Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече)

Ляйлят-уль-къадр (Хадир гече) – йылны ичинде лап абурлу гече. Ону маънасы гележекни белгилевю ва къудратлыкъны гечеси деп таржума этиле. Шу гече Лавгьуль Махфуздан (Хранимая скрижаль) Ер юзюню тюпдеги кёклерине сыйлы Къуръан китап тюшюрюлген болгъан ва ондан таба буса Къуръанны суралары ва аятлары агьвалатлагъа гёре йибериле болгъан. Шо гечеге Къуръанны сав сурасы багъышлангъан.

 

Бу гечеге «Хадир гече» деп айтылагъанны себебин аглатса, шо гече адамланы къысматы, гележеги, ишлери, яшав гьалы белгилене. Абу Хурайра тапшургъан гьадисде булай айтыла: «Ляйлят-уль-Къадр гечени Аллагьны шабагъатына инанып, иманлы ва умутлу кюйде ибадат этип йиберген гишиге алдагъы гюнагьлары гечиле» (Аль-Бухари).

Кёбюсю алимлер айтагъан кюйде, Хадир гече рамазан айны узагъында болмагъа бола. Амма оланы да кёбюсю ташдырагъаны йимик, Хадир гече рамазан айны ахырынчы он гюнюнде яшырылгъан.

Шо гече сыйлы айны къайсы гечесине рас гелегенни билмек учун бизге бир-эки белгилер де ачыкъ. Масала, Хадир гече парахат, тунчукъсуз ва сувукъ болмай, ай ярыкъ берегенде йимик ярыклы да бола. Шо гюн гюнеш де ярыкълы шавлаларсыз тува, неге тюгюл шо гюн кёкге багъып хыйлы-хыйлы малайиклер гётериле ва гюн ярыкъны шавласын кемите. Шо сыйлы гече болгъан чакъы кёп Къуръан калиманы, зикирни охума яхшы, намазлар къылмагъа, эртенги ва гечеги намазланы жамият булан къылмагъа, дагъы да яхшы – межитде буса. Олай да, Мугьаммат Пайхаммарны ﷺ абурлап-сыйлап, салаватлар охумагъа бек яхшы, Есибиз Аллагьгъа ﷻ дуа этмеге, алгъышлар тилемеге, иманыбызны беклешдирсин деп ялбармагъа ери болур.

«Аллахумма иннака ’афуввун тухиббуль- ’афва ва’фу ’анни» («Гьей мени Аллагьым ﷻ! Сен гечесен, Сен гечмеге сюесен, мени де геч деп тилеймен)» деген дуаны кёп охумагъа яхшы болур.

Бола туруп рамазан айны бары да гечелерин болмай буса, артдагъы он гюнню гечесин сама да межитде йибермеге къасткъылмагъа тарыкъ, иътикафгъа (межитде болувгъа) негет де тутуп. Иътикафны маънасыны ва агьамиятлыгъыны гьакъында хыйлы сёз айтылгъан. Бу сыйлы гече буса иътикафны даражасы нечик уллу болур дагъы?!

Есибиз Аллагь ﷻ бизге шо гечени лап яхшы кюйде оьтгермеге имканлыкъ да, гюч де берсин, Пайхаммарны ﷺ гьадисинде айтылгъандай, эртенге гюнагьлардан чайылып тазаланмагъа болар йимик. Амин!

 

 

Абдулла Магьамматов

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Расулуллагьны ﷺ байлыкъгъа янашыву   Самак бин Харб хабарлагъан кюйде, ан-Нуъман бин Башир асгьабалагъа багъып булай айтгъан болгъан: «Ашгъа ва сувгъа байлавлу артыкълыкъ юрютмеймисиз дагъы? Мен сизин Пайхаммарыгъызны ﷺ къурсагъын тойгъанча...


Исбайы болма четим этеген гиччиден гелеген мердешлер

Гетген асруну 90-нчы ва 2000-нчи йылланы башында оьсгенлер: «Ашап битдирмей туруп, тепсиден турмажакъсан!» – деген буйрукъну эшитмей къалмагъандыр. Сен саялы шорпаны, пилавну гьаран-гьаран ашап битдиреген ананы яда уллананы сагъа яман къарайгъан къараву эсигиздеми? Гьали биз уллу...


Сафар ай оьзге вакътиден къалышмай

Белгили йимик, бусурман рузнамагъа гёре, сафар – мугьаррам айдан сонг гелеген йылны экинчи айы.   «Сафар» деген сёз (башында «сад» деген гьарпы булан) «сари болмакъ» демекни англатмагъа бола. Башгъа маънасы – «бошамакъ», «бош...


Сыйлы адамлар: Умар ибн Абд уль-Азиз

Ата да, улан да бир йимик асил къылыкълы   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Асгьабаланы асил вариси ва бусурманланы халипасы Умар ибн Абд уль-Азиз оьзюнден алда болгъан халипа Сулейман ибн Абд уль-Маликни къабурундагъы хумну къолларындан силкип тайдырып битгинче де аякъ тюпдеги...


Бусурман гиши билмеге тарыкъ аслу илму

(Давамы. Башы алдагъы номерлерде).   Бешинчи бёлюк Ахыр гюнге иман салмакъ   Ахыр гюн не гюндюр, огъар иман салмакъ не маънадыр?   Амма ахыр гюнню гьакъында айтсакъ, о уллу авур гьаллар булангъы гюндюр. О гюн яшланы чачына акъ гирежек. Аллагь ﷻ шо гьакъда булай айта (маънасы):...