Пиръавунну къатыны, бийкебиз Асияны хабары

Пиръавунну къатыны, бийкебиз Асияны хабары

Пиръавунну къатыны, бийкебиз Асияны хабары

Пиръавунну олжасы, Мисрини пача къатыны Асия тамаша тиштайпа болгъан. Дюнья тарихинде ону ери ва яшап гетген кюю даимге ажайып уьлгю гьисапда къалажакъ.

 

Яшавда ёлугъагъан къйынлыкълагъа Асия бирт де баш иймеген, сынавлагъа бюдюремеген, некъадар – ичинде гьакъ иманны сакълама болгъан ва менлигине дамгъа тийдирмей таза юрютген, дини саялы оьлме гьазир тургъан. Муна шо саялы Мугьаммат Пайхаммар ﷺ ер юзюнде яшагъан лап гёрмекли тиштайпаланы арасында ону эсгергени.

Асияны хабары Мисриде башлана, ол онда эри пиръавун булан яшагъан. Пиръавун инсан тарихинде лап уллу зулмучулардан болгъан. Бу пачагъа Израил къавумлу адамны къолундан оьлежек деп билдиргенде, пиръавун бу адамланы бары да гиччи яшларын оьлтюрмеге буйрукъ берген. Шо себепден Муса пайхаммар тувгъанда, ону анасы баласы саялы къоркъгъан. Амма Есибиз огъар баласы сав къалажакъ, эгер ол яшын челтирге де салып, Нил оьзен булан йиберсе деп юрегине салгъан.

Яратгъаныбыз ана юрекге салгъан кюйде бола, яш эсен-аман ягъагъа етише. Онда ону Асия таба ва нарыстаны къалада къоймакъны гьакъында пиръавунгъа тилей, ол да рази бола.

Муна шолай, Асияны къараву булан Муса пиръавунну къаласында оьсе ва гележекде уллу пайхаммар бола. Муса пайхаммарны даъватына инанып, Асия къатты иманлы бола. Къатыны имангъа гелгенни пиръавун билгенде, ону бек къыйнама башлай. Бай ва эркин яшав сайлама бола туруп, бу къатын оьзю учун гьакъ уьй сайлай.

Ол бу дюньягъа авмай болгъан. Зулмучу эрини яманлыгъы да Асиягъа таъсир этмеген. Ону жаны ва гьакъылы эринден гьасил болмагъан, юреги де пиръавунну къулу болмагъан, эркин кюйде къалгъан. Бу къатын эрини зулмусуна баш иймеген ва шолайлыкъны орнунда жанын ва оьмюрюн бютюнлей Есибизге багъышлагъан.

Биз, гьалиги бусурманлар, бийкебиз Асияны хабарындан не уьлгю алмагъа болабыз? Ону яшавунда не девюрде де къыйматлы къатынны уьлгюсюн гёребиз. Асия бу пана дюньяны яхшылыкъларындан эсе, Яратгъаныбызны разилигин къазанмакъны ва герти дюньяны сайлагъан. Есибизге бакъгъан сююв огъар ер юзюндеги лап оьжетли зулмучугъа къаршы турмагъа ва башына тюшген бары да къыйынлыкълагъа чыдамагъа гюч берген.

Муса пайхаммар учун бийкебиз Асия экинчи ана болгъан. Ол ону тапмаса да, лап гиччи заманындан тутуп сакълагъан ва тийишли кюйде тарбиялама бажаргъан – Муса адилли, асил ва оьр къылыкълы адам болгъан.

Пиръавунну къаласында бийкебиз Асия, Мисрини пача къатыны, сакълагъан уланын аявлап оьсдюрген, огъар ругь тарбия берген, гьакъыл даражасын оьсдюрген. Гьакимлер иннемей турса, бир зат да этмесе, зулму бирден-бир артажакъны Асия бек яхшы англай болгъан. Дюнья тарихинде лап уллу адамланы бириси – Мусаны Асия тарбиялагъан. Асия йимик къатынлар Муса йимиклени оьсдюре.

Асияны къылыгъындан ва ол оьзюню тутагъан кююнден гьалигилер дарс алмагъа герек. Айланадагъы адилсизликни билип болардай, ата-аналар яшларын тийишли кюйде тарбиялама герек. Къолубуздагъы яхшылыкълар дюньяны яхшы якъгъа багъып алышдырмакъ учун берилген деп къабул этмеге тарыкъбыз ва яшларыбызгъа да шону англатмагъа борчлубуз.

 

Сайида Ибрагьимова

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Эсги кагъызлар

Къырда сувукъ эди, шо саялы Марат шарфын тап гёзлерине ерли тартып байлагъан. Яшлар бавундан уьюне ерли ол бир сёз де айтмай иннемей юрюй.   – Не арыдым яяв юрюме! Уьстюмде кёп опурагъым да бар! – деп ол уьюне гирип аякъгийимлерин чечегенде кант эте. – Къыш гелген чи, шо...


Кёп сюеген Пайхаммарыбызны ﷺ гьакъында бек билейик

Расулуллагьны ﷺ савуту   (Давамы. Башы алдагъы номерлерде)   Мугьаммат ибну Сиринден булай етишген: «Мен оьзюме Сумрат бин Жундубнуки йимик къылыч этдирмеге сюйдюм. Ол буса, оьзюню къылычы Расулуллагьныкине ﷺ ошатып этилген деди» (ат-Тирмизи).   Пайхаммарны ﷺ...


Анварны музейи – яратывчулукъну очагъы

Кёплер биледир Магьачкъалада уллу шаирибиз Анвар Гьажиевни атындагъы музей барны. Къумукъ поэзияны классиги, Дагъыстанны халкъ шаири яшагъан уьй, яратгъан ери аявлап жыйылгъан ва къаравчулар учун сав йыл ачылгъан. Мунда шаир яшагъан кюй сакълангъан, ол къоллагъан савутлар, алатлар, китаплар, огъар...


Гьиллалыкъ: шо яхшымы яда яманмы?

Гьиллалыкъ – эки янсынлы иш. Бир якъдан, биз барыбыз да билеген кюйде, намуслу (честный) болмакъ бек яхшы ва тюзевлю аралыкъланы кюрчюсю санала. Башгъа якъдан буса… гертисин айтайыкъ: багъыйсыз гьалдан чыкъмакъ яда масъала чечмек учун, гьар ким де яшавунда бир керен сама да гиччирек...


Хатирин къалдырыв – авур юк

Къайсы тиштайпаны да яшавунда ювукъ адамына, къурдашына хатири къалагъан гезиклер бола. Хатири къалгъанлыкъдан заманында арчылмаса, – къатынгишини авур хасиятына гёре, шо, озокъда, тынч иш тюгюл, – булар йыллар булан жыйыла туруп, аралыкъланы агъулай, оьсмекге пуршав эте, муратлагъа...