Неъматрал кьимат

Неъматрал кьимат

Неъматрал кьимат

Ца билаятрай къурагъсса шин хьуну, щин чан хьуну диркIун дур. Гиккусса ца мискинсса адиминан пикри хьуну бур, щин дукканхьуви тIий, аьрщараву къуй дуккан. Дуклай чансса куртI шайхту лявкъуну бур ссаллив бувцIусса хъунмасса буттукьа.

 

Га тIивтIусса адимина хIайран хьуну ливчIун ур гиву думур ккаккайхту: ттеркьукьив, арцу-муси, ляълу-жавгьарду, зумрут-якьутру. Гайннущал бивхьуну бивкIун бур чичрурду дусса хIайвандалул бурчугу.

Шяравучунан лявкъусса ххазиналул хавар анаварсса мутталий циняв чIахху-чIарахнан бавну бур. Циняв лагма лавгун махIатталну буруглан бивкIун бур. Оьвкуну бур хьхьичIазаманнул чичрурду дуккин кIулсса инсаннайн. Чичру дусса бурчу тIитIин бувну ккалан ивкIун ур:

«На ва билаятрал паччахIра. Ва чичру ттула хъирив бучIантIисса халкьуннан насихIатран кьадитлай ура. Ттул билаятрайсса аьрщи дия тIутIайх дирчусса, буллугъсса, тIабиаьт гъараллу гьарзасса. Ттул савдажартал кIани-кIанттайх буклай, хъус, кьай дахлай маша буллай бия. Чил хIукуматирттая муси, ттеркьукьив, ляълу-жавгьарду лавсун бучIайссия. Жу буссияв аьрщарайва бунува алжаннавун бувх-сса кунма, дунияллул заллухъру кунма ялапар хъанай.

Ца чIумал гъараллу кьадагьуна. Ссаврунная хъавтсса кIунтI къабагьну тамансса хIал хьуна. Аьрщи кьаркьун, ххиттуйн кIура даруна. Махънин бивхьусса къама, бакIлахъия духларгуна, халкьуннан дуканмур дакъая. Жямат ттучIан бувкIуна миннатру буллай, дукансса бакIлахъия тIалав дуллай.

На ттула вазиртурайн оьвкуну, мусил бувцIусса кисригу буллуну тIайла бувкссия бакIлахъия машан ласияра увкуну. Цаппара гьантрава гай бачIва зана бивкIуна. Баян бувуна чувчIав машан ласунсса зад къаляркъушиву.

Ттула циняв хазнарду тIивтIуну, кIилчингу нукартал гьан бувссия арцу-мусил бувцIусса дарвагирттащал, ссан дацIарчагу дуки-хIачIия ласияра куну. Амма гай лавгсса куццуй зана бивкIуна, лагмасса хIукуматирттайгу къурагъшиву хьуну, чувчIав бакIлахъия лякъин бюхълай бакъая.

Кьянатшиву мукун гуж хьунахха, ттула къатлул агьлувагу дукан банмур щаллу дан бюхълай бакъая. Духларгуна щингу, мякь лиххан бансса хху лякъин бюхълай бакъая. Нукартал ва къуллугъчитал лавгуна ттун хIачIансса щин ххал дан. Ца увкIуна чарилу ляркъусса оьлуркъусса, чапалсса щин ларсун. На гай щин хIарчIукун къашавай хьунав. Утти ивчIавай ура.

Бюрунттул бурчуй ва хавар чичин бувну, арцу-мусил бувцIусса буттукьраву дишин амру бувссия, ялун нанисса никирттан насихIат хьуншиврул. КIулну бикIияра, жула супралийсса дукиягу, хIачIиягу так Заннал цIимилийнур, Аллагьнал ﷻ жунма Цалва рахIмулийну Цала неъматру къабулурча, жущава бан шайсса цичIав бакъассар.

Зул канихь щала дунияллул хъус ва муси духьурчагу, Аллагьнан ﷻ къаччарча, аьрщарава цавагу чIали буккан бан зуща къахьунтIиссар. Мунияту зула зумув бихьлахьисса гьарца лукьмалийн щукрулий бикIи».

 

Муслим Аьбдуллаев

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...