Дагъыстанны халкъ шаирини юбилейи

Дагъыстанны халкъ шаирини юбилейи

2022-нчи йыл халкъыбыз хыйлы белгили адамларыны юбилей тархларын белгиледи. Шоланы арасында Йырчы Къазакъ, Абусупьян Акаев, Магьаммат-Солтан Ягьияев, Ибрагьим Керимов – къумукъ маданиятгъа ажайып къошум этген, айрычы белгили адамлар.

 

Миллетибизни оьктемлиги саналагъан бу уллу атланы ичинде 75 йыллыкъ юбилейин белгилейген Шейит-Ханум Алишева да бары негьакъ тюгюл. Шаир, таржумачы ва публицист, Дагъыстанны халкъ шаири Шейит-Ханум Арсланалиевна Горькийни атындагъы адабият институтну охуп битдирген, «Мосфильм» деген киностудияда чалышгъан, къумукъ тилдеги «Дагъыстанлы къатын» ва «Къарчыгъа» журналлагъа редакторлукъ этген. Гьалиге ол Дагъыстан язывчуланы Союзуну правлениесини секретары, язывчуланы къумукъ бёлюгюню ёлбашчысы.

Шейит-Ханум Алишева 10-дан артыкъ шиъру китап ва яшлар учун бир-нече асар язгъан. Ондан къайры, ол дюнья, орус ва дагъыстан класиклени асарларын ана тилине гёчюрген. Ш-Х. Алишева Дагъыстан маданиятыны ат къазангъан къуллукъчусу, Расул Гьамзатовну атындагъы адабият тармакъда ДР-ны Пачалыкъ премиясы булан савгъатлангъан. Ону шиърулары тыш уьлкели хыйлы асар жыйымлагъа къошулгъан (Голландия, Тюркия, Тюркменистан ва башгъаларына). Шейт-Ханум Алишеваны яратывчулугъуна багъышлап Тюркияда ва Дагъыстанда адабият якъдан илму ахтарыв ишлер язылгъан. Бу гьаракатчы адам тюрк халкъланы хыйлы жыйынларында ва Къазанда, Анкарада, Бакуде, Страсбургда оьтгерилген тюрк миллетлени халкъара шаирлик конгреслеринде ортакъчылыкъ этген.

Шейит-Ханум Алишеваны яратывчулугъу – гьалиги дагъыстан адабиятгъа гёрмекли къошум болду, деп айтма ярай. Ону шиъруларына охувчулар ва адабият танкъытчылар оьр багьа бере. Ш-Х. Алишеваны асарлары хыйлы тилге гёчюрюлген ва тыш пачалыкъларда печат этилген. Яратывчулукъдан къайры, Шейит-Ханум Арсланалиевна жаият чалышывчу, оьз пикрусу булангъы адам, герти патриот ва гьакъ интернационалист гьисапда да танывлу.

Оьтген 2022-нчи йыл Шейит-Ханум учун юбилей йыл эди… Гетген йылны вакътисинде бу ачыкъ пагьмуну сюегенлер, шаирге гьюрмет этеген илму ва саният интеллигенцияны, жамият къурумланы вакиллери ва простой адамлар Ш-Х. Алишеваны 75 йылыкъ юбилейин оьтгермекни масъаласын бир-нече керен гётерди. Гьатта шатлы жыйын болажакъ гюн бир-эки керен белгиленме де, белгиленди, тек бир-бир себеплеге гёре шо яшавгъа чыкъмады.

Артдагъы гюнлер ачыкъ болгъан кюйде, юбилей оьтгермекге шаир оьзю къаршы чыгъа. Пачалыкъда болуп турагъан агьамиятлы агьвалатланы вакътисинде шатлы ёлугъувлар оьтгермеге ол багъыйлы гёрмеген. Дагъыстанны, Россияны гьакъ юрекден сюеген патриот шолай болма герекдир. Сёзюн иши булан гертилейген оьр къылыкълы адамлар, сайлагъан ёлундан тайышмай, о-бу къыйматлыкълагъа алданмай.

Шейит-Ханум Алишева тартынмай, оьз пикрусун ачыкъ этмеге уьйренген инсан, намусну авурлугъундан къоркъмай инбашларына салмагъа бажарагъан къоччакъ. Ол оьзюню адамлыгъын гёрсетмеге болду, бизге буса, ону къутламагъа, дагъы да уллу оьрлюклеге етишмеге, халкъын асил сёзю булан сююндюрмеге ёрамакъны бирев де гери урмас. Эсиме гелеген кюйде, яратывчулугъу булан ол бизин дагъы да кёп сююндюрежек. Пагьмусуна ва къылыгъына гёре Шейит-Ханумгъа тийишли абур-сый этип болмакъны ёрайман бизге.

 

 

Багьавутдин Гьажаматов, Россия язывчуларыны союзуну члени

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


Пайхаммарны ﷺ асгьабалары: Урва ибн аз-Зубайр

«Алим болмагъа умут этемен»     (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   «Женнет агьлю адамны гёрмеге сюегенлер бар буса, бугъар къарасын» (Абд уль-Малик ибн Мерван ).   Адамлар гиччирек гюплер булан йыракъдан гёрюнеген Каабаны айланасында жыйыла. Олар...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....


Сорав – жавап

– Намаз къылагъанда «Аль-Фатигьа» сурада «аляйгьим» деген сёзню «е» гьарп булан «алейгьим» деп охуса намаз саналамы? – «Шарх ибн Касим» деген китапгъа язгъан баянлыгъында Ибрагьим аль-Байжури булай эсгере: «Янгылыш,...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ савуту   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Мугьаммат ибну Сиринден булай етишген: «Мен оьзюме Сумрат бин Жундубнуки йимик къылыч этдирмеге сюйдюм. Ол буса, оьзюню къылычы Расулуллагьныкине ﷺ ошатып этилген деди» (ат-Тирмизи).   Пайхаммарны ﷺ...