бекlлибиубси бяхlличи чарухъес

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

Мункар ва Накир

ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ сунела ахъриличибли дунъяличирти лерилра мицIиртира мицIирли ахIентира секIал ахъакIахъубси сай. Илдиургаб лебти саби малаикунира – Аллагьлис ﷻ къуллукъличибти лугъри. Илди нурлизибад акIухъубти саби, илдала жинс агара, илди букути ахIен ва сегъунтилра бунагьуни дирути ахIен. Илди мурталра ЧевяхIси Аллагьлис ﷻ гIибадатлизибти ва гьар секIайзиб Илис мукIурти саби.

Чихъали саби Мункар ва Накир? Илди кIел малаик саби, адамла рухI асили, иш дунъя бархьбатурли гIергъи, иличил хьарбауд дурабуркIути. Илди адамличи хIяблизи лябкьути саби ва деркIибти гIямруличила, Аллагьличила ﷻ , Идбагличила ﷺ , сегъунти баркьудлуми дирусирил хьархъарбиути саби. Илдани адамлизи хьардиу: «Чи сая хIела Аллагь ﷻ ? Чи сая хIела Идбаг ﷺ ? Се дин саби хIела?» - ибти суалти.

Адамли дедибти жавабти хIясибли, илди кIел бутIаличи: гIяхIтачира вайтачира буртIути саби. ХIябличиб балга бирули Илдас Мункар (кахси, урехила) ва Накир (валхIелуси) бикIар, сенахIенну, илди вебкIибсиличи сунени гьалаб чехIебаибси, урехиласи сипатличил гьалабилзухIели. Идбагла ﷺ хIядислизиб бурни хIясибли, илди шинкьян цIударти бирути саби. Ибну ХIажар альГIяскьалянини илдачила сунела «ФатхI аль-Бари» жузлизиб бурули сай: «Илдала хIулби дубсила шанггъунти, ганжуби кьулала никубицад, тIамри къукъу-рямкьгъунти сари». Илкьяйдали бурули саби, ил тяхIярличил илдани гьарил вебкIибсила ГIизрагIил малаикли рухI айсули кьяйда, гьарил бусурмайзира бусурман ахIенсилизира суалти дедлугути сари или.

Абу Гьурайрачибад бурули саби, адам хIяриихьили гIергъи, иличи кIел цIяб-цIудара малаик лябкьян. ВебкIибси бусурман виалли, сай мицIирхIели кьяйда «Аллагь ﷻ ца ахIенси цархIил агара ва МяхIяммад ﷺ – Аллагьла ﷻ Идбаг ва Расул сай» или буру. Малаикунани илизи иру: «Нушани багьурра хIуни илкьяйда бурни». ИлхIели илала хIяб шалабирар ва 70 газа някъла кьадар гьарзабирар. Рахли вебкIиси мунапикь виалли, илдала суаллис илини жаваб луга: «ХIебалас, нуни адамтани бурули бакьира, нуни биалли илдани бурибси тикрарбирира…».

Илдани иру: «Нушани багьурра хIуни илгъуна жаваб лугни». ИлхIели ванзаличи хъарбиру кьакьабиахъес ва гъярцIабиахъес, илала шалиуртIала цализи ца дархесли. Ил Аллагьли ﷻ гIязабуркIур, илавад ахъуцайчи» (Тирмизи). ХIядислизиб буриливан, илди малаикуни гьарилличи ца сипатличил башар. Амма адабчебти, мутIигIти, ЧевяхIси Аллагьли ﷻ белкIунсиличи чекабизурли, илала къадагълумачибад гьарахъти лугърачил илди хIялимли бирар.

Мунапикьуначил биалли, чусра жагьаннаблизиб бегIлара кахси мер хIядурбарибси, чурхтили бирар. ЧевяхIси Кьудратла ВегI Аллагьли ﷻ нушара Мункар ва Накир хIялимли дугьабилзутазирадли диахъаба. Амин!

Н.ИСМЯГIИЛОВА

2026-05-01 (Зуль-КьагIда 1447 д.) №5.


Хьунул адамла дехIибала

Хьунул адамла дехIибайзир мурул адамлайзирад декIардулхъути цацадехI хасдешуни дирар, илди кIидехIлалра хьулчи ца биалра.   БегI гьалаб ил хасдеш декIарбулхъан, хьунул адамли дехIибала дехIдирхьухIели «Аллагьу акбар» или някъби ахъдурцухIели, илхIели ва кIинайс гьар...


Буралаби

Аргъличи къакъмабирхъид, бяхIлизи хъу маделгIад. Хъубзарлис дигуси тяхIярли ахIен дягI булхъуси. ДяхIцIила битIакI хIебирар. Мурталра берхIи хIебирар. 5.ТIярхъилабад бухъунси дягI бугIярси бирар. ГербикIуси къаркъаличир шин хIедашар. ДяхIцIи я хIеркIли архIеху, я цIали игхIейгу. Миъ...


ХIяжла дурхъадеш

Динна 5 рукнулизибад хIяж дурхъабарибси саби. Мисаллис, шагьадат, дехIибала, дуббацари - кьаркьа бируси рукну саби, закат - мас-хазнали бируси рукну саби. ХIяжлизиб биалли, Аллагьли ﷻ кIел журала гIибадат цаладяхъили сай, кьаркьа биркIантани ва масличил, ил багьанданра дурхъасилизи бейгIунси саби....


Суалти-жавабти

- Хала БархIилара Кьурбан-Байрамлара ургабси манзиллизиб бусурман адамтас мукъри дирес асубирусив? Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарсилизи халбирули саби. - Гьайгьайрагу, асубируси саби. Ил заманализиб барибси мекъ талихIагарси ибси дугIла пикри саби. ШаригIятли илдигъунти секIайчи...


Балга-дугIя

Хала нешла балга Я Кьудратла ВегI Аллагь ﷻ! ХIела уркIецIилизирад МухIяммад Идбагла ﷺ шафагIятлизирад, Кьуръа баракатлизирад декIармадираба. Гьанагар изайзирад, дяхIагар балагьлизирад дерцахъаба, Аллагь ﷻ! Нушачибад хIярамси гьарахъбарили, хIялалси гьарзабара, зягIипти изайзибад мурахасбатурли,...