Аслияб гьумералде

Аварагасул ﷺ квен

Аварагасул ﷺ квен

Аварагасул ﷺ квен

 

Жакъасел тохтурзабаз абула чорхолъ унтаби гIемерлъанин кIиго жо сабаблъун: ццидахин ва гIемер кванай. Гьединлъидал гIемерисез абула кванил низам цIунизе кколин абун.

 

Кинниги нилъеца цIалула Аварагасул ﷺ хIакъалъулъ, лъала гьес кваналеб букIараб. Авараг ﷺ, гIемерисеб мехалда, вакъун вукIунаан.

Гьединго Аварагас ﷺ бицана кванилъ цIунизе кколеб низамалъул хIакъалъулъги. Гьеб кинабго Аварагас ﷺ нилъеда малъана ва нилъеца гьесул суннат цIунулеб букIарабани, нилъ гIемерал унтабаздаса цIунун рукIинаан.

Имам КъустIуланияс хъван буго: «ТIоцебесеб гьижрияб гIасру индал баккараб бидгIалъун ккола гIемер кванай», - ян.

Имам Насаица ва ибну Мажагьица хIадис бицана, Микъдад ибну Мади Карибиясдасан: «Дида рагIана Аварагас ﷺ абулеб: «Адамил лъимералъ кванирукъгIан квешаб къвачIа цIезабичIо. Гьесие гIола мугъ бахъун чIезабизе чанго кванил лукъма. Кванирукъ цIезабун гурони чIолев гьечIони, лъабго бутIаялъул цояб цIезабе кваница, кIиабилеб бутIа - лъеца ва лъабабилеб бутIа -гьаваялъ», - ян.

ТIадегIанав Аллагьас ﷻ кванирукъ бижана чи вахъун чIезелъун ва рухI букIине. РухI букIине ккани гIемер кваназе кколаро. Кванирукъ цIезабуни гьес риччала гIемерал лъикIлъаби. Гьелъин Аварагас ﷺ абураб гьелда квешаб къвачIайилан.

Гьанже халгьабе Аварагасул ﷺ хIадисалда бугеб рагIухъ: «Кванирукъ цIезабун гурони чIолев гьечIони, лъабго бутIаялъул цояб кваница цIезабе, цогидаб лъеца ва цогидабги - гьаваялъ». Квен ккола инсанасе бищун пайдаяб нигIмат. Кванирукъ ва черх лъикI хIалтIизе ккани, кванил низам цIунизе ккола. Кванирукъалъуб букIине ккола лъималъе ва гьаваялъе бакI. Амма инсанас кванирукъ тIубан цIезабуни, тIадежоялъе лъимги гьекъани, гьаваялъе бакI хутIуларо.  Гьеб сабаблъун чиясе заралги ккола.

Имам Гъазалияс абуна: «Гьаб хIадис цо гIакъилав чиясе бицараб мехалда, гьес абунила: «Гьалдаса лъикIаб калам дида рагIун букIинчIо», - ян.

 

Шамил МухIаммадов

2026-08-15 (РабигIул аввал 1448 с.) №16.


Аварагасухъ ﷺ гIашикъав

Увайсул Къарани ккола табигӀиназул цояв. Цо-цояз абула гьев гьезда гьоркьоса бищун тIадегIанав вукIаниланги. ГӀемерисел гӀалимзабаз гьев хириявлъун рикӀкӀуна ХӀасанул Басридасаги, ГӀумар бин ГӀабдулгӀазизидасаги, ГIа-тIаъ бин РабахӀидасаги, СагӀид бин Мусайибидасаги.   Увайсул Къарани...


РабигIул аввалалда дандчIвай

ХIурматиял бусурбаби, гьале исанаги тIаде щолеб буго жинда жанив хирияв авараг ﷺ гьавураб РабигIул аввал моцI. Гьеб моцIалъ нилъеца кIодо гьавула авараг ﷺ ва гьесул хьвада-чIвади, сират ракIалде щвезабула. Авалалдаса байбихьун гьанжелъизегIанги, бетIералда чIахIиял гIалимзабигун, гIадатиял...


Къуръаналда рехсараб пихъ

Инжир ккола бищунго машгьурал пихъазул цояб, хирияб Къуръаналда рехсон Аллагьас тIадегIан гьабураб. ТIадегIанав Аллагьас абуна (магIна): «Тин (инжир) ва зайтун абулеб жиб кIиялъулъго баракат бугеб, жиндаса инсанасе квание ва дару-сабабалъе мунпагIат босулеб пихъалдалъун гьедулев вуго...


ЧIаголъиялъе сабаб

Бищун лъикIаб цIоблъун букIиналдалъун Аллагьасги ﷻ нугIлъи гьабураб, инсанасе ва цоги ракьалда бугеб чIагояб жоялъе нигIматлъун кьураблъун ккола лъим. Къуръаналда буго (магIна): «Дица ﷻ лъимги гьабуна кинабго жо чIаголъизе сабаблъун», - абун, ай гьеб лъим гьечIого рухI бугебщинаб чIаго...


ЩайтIан хIалакъ гьабулеб

Аллагьасул ﷻ цIаралдалъун щибаб жо байбихьи буго гIамалалъулъ икъбал ккеялъе аслу.  Къиматаб рагӀи цӀалула лъикӀаб жо гьабилалде цебе. «Бисмиллагь» бахъи рекъараб буго кваналалде, кьижилалде, ретӀел ретӀиналде, Къуръан цӀализе, какичури гьабизе, диниял тӀахьал цӀали гIадал ишал...