Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны  савуту

 

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)

 

Мугьаммат ибну Сиринден булай етишген: «Мен оьзюме Сумрат бин Жундубнуки йимик къылыч этдирмеге сюйдюм. Ол буса, оьзюню къылычы Расулуллагьныкине ошатып этилген деди» (ат-Тирмизи).

 

Пайхаммарны ﷺ къылычына Ханфиялы деп айтыла болгъан, неге десе ону Бану Ханифа къавумну усталары этген (Мусайламат аль-Каззаб дейген ялгъан пайхаммарны къавуму). Бу къавумну усталары айтылгъан ва лап тизив къылычлар этегени булан белгили болгъан.

Анас бин Маликден етишген бу гьадисни имам ат-Тирмизи гелтире: «Пайхаммарны ﷺ къылычыны гардасы (къылычны итти ерине къолну сыргъалама къоймайгъан къылыч сапны гесеги) гюмюшден этилген эди».

Жаъфар ас-Садикден (Алини уланы Гьусейинни дёртюнчю наслусу) булай етишген: «Пайхаммарны ﷺ къыныны (ножны) тюп ва оьр янлары ва къылычыны гардасы гюмюшден этилген эди» (Ибну Саъд). Пайхаммарны ﷺ бир-нече къылычы болгъан. Къылычланы бирисине «Аль-Маъсур» («эсделикли», «гёрмекли» демек) деген ат тагъылгъан болгъан. Бу ону атасындан къалгъан биринчи къылычы болгъан. Олай да, Пайхаммарны ﷺ «Аль-Казиб» («уруп гесеген») деген аты булангъы къылычы да болгъан.

Пайхаммарны ﷺ башгъа къылычлары да болгъан. Масала, «Аль-Кульийу» дегени болгъан. Бу къылычны аты дангыллыкъдагъы (пустыня) бир юртгъа гёре берилген, шонда яшайгъанлар савгъат этген саялы. Пайхаммарны ﷺ «Аль-Баттар» («гесип тайдырагъан»), «Аль-Хатфа» (шону маънасы гёрсетилмеген), «Аль-Михзам» («гесеген»), «Ар-Расуб» (айтывгъа гёре, бу къылыч Балкис бийке Сулайман пайхаммаргъа савгъат этген етти къылычланы бириси болгъан) деген къылычлары да болгъан. Абу аль-Гьасан аль-Мадаинийу етишдирген кюйде, артдагъы эки къылычны («Аль-Михзам» ва «Ар-Расуб») Пайхаммаргъа ﷺ Мадинагъа адамлары булан гелгенде Зайд аль-Хайли савгъат этген.

Шолардан къайры Пайхаммарны ﷺ дагъы да къылычлары болгъан. «Ас-Самсамат» деген къылычны Пайхаммар ﷺ Халит бин Сайит бин аль-Асгъа савгъат этген болгъан. Пайхаммарны ﷺ «Аль-Лахиф» деген къылычы да болгъан, сонг шогъар – «Зу ль-Фикар» деп ат тагъыла, неге тюгюл къылычны ортасы адамны сыртындагъы сюеклер йимик айрыла болгъан. Сонг да, «Аль-Хуфру» деген къылыч да болгъан, бу – Пайхаммарны ﷺ лап айтылгъан къылычы болгъан. Ухуддагъы къазаватны вакътисинде бу къылычны Пайхаммар ﷺ тюшюнде гёрген болгъан. Бу къылыч да Балкис бийке Сулайман пайхаммаргъа савгъат этген етти къылычны бириси болгъан деп санала.

Пайхаммарны ﷺ къылычлары булан байлавлу ону элчилигин исбатлайгъан Яратгъаныбызны кёп муъжизатлары болгъан. Шолай, Бадр къазаватда Укашат бин Михсин дейген асгьабаны къылычы сына. Пайхаммар ﷺ буса огъар бир агъач гесек тутдуруп: «Шуну булан ябуш!» – дей. Шо мюгьлетде Укашатны къолунда агъач гесек йыртыллайгъан алай арив узун къылычгъа айлана. Ол бу савут булан бусурманлар утгъанча ябушуп тургъан. Бу къылыч булан Укашат Ухуддагъы, аль-Хандакдагъы ва оьзге къазаватларда да ябушгъан. Гьатта Пайхаммар ﷺ бу дюньядан гёчгенде де, Укашат шо къылыч булан Абу Бакрны сыдраларында динге арт бергенлеге къаршы ябушгъан. Шолай ябуша туруп, ол бир урушда шагьит даражагъа етип, жанын къурбан этген.

 

(Давамы гелеген номерде)

 

Рашид Камалов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Забургъа (Псалтирь) иътикъатынг нечик болма тарыкъ?   Мен токъташаман, гертиден де, Забур китап, Аллагьны ﷻ сыйлы китапларыны бириси, Аллагь ﷻ ону Оьзюню пайхаммары Давутгъа йиберген. Сыйлы болгъан Къуръан каламында Аллагь ﷻ булай айта: «Ва...


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


Ораза байрам ва ону булан байлавлу ишлер

Хадир гече (Ляйлят уль-Къадр)   Хадир гече (Ляйлят уль-къадр) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба...


АНА СЮЮНЧДЕН ТОЙСА...

Пагьмулу адам гьар бир якъдан пагьмулу бола. Муну этип бажарагъан, ону да кютме бола. Биревлеге бажарывлукъ, гьюнер эркин берилген ва оланы яратывчулугъу бир тармакъ булан дазуланмай. Арсен Ягьияевни охувчуларыбыз таныйдыр деп эсиме геле. Шаир гьисапда таныйдыр. Амма ол арив кюйде сурат да эте....


Гьиллалыкъ: шо яхшымы яда яманмы?

Гьиллалыкъ – эки янсынлы иш. Бир якъдан, биз барыбыз да билеген кюйде, намуслу (честный) болмакъ бек яхшы ва тюзевлю аралыкъланы кюрчюсю санала. Башгъа якъдан буса… гертисин айтайыкъ: багъыйсыз гьалдан чыкъмакъ яда масъала чечмек учун, гьар ким де яшавунда бир керен сама да гиччирек...