Әҙәптәр

Әҙәптәр

Әҙәптәр
  1. Бәләкәй балаларҙы уҡытҡан мөғәллимдәрҙең әҙәбе

- Башта тышҡы ҡиәфәтте тәртипкә килтерергә кәрәк, сөнки балаларҙың төп иғтибары шунда йүнәлтелә. Уҡытыусы нимәне матур тип һанай, балалар ҙа шул уҡ фекерҙе ҡабул итә. Нимәне уҡытыусы насар тип күрә, балалар ҙа шул уҡ фекергә эйәрә.

- Балалар алдына ултырғас, тынырға, тик кәрәк саҡта ғына өндәшергә

- Етди ҡиәфәттә булырға

- Мөһим тәрбиәүи процестарҙы етди йөҙ һәм ихтирамлы мөнәсәбәт менән башҡарырыға

- Уҡыусыларға һуғырға, сәбәпһеҙ балаларға яза бирергә ярамай.

- Буш һөйләшеүҙәр алып бармаҫҡа, сөнки уҡыусы аҙаҡтан ихтирамһыҙлығын күрһәтәсәк.

- Уҡыусыларға үҙ-ара һөйләшергә рөхсәт итмәҫкә

- Уҡыусылар алдында бер кем менән дә шаярып һөйләшмәҫкә

- Бүләктәр ҡабул итмәҫкә

- Уҡыусылар араһында ыҙғыш барлыҡҡа килеүенә юл ҡуймаҫҡа

- Ғәйбәттең, яла яғыуҙың насар һыҙаттар булыуы тураһында һөйләргә

- Таҙарыныу ысулдарын аңлатырға (бәҙрәфкә нисек инергә, тәнде нисек йыуырға), тәһәрәт алырға һәм намаҙҙы нисек итеп дөрөҫ үтәргә өйрәтергә.

 

  1. Вәғәз һөйләүсенең әҙәптәре

- Үҙеңде башҡаларҙан өҫтөн ҡуймаҫҡа

- Аллаһтан оялырға

- Бар мохтажлыҡ менән фәҡәт Аллаһҡа мөрәжәғәт итергә

- Һөйләгән вәғәзеңдән тыңлаусыларҙың файҙа алыуын теләргә

- Үҙеңдең кәмселектәреңде белеп, кеше алдында тыйнаҡ булырға (үҙеңде өҫтөн ҡуймаҫҡа, лайыҡһыҙ тип иҫәпләргә)

- Тыңлаусыларға ҡарата матур мөнәсәбәттә булырға

- Һине тыңлаған кешеләрҙе юғары кимәлдәге дини мосолмандар тип һанарға

- Ғәйбәттән һаҡланыр өсөн, тыңлаусыларҙан бүләк өмөт итмәҫкә

- Тәрбиәүи темаларға йомшаҡ күңел, һөйкөмлө йөҙ менән һөйләргә

- Яңы тыңлаусыларға иғтибар бүлергә

- Һөйләгәнеңде үҙеңә лә даими үтәргә, сөнки тыңлаусылар ишеткән һүҙҙәрҙән генә түгел, ә үтәгән ғәмәлдәреңдән дә файҙа алалар.

 

  1. Вәғәз тыңлағанда әҙәп ҡәғиҙәләре

- Иғтибарлы булыу

- Башты түбән эйеп тыңлау

- Таҙа күңел менән ултырыу

- Яҡшы фекерҙә булыу

- Һөйләгәндең барыһы ла дөрөҫ һәм ышаныслы мәғлүмәт икәненә ышаныу

- Өндәшмәү

- Артыҡ хәрәкәтләнмәҫкә (уңға һәм һулға боролмаҫҡа)

- Иғтибар менән вәғәзде тыңларға

- Вәғәз һөйләүсене кеше алдында ғәйепләмәҫкә, сөнки ул саҡта кешеләрҙә уға ҡарата насар фекер тыуыуы мөмкин.

 

(Дауамы бар. Башы гәзиттең үткән һандарында)

 

Имам Әбү Хәмид әл-Ғазалиҙың «Әҙәптәр» китабынан

 

 

 

Ләйсән Бәхтиева әҙерләне

 

2026-03-01 (Рамаҙан, 1447 йыл.) №3.


ДОҒАЛЫ ЙОРТ

Кейем кейгәндә «Әл-хәмдү лил-ләәһил-ләҙии кәсәәнии һәәҙәҫ-ҫәүбә үә разәҡанииһи мин ғайри хәүлин миннии үә ләә ҡуүүәһ». Мәғәнәһе: «Мин үҙем көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да (йәғни, ошо кейемде үҙем таба алырлыҡ көс менән ҡеүәткә эйә булмаһам да), миңә ошо кейемде кейҙергән һәм...


Шайтан яҙмалары

Хәлдәр нисек, таҡыр баш? Мәжит кисә, бөҙрәханаға барып, сәсен ҡырҙырып ҡайтҡан икән. Бөгөн иптәштәре янына сыҡҡас, мин уның ялтас башын күреп ҡалдым. Һа-һа-һа! Үәт, мин илаттым уны! Һа-һа-һа! Ә беләһегеҙме, нисек килеп сыҡты? Хәҙер һөйләйем. Мин уның дуҫына: «Сәйет! Мәжитте таҡыр баш, тип...


Файҙалы эликсир

Бары тик өс компоненттан торған был эсемлек бик күп ауырыуҙарға ҡаршы көслө ҡорал. Һарымһаҡ, бал һәм алма һеркәһенән торған ҡушымта – дауалау эликсиры. Ул иммунитетты нығыта һәм ҡанды насар холестериндан таҙарта. Күп ауырыуҙар аша һынау үткән. Ике аҙна өҙлөкһөҙ ҡулланғандан һуң, төрлө...


Ғаилә һәм йолалар − халыҡ мәҡәл-әйтемдәрендә

Мәҡәл-әйтем – афористик, йәғни, тәьҫирле, тасуирлы, мәғәнәле телмәр ижад төрө. Мәҡәл-әйтемдәр халыҡтың борон-борондан килгән тормош тәжрибәһен, әхлаҡи ҡараштарын хикмәтле һүҙ ярҙамында күрһәтә, шулай уҡ өгөт-нәсихәт, кәңәш биреү, аҡыл өйрәтеү вазифаһын башҡара. Шуға күрә лә мәҡәл-әйтемдәр...


Иманлы силсәүит

«Батырҙың даны алдан йөрөй» тигән бик шәп бер мәҡәл бар башҡорт халҡында. Батырҙың ғына түгел, йүнле етәксенең дә даны алдан йөрөйҙөр, тип уйлайым. Һәр хәлдә үҙе менән осрашҡанға тиклем Йылайыр районының Ҡашҡар ауыл биләмәһе башлығы Зөһрә Рәфҡәт ҡыҙы Зәйнуллина тураһында күптән хәбәрҙар...