Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба буса Къуръанны суралары ва аятлары агьвалатлагъа гёре йибериле болгъан. Шо гечеге Къуръанны сав сурасы багъышлангъан.

 

Бу гечеге «Хадир гече» деп айтылагъанны себебин аглатса, шо гече адамланы къысматы, гележеги, ишлери, яшав гьалы белгилене. Абу Хурайра тапшургъан гьадисде булай айтыла: «Ляйлят-уль-Къадр гечени Аллагьны шабагъатына инанып, иманлы ва умутлу кюйде ибадат этип йиберген гишиге алдагъы гюнагьлары гечиле» (Аль-Бухари).

Кёбюсю алимлер айтагъан кюйде, Хадир гече рамазан айны узагъында болмагъа бола. Амма оланы да кёбюсю ташдырагъаны йимик, Хадир гече рамазан айны ахырынчы он гюнюнде яшырылгъан.

Шо гече сыйлы айны къайсы гечесине рас гелегенни билмек учун бизге бир-эки белгилер де ачыкъ. Масала, Хадир гече парахат, тунчукъсуз ва сувукъ болмай, ай ярыкъ берегенде йимик ярыклы да бола. Шо гюн гюнеш де ярыкълы шавлаларсыз тува, неге тюгюл шо гюн кёкге багъып хыйлы-хыйлы малайиклер гётериле ва гюн ярыкъны шавласын кемите. Шо сыйлы гече болгъан чакъы кёп Къуръан калиманы, зикирни охума яхшы, намазлар къылмагъа, эртенги ва гечеги намазланы жамият булан къылмагъа, дагъы да яхшы – межитде буса. Олай да, Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ абурлап-сыйлап, салаватлар охумагъа бек яхшы, Есибиз Аллагьгъа ﷻ дуа этмеге, алгъышлар тилемеге, иманыбызны беклешдирсин деп ялбармагъа ери болур.

«Аллахумма иннака ’афуввун тухиббуль- ’афва ва’фу ’анни» («Гьей мени Аллагьым ﷻ! Сен гечесен, Сен гечмеге сюесен, мени де геч деп тилеймен)» деген дуаны кёп охумагъа яхшы болур.

Бола туруп рамазан айны бары да гечелерин болмай буса, артдагъы он гюнню гечесин сама да межитде йибермеге къасткъылмагъа тарыкъ, иътикафгъа (межитде болувгъа) негет де тутуп. Иътикафны маънасыны ва агьамиятлыгъыны гьакъында хыйлы сёз айтылгъан. Бу сыйлы гече буса иътикафны даражасы нечик уллу болур дагъы?!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге шо гечени лап яхшы кюйде оьтгермеге имканлыкъ да, гюч де берсин, Пайхаммарны ﷺ гьадисинде айтылгъандай, эртенге гюнагьлардан чайылып тазаланмагъа болар йимик. Амин!

 

 

Абдулла Магьамматов

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Эсги кагъызлар

Къырда сувукъ эди, шо саялы Марат шарфын тап гёзлерине ерли тартып байлагъан. Яшлар бавундан уьюне ерли ол бир сёз де айтмай иннемей юрюй.   – Не арыдым яяв юрюме! Уьстюмде кёп опурагъым да бар! – деп ол уьюне гирип аякъгийимлерин чечегенде кант эте. – Къыш гелген чи, шо...


Къапуста булан тавукъ этден этилген шорпа

Сувукъ вакътиде ичин исиндиреген ашлар айрокъда агьамиятлы. Шогъар гёре, къапуста булан тавукъ этден биширеген шорпаны таклиф этебиз.   Тарыкълылар: тавукъ эт – ярым килогъа ювукъ; орта оьлчевдеги картоп – 3 тарыкъ; сувгъа салынгъан къапуста – 400 грам; чита (морковь)...


Гьиллалыкъ: шо яхшымы яда яманмы?

Гьиллалыкъ – эки янсынлы иш. Бир якъдан, биз барыбыз да билеген кюйде, намуслу (честный) болмакъ бек яхшы ва тюзевлю аралыкъланы кюрчюсю санала. Башгъа якъдан буса… гертисин айтайыкъ: багъыйсыз гьалдан чыкъмакъ яда масъала чечмек учун, гьар ким де яшавунда бир керен сама да гиччирек...


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...