Дамагълувал фу вуйкlан?
Инсандин чаз айи гьюрмат, ккунивалианси, разивалианра чахьна айи табиаьтдин гьисс ву.
Бязи инсанар жвув кьадарсуз ккунивалиан, Аллагьдин ﷻ имбу лукIар, сарра гьяспикк ккадарди, фурс кади шулу. Гьамци инсан инсанарихьинди даккунди, дурар саймиш дарапIри, саринра гаф гъададабгъри, имбудар гьякьсуздина гьюрматсузди дисури, гъапIу йикьрар кIваълан гьаъри, туву гаф кIулиз ададабгъри - саб гафнииди къуру фурсар кайиди, чав инсанарихъди нягьякьди шулу.
Дамагълували иблис терг гъапlну
Иблисди чав ккунивалиан, чан дамагънаан ва чав кьадарсуз зади дерккувалиан чав чаз нигь гъапIур ву. Иблисди, чав цIикан духьнайир вуйиган, АдамтIан учв заанди гъидиснийи. Эгер Аллагьдин ﷻ лукIру, чан наразивал динагьли аьлимаризна терефкрар-асгьябариз гьаму саягъниинди улупураш, Аллагьу Тааьлайи дицир, фукIа адрударигъян ва ул`ан адахьдаригъян, гъядягъюра. Мицир касди чав инсанарин жумартвалихьан ярхлади гъитра, фицики дицириз сарихьанна я кюмек, я гьюрмат шулдар. Аллагьдин ﷻ мициб жюрейин лукIари кIуруки: «Учуз чпин аьгъювалар айи я сар асгьяб, я сар аьлим имдар». Мициб далилиз чав фицир вуш, инсанаригъра чаз гъилигдар рякъювалиъ а. Ва гьамци гъапир гьякьра ву: «Инсанар чIуруб апIрудар вуди дурариз зарар тувруритIан гьисаб апIурдар».
Дамагълувал сагъ апIуб
Дамагълувалин эвел инсандиз чав кьадарсуз ккунивалиан (уджб) ккебгъра. Гирами Кьур`андиъ Аллагьу Тааьлайи, инсандин кIван дамагълуваликан дупну, хъасин дидиз лазим вуйи дармниканра кIура. Гьаддиз жвуваз жвув кьадарсуз ккунивализ варитIан тясир апIру дарманси, гьаммишан чан дамагълувалин зяифваликан ва кьувватсузваликан кIваин апIуб ужуб гьисаб дапIна. Аллагьу Тааьлайи Кьур`андиъ кIура (мяна): «Гьаму жил`ин тярифлуди милицан, якьинди увхьан, я жил убкуз, ва яв ягълишнаъди дагъдиз удучIвуз, шулдарвухьан» (сура «Аль-Исра, 37-пи аят). Гьаму аятди инсандихь заанди ва дамагъ кади лицуз гъитдар. «Жил убкуз шулдарвухьан» кIуру гафари, инсандихьан чан кьувватниинди, жил ругна рюкъ апIуз шулдар, кIуру мяна тувра. «Яв ягълишнаъди дагъдиз удучIвуз шулдарвухьан» кIуру гафари инсанди жвув дамагъ кади дисуваликан кIура. Мицисдар гафар кьадарсуз дамагъ кайирик кялхърудар ву. Гьаддиз, дамагълувал ччивариан абдалвалсира гьисабназ гъадабгъна.
Инсандихьан, чан дамагълувалианна фурсну ккагънайивалиан, сабанра хайир кайи ляхин апIуз шулдар. ЙицIуб хасиятнан гъиллигъарик кабхърайи дамагълувалра, Аллагьу Тааьлайи Чан Каламариъ (сура «Аль-Исра») гъадагъа дапIнайиб ву. Ва дупнаки: тярифну ккагъну лицувал дамагълувалиан шулайиб ву. Пайгъамбрин ﷺ гьядисди кIура: «Шли жвув дамагълуди дисураш, кIван атIугъайвал улупураш ва лицбан саягънакра фурс кади вуш, Гъиямат йигъан Аллагьу Тааьла дицириз хъял кади рякъюру».
