуккан дурна, куну. Ганил увкуну бур: «Ва лаххия дуссия Идавсий ﷺ рухI дуллусса чIумал».
  • Абу-Бурдатлул бувсун бур цахьва Аьбдуллагь бин Саламлул цIувххумур: «Дулувив зуннагу МухIаммад Идавсил ﷺ щин хIарчIсса тIахIунттува хIачIан?» – куну (Бухари).
  • Сагьль бин Сяэдлухь бивкIун бур МухIаммад Идавсил ﷺ щин хIарчIсса тахIникIичIу. Оьмар ибну Аьбдулаьзизлул га цанма була куну бур, барачат бияншиврул.

Цинявппагу асхIабтурал лавсъссар Идавсил асардая мюнпат ва барачат. ХIакьинусса кьини барачат къабияйссар учаву – аькьлулухун ва элмулухун бакъавкьусса пикри бушиву кIулну бикIан аьркинссар.

МухIаммад Идавсил ﷺ, асхIабтурал, щейхтурал ишла дуллай бивкIсса кьай, гайннал тарихращал дархIусса хъус, тахIни, лаххия ва цаймигу асарду тамашалун ва барачатран дирхьусса выставкарду дувайссар жула республикалий Рамазан ва Рабиуль-авваль зурдардий. Сентябрь зуруй мукунсса выставка хьунни Кизилюрт шагьрулул Хъун мизитраву. Ххюва гьантлул мутталий дяхттагу хьхьувайгу шиккун нех дирхьуну халкьуннал кьюкьри най дия. Бия цайми регионная ва аьрабнал хIукуматирттая бувкIсса тамашачиталгу. Сайки бусурман бакъасса туристурангума гъира бия Исламрал асардах тамаша бан. Выставкалул яла агьаммур асар хъанай бур МухIаммад Идавсил ﷺ бакIраясса чIара. Цинугу 200 азаруннийн бивсса агьали бувкIун бур вай гьантрай ыыставкалух тамаша бан.

Ва циняв асарду ядуллай дуссар Дагъусттаннал Муфтий щейх АхIмад-афандиначIа.

ДакIнин бутан, 2017-ку шинал асардал выставка дуссия Лакку билаятрай, Гъази-Гъумучиял Хъун мизитраву.

 

 

Аьбдуллагь МухIаммадов

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


ХIалал-хIараммунил баян

Аллагь Тааьланал дунияллий халкьуннан, дуллусса хъусру ризкьи-маэшат хIалалссагу дуссар, хIарамссагу дуссар. КIинниллагу дянивсса щак буссагу дуссар, мунийн «шубгьа» учайссар.   Шубгьа хъанахъиссар я хIалалшиву, я хIарамшиву чIявуминнаща личIий дуван къашайсса, цукунссарив кIул...


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


ЩяйтIан бахIаймур

Бюхттулсса Аллагь тIий ур (мяъна): «Я Идавс, Кьуръан буклай айишиннин чIа уча Аллагьнахь, инава щяйтIаннуя уручча куну: «Аьузу би-Ллагьи мина-шшайтIани-р-раджим» увкуну, цилгу мяъна хъанахъисса – «на Аллагьнахь ﷻ чIа тIий ура щяйтIаннул оьсса тIуллая уручча тIий нава,...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...