Финик – “сүллек икмәге”

Финик – “сүллек икмәге”

Һуңғы йылдарҙа донъя кимәлендә дөрөҫ туҡланыу темаһыны киң тарала башлағас, финик тураһында ла күп яҙа башланылар.

Ысынлап та, финик тәм-том урынына бик яҡшы алмаш. Уның тәме лә кәнфиттекенә оҡшаш, әммә һаулыҡҡа файҙаһы сағыштырғыһыҙ күп.

Финик – туҡлыҡлы аҙыҡ

Ғалимдар фекеренсә, кеше бер нисә ай тик финик һәм һыу менән генә туҡланып йәшәһә лә, уның хәле нормала буласаҡ. Сөнки финик составында кешегә йәшәү өсөн кәрәк булған витаминдар һәм минералдар бар. Нимәһе ҡыҙыҡ, бары тик бер стакан һөт менән бер бөртөк финик кешене уға кәрәк булған бөтә аминокислоталар менән тәьмин итә ала икән. Был мәғлүмәт итте әҙерәк ашарға теләүселәр өсөн яҡшы ысул.

Финиктың файҙаһы кимәлә? Диетолог, эндокринолог Вера Кузьминаның фекерен килтерәбеҙ.

1. Финиктарҙа булған глюкоза баш мейеһе эшмәкәрлеген яҡшырта.

2. Финик емештәре хроник арыуҙарҙан һәм стрестан ҡотҡара.

3. Ҡаты сирҙән йәки операциянан һуң финик организмды нығытырға ярҙам итә, хәл индерә.

4. Финик төрлө тәм-томдарға бик яҡшы алмаш. Әммә бер финик емешенең 23 килокалорий тәшкил итеүен оноторға ярамай. Самаһын белергә кәрәк.

5. Киптерелгән финик йөрәкте нығыта, гипертониктарға файҙалы: йөрәк баҫымын нормала тоторға, үҙеңде яҡшы тойорға ярҙам итә.

6. Финиктар һалҡын тейгәндә, ҡаты йүтәлде бөтөрөргә һәм ҡаҡырыҡты сығарырға ярҙам итәсәк.

7. Бигерәк тә кипкән финиктарҙағы полифенол организмды тиҙ ҡартайыуҙан һаҡлай.

8. С һәм Е витаминдары арҡаһында финиктар антиоксидант функцияһын үтәй.

9. Бер нисә финик кешегә кәрәкле көндәлек норманың 27% калий, 15% магний һәм 12% В6 витамины менән тәъмин итә.

10. Бөйөр ауырыуҙары менән ыҙалаған кешеләргә финик файҙалы. Сөнки ул тәндән шешендерә торған артыҡ шыйыҡсаны сығарырға булышлыҡ итә.

11. Финик емешенең ирей һәм иремәй торған сүстәре ашҡаҙан-эсәк юлдарын яҡшы таҙарта, йыуан эсәктең эшмәкәрлеген һәйбәтләй.

12. Иғтибар! Финик нисек кенә файҙалы булмаһын, шәкәр диабеты менән ауырығандарға финик ашарға ярамай, сөнки унда гликемия индексы юғары.

Сумая Тлисова

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Кейем кейгәндә «Әл-хәмдү лил-ләәһил-ләҙии кәсәәнии һәәҙәҫ-ҫәүбә үә разәҡанииһи мин ғайри хәүлин миннии үә ләә ҡуүүәһ». Мәғәнәһе: «Мин үҙем көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да (йәғни, ошо кейемде үҙем таба алырлыҡ көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да), миңә ошо кейемде кейҙергән һәм...


Люля-кебаб

650 г фарш  2 һуған  тоҙ, борос  тәмләткестәр  ләүәш (теләк буйынса)  6-8 ағас таяҡса   Маринадланған һуған:  1 һуған  1 балғалаҡ аш һеркәһе (9 %)   Әҙерләү: Фаршҡа ваҡ итеп туралған һуғанды, тәмләткестәрҙе ҡушып тасҡағыҙ, бер аҙ һуҡҡылап алығыҙ. Һуңынан ярты сәғәткә һыуытҡысҡа...


«Ҡөрьән менән көнөм бәрәкәтле үтә!..»

Изге Рамаҙан – Ҡөрьән айы. «Ҡөрьәнде өйрәнгән һәм Ҡөрьәнде өйрәткән кешеләр – арағыҙҙағы иң хәйерле кешеләр», – тиелә хәҙистә. Изге Китапты уҡыу – оло ғибәҙәт. Ҡөрьән уҡыуҙың ни ҡәҙәр әһәмиәтле икәнлеген иҫебеҙгә төшөрөп үтәйек. Рубрикабыҙҙың ҡунағы –...


Мәзин олатай

Беҙ бала саҡта ауылыбыҙ менән уны, Мәзин олатайыбыҙ, тип кенә йөрөттөк. Ғәлимйән Абдулла улы 1881 йылда Йылайыр районының Аралбай ауылында мулла ғаиләһендә тыуған. Атаһы Абдулла Аблаевтың өс улы: Ғәлимйән, Ахунйән, Хәкимйән һәм Кинйәбикә исемле ҡыҙы була. Уландары ла, аталарына оҡшап, дин юлын яҡын...


Ғәйет намаҙын үткәреү тәртибе

Рамаҙан-шәриф айы тамамланғас, шәүүәл айының беренсе көнөндә (ул быйыл 20 мартҡа тура килә) Ураҙа байрамын, ғәрәпсә әйткәндә, Ғийдүл-Фитрҙы, билдәләйәсәкбеҙ, ин шәә Аллаһ Рахмән! Был көндө матур итеп үткәрергә тырышырға кәрәк. Шуға күрә беҙгә байрам көнөндә ниҙәр эшләргә икәнен, ғәйет намаҙының...