Мекка шагьриз...

Мекка шагьриз...

Мекка шагьриз...

Кьасумов Амир Мирзаевич,

Жулжагъ гъул.

 

Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й).

РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й).

РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й).

РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

 

 

 

 

Худайбийиъ

Думу йикьрар

Гъийитlиган,

Ихь Пайгъамбри

 

Ислягьвалин,

Мясляаьтнан

Кагъзар хьади

Чан асгьябар

Гьау хайлин

Уьлкйириз, чан

Теклиф диври

Кьабул апlуз

Ихь ислам дин.

«Эгер учву

Къаршу гъахьиш,

Жавабдарвал

Гъубзур учв`ин» -

Дибикlнайи

Кагъзарик  му.

Мугьур вуйи

Ихь Пайгъамбрин

Арснан тlублан,

Дидик гьамцдар

Гафар кайи:

«Гьаъну айир

Сар Аллагьди

Ву Мугьаммад».

Эфиопия

Вилаятдиз

Гъушур вуйи

Амра кlурур.

Паччагьдихьна

Кагъаз хьайи,

Дидик гьамцдар

Гафар кайи:

«Сар Аллагьдиз

Ибадатвал

Апlуб вардиз

Теклиф вуйиз.

Дугъаз адар

Дустар, гъардшар.

Лиг, увукна

Кlури аза,

Хъасин макlан

Дариз мялум:

Сар Аллагьди

Гьаур вуза

Тасдикь апlуз

Жил`ин али

Инсанариз

«Аллагь сар ву,

Мугьяммадра

Дугъан гьякь лукl».

Дугъу гьапlу

Кьур`ан-дафтар

Къанун шулу

Мусурмнариз,

Жил`ин уьмрин

Рякъюъ гъягъюз,

Аьхиратра

Чпин ккабалгуз».

 

Кагъаз гъябкъган,

Паччагь дишла

Улдучlву чан

Али йишв`лан,

Жил`ин деу,

Гьюрмат уьбхюз

Ислам диндин.

Жаваб-кагъаз

Хътапlу дугъу,

 

Гьюрмат ади

Пайгъамбрихьна.

 

Йисарилан

Думу паччагь

Кечмиш хьпакан

Хабар гъафи,

Ихь Пайгъамбри

Дидкан гъапи

Аьсгьабариз,

Хъа дурари

Жаназайин

Гъудган гъапlу.

 

***

Византийин

Император

Ираклийиз

Кагъаз хьади

Гьаур вуйи

Дих`ю кlурур.

Думу кагъзик

Дидикlнайи

Гьамцдар гафар:

«Кьудратлу вуй

Сар Аллагьдин

Ву ччвурнахъан,

Дугъан гьякь лукl,

Сар Аллагьди

Гьаъну айи

Мугьяммаддин

Терефнаан.

 

Кьабул апlин

Уву ислам,

Жегьеннемдин

Цlихьан уьрхюз.

Гунгьарин яв

Апlиди аьфв,

Саваб артухъ

Шулу увуз

Амриинди

Сар Аллагьдин,

Мициб теклиф

Дивиш дикъат».

 

Ираклийи

Амур гъапlу

Жаллатlариз

Чахьна хуз сар

Фуж-вуш аьраб.

Хъади гъафи

Абусуфьян,

Шамдиз рякъюъ

Айир вуйи,

Хьайи  мугъахь

Караванар.

 

Багахь дитну,

Гьерху мугъхьан

Ираклийи:

-Фициб сихил

Ву пайгъабар

Вуза кlури

Айирин учв?

-Лап рягьимлу.

 

-Ичв арайиъ

Мицир жарар

Затра гъахьнин?

-Ваъ, гъахьундар.

-Фужкlа мугъан

Сихлариан

Гъахьнин  паччагь?

-Гъахьундар, ваъ.

-Мугъан рякъюъ

Гъягъюрайдар

Фужар вуш, йип:

Девлетлуйир

Дарш касибар?

-Касибар ву.

-Йигълан-йигъаз

Жерге мугъан

Кам шулайин

Даршсан артухъ?

-Артухъ шула.

-Сифте кьабул

Дапlну му дин,

Хъасин кьяляхъ

Хътакур айин?

-Дицир адар.

-Диндин рякъяр

Ккергъру вахтна

Кучlлар гъапlнин?

-Ваъ, гъапlундар.

-Дугъаз къаршу

Рякъюъ, дявдиъ

Гъахьир вуна?

-Ав, гъахьунза.

-Дяви фици

Ккудубкlуйи?

 

-Гагь сар, гагь тму

Гъалиб шуйи.

-Хъа фу кlура

Учвуз дугъу?

-Дугъу кlура:

«Аллагь сар ву,

Ибадатвал

Дапlну ккунду

Дугъаз Сариз,

Жарариз ваъ.

Гъудган апlуб

Фарзди дебккна.

Гьацира ву

Дугъан гафар:

Касибариз

Садакьа тув,

Кучlлар мапlан,

Гъапи гафнан

Эйсиди гъуз,

Дюз-дугъриди

Гъузну ккунду,

Фукьан читин

Вахт гъафишра,

Жарарилан

Мапlан футна,

Тlафалвалар

Дапlну ккундар,

Вари духьну

Ккунду чвйирси…»

 

Ираклийи

Му гафариз

Кьимат туву

Лапра заан:

 

-Пайгъамбар фуж

Вуш, аьгъдарзуз,

Эгер хьайиш

Думу багахь,

Жикlидийза

Ликар дугъан».

 

Ираклийи

Гъурху кагъаз,

Ихь ислам дин

Кьабул дубхьну

Айи дугъаз,

Амма рази

Гъахьундайи

Гъалайиъ уч

Дубхьнайи халкь.

Чlур шулайган

Чан ляхнарра,

Дугъу гъапи:

«Узу аьгъю

Апlурайза,

Ихь диндихьна

Гьюрмат фукьан

Вуш ихь халкьдин».

 

Кагъаз хьади

Гъафидариз

Тувну палтар

Ва савкьатар,

Кьяляхъ гьау

Ираклийи.

Му гьюрматнан

Лишан вуйи.

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...


Суал-жаваб

- Ич гъулан имамди улихь йисанра, гьаму йисанра Рамазандин ваз ккебгъруган ва ккудубкlруган, чаз ккуниси гьюкум адабгъура. Магьа гьаму йисанра ушвин ваз сад йигъ улихьна ккебгъну, ва гьаддиан ич жямяаьт гьамусяаьт кьюб тереф духьна. Гьаму дюшюшдиъ аьдати инсанари фу дапlну ккун? - Гьяйифки, саспи...


Вакьф фу-вуш ва дидин шартIарикан жикъиди

Ассаламу аьлейкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Узуз гьаму бицIи макьалайиъ вакьф фу-вуш ва, думу тамам хьпан бадали, фицдар шартIар аш, гьадрарикан ктибтуз ккундузуз. Ихь мусурман гъардшарин ва чйирин вакьфдихъди аьлакьалу гизаф суалар шулу. ИншаАллагь, гьаму макьалайиъ ухьу жикъиди дидкан хабар...


Гъудгнин жикlувал батlил дубхьнайи касди апlуз хай даршлу ляхнар

Эгер сар касдин ухьу зиихъ ктуху ляхнарикан сабкьан арайиз гъафиш, дугъан гъудгнин жикlувал батlил шулу. Гъудгнин дижикlну адру касдиз исихъ улупнайи ляхнар апlуб гунагь шула:   Гъудган апlуб. Кьур’ан урхбан сужда (Суждату Ттилават) ва шукур апlбан сужда апIуб. Кябайилан илдицуб...


Инсанарин чIуруваларихьан уьрхру 4 дюаь

Ухькан саспидариз, белки, алахьнушул сар шликIа ухьуз зарар шлу ляхнар апIру дюшюшар. Уьмрин тажруба айи ва Аллагьу Тааьлайихъ кIваантIан хъугънайи касдиз ухьухъди шулайиб вари анжагъ Сар Аллагьдихьан ﷻ вуйибдиин инанмиш ву, гьаддиз дицир кас, инсанарихьан вуйи писвалихьан уьрхя, кIури, Аллагьу...