Диндин тарихдиан

Диндин тарихдиан

Диндин тарихдиан
Гьямза халу
Саб ражари
Ихь Пайгъамбриз
(Салават ва
Салам дугъаз)
Гиран ктап1ний
 Абу Джахльди
(Му  ву душман
Сар Аллагьдин,
Гъавриъ адрур
Ислам диндин).
Гаф дарпиди
Гьудуч1внийи
Ихь Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз),
Хъа Абу Джахль,
Лап игитси,
Гъушний  мистаз.
Гьямза хюрч`ан
Гъюри айи,
Ва дугъакна 
Дишагьлийи
Кидибтнийи,
Фици гиран
Кадап1нийиш
Абу Джахльди 
Ихь Пайгъамбриз
(Салават ва
Салам дугъаз). 
Гьямза  вуйи
Багъри халу
Ихь Пайгъамбрин
(Салават ва
Салам дугъаз),
Ва хюрчабан
Вуйи машгьур,
Му гъяркъиган,
Асландин юк1в
Шуйи  гук1ни.
Дикъатлуди
Хъпехъу Гьямза,
Ва гъушнийи
Думу дишла
Абу Джахль учв
Айи мистаз.
-Узу ислам
Кьабул гъап1за,-
Дупну, к1уллан
Гъиву декку.
Гук1ни гъахьи
Кьурайшитар,
Гъябгъюз хъюгъган
К1ул`ан ифи.
Уьмар ибн Хаттаб
Яваш-яваш
Шулай  яркьу
Мусурман дин.
Дижи духьна
Кьурайшитар,
Ккунди йик1уз
Ихь Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз),
Амма гуч1 ка 
Гьяшимаркан,
Мялум гъабхьиш.
-Узу думу 
Йик1идиза,-
Дупну, яракь 
Гъадабгъну чан,
К1убан гъахьи
Уьмар Хаттаб.
Чан ч1уру кьаст 
Ап1уз тамам,
Гъягъюрайган,
Гъяркъю мугъаз
Сар жви – Нуаймн
Ибн Аьбдуллагь.
Дугъу гъапи:
-Сабур! Сабур!
К1ваинди гъибт:
Яв гиявна 
Чи Фат1има
Кьабул гъап1дар
Ву  ислам дин.
Фу ккундувуз 
Жарарикан?
Ажугъ артухъ 
Гъабхьи Уьмран,
Гъушу хулаз
Чан гияврин.
Урхурайи 
Душваъ Кьур`ан,
Ч1игъар гъап1у,
Гъиву чуччуз.
Чуччу гъапи:
-Уьмар, уву
К1уруб дюз дар,
Алдат1ишра
Му ич к1улар.
Сабур ап1ин,
Гьякьна нягьякь
Аьгъю ап1ин.
Уьмар гъахьи
Бегьем яваш,
Хъасин гъапи:
-Учву урхруб
Ча узухьна
Лигуз, урхуз.
-Гъудгнин жик1ну 
Ккунду  сабан,-
Гъапи чуччу.
Гъижик1нийи
Уьмру гъудгнин,
Дурхну дикъат,
Гъапи хъасин:
-Мукьан дугъри,
Гюрчег гафар
Гъерхьундайзуз!
Сесра гъабхьи
Лапра имшагь,
Ва, «Аллагьу 
Акбар!» к1ури,
Текрар гъап1у 
Варди сабси.
Ихь Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз),
Гьямза, Уьмар
Ва аьсгьябар
Уччву рякъюъ
Кьяаьбайиз, 
Рякъюз вардиз.
Ап1уз хъюгъю
Вари гъудгнар,
Аллагь рази
Ишри чпикан!
Гъалмагъал
Пайгъамбрихьна
(Салават ва
Салам дугъаз)
Дуфну  к1уру 
Утайбайи:
-Хъугъдарза  яв
Ислам диндихъ, 
Яв гафарихъ.
Ккурт дяч1ябгъну, 
Ширш гат1абхьну
Ихь Пайгъамбрин
(Салават ва
Салам дугъаз)
Терефназди, 
Гъуш Утайба,
Гъап1ганси чав
Ляхин зурба.
Гъабхьний дюаь:
«Я Сар Аллагь,
Яв хуйиркан
Хъап1а  мугъахъ!»
Гъушган вахтар,
Асланди му
Кяч1яргънийи
Аш-Шам шагьриъ.
Суалариз жаваб гъап1ну
Пайгъамбар ихь
(Салават ва
Салам дугъаз)
Деънайиган
Кяаьбайихь,
Гъафну  Утба
Ибн Рабиа
Ва гъапнийи:
-Йиз гъардшин бай,
Мялум вувуз
Ихь сихлин гьял,
Вардин вухьна
Гьюрматра а.
Дикъатлуди 
Хъебехъ узухъ,
Ихтияр а,
Кадабгъ ккуниб:
Ккундуш, девлет
Уч ап1урча
Варт1ан гизаф,
Яв шул вари;
Ккундуш увуз
Хьуз лап  машгьур,
Думу вучуз 
Варт1ан рягьят;
Ккундуш гьюрмат,
Йихь ич аьхюр,
Саб гаф адар,
«Буюр!» к1урча;
Ккундуш увуз 
Дишагьлийир,
Йиц1ур вушра,
Гьаммус хурча;
Эгер увук 
Каш жин, шейт1ан,
Дава-дарман
Абгуз ккача.
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Туву жаваб:
-Ккундар узуз
Девлет фук1а,
Узу гьаъну
Сар Аллагьди
Аквар кархьуз,
Ислам диндин
Гъаврикк ккауз,
Гьаму жил`ин
Гьякьна нягьякь
Жара ап1уз,
Угъри ляхнар
Жил`ин дерккуз,
Къайда, къанун
Диндин уьрхюз,
Тувнай уьмур
Давди дархьуз,
Ахиратдиъ
Женнетдиъ хьуз…
Дикъатнаан 
Жаваб тувну,
Гъубху аят
Кьур`андиан. 
Хулаз кьяляхъ
Гъафи Утба
Ибн Рабиа
Духьнайи гъах.
-Фу гъабхьунвуз?
Йип, мап1ан кьан.
 -Аьгьт ап1урза
Сар Аллагьдиз,
Йиз гъардшин бай
Дар сюгьюрчи,
Ясан шаир.
Фу ап1уруш,
Мюгьтал гъахьи
Кьурайшитар,
Теклиф диву:
Гъит жугьдари
Шубуб суал
Туври дугъаз.
Эгер жаваб
Гъабхьиш дугъри,
Шулу думу
Гьякь пайгъамбар,
Гьаъну айир 
Сар Аллагьди,
Дик1барик ка
Думу диндин.
Дарш – ву куч1лях.
Душну, тувну
Ккун суалар:
-Мялум вувуз
Тарих кюгьне,
Жигьил баяр 
Жин  ап1увал?
-Магъриб, машрикь 
Мют1югъ гъап1ур
Фуж ву думу?
-Йип, рюгь фу ву?
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Дюзди жаваб  
Гъап1у вари  
Суалариз.
Фикрикк ккахъну
Абут1алиб
Халуйик ка  
Гъалабалугъ 
Ккудудубк1ру.
Зат яваш дар
Кьурайшитар,
Ккаъри гуч1ар,
Лихури а 
Чпин муч1муч1ар.
Уч гъахьнийи
Бану Аьбдул-
Мут1алибдин
Ва Гьяшимдин
Тухмар магьа,
Мугъаятди 
Айи мурар.
Аьгъю дубхьну
Му ляхникан.
Кьурайшитар
Фирикк ккахъу.
Читин гьял
Уч гъахьнийи 
Кьурайшитар
Кевшанар`ин
Бану Кинан,
Гьамциб къарар 
Адабгънийи:
Хъяркьюз вари
Аьлакьйир чпин
Тухмарихъди
Бану Аьбдул-
Мут1алибдин
Ва Гьяшимдин;
Гафар-ч1алар
Зат дарап1уз; 
Кет1ерцциган,
Улулукьуз;
Дурарикан
Шивра дархуз;
Дурарихъди 
Алвер дебккуз.
Гьаму  кагъаз
Вардиз рябкъюз
Кяаьбайин
Цалик кебхуз.
Ихь Пайгъамбар
(Салават ва
Салам дугъаз)
Ва аьсгьабар, 
Мусурман дин
Кьабул гъап1дар
Гъахьнийи  
Лап читин гьялнаъ.
Хадиджайин 
Мирасари
Жинди-жинди
Хури гъахьну
Мусурмнариз
Ип1руб-ухруб.

2026-05-01 (Зуль Къаида 1447 г.) №5.


Суал-жаваб

- Йиз дустран хизан ккебгъну сад йистlан дар. Дугъан хпирин абйир-бабари, чпин шуран бабкан гъахьи йигъ мубарак апIури, дугъаз машин хъапlуз мумкинвал тувру правйир тувну. Абйир-бабар гъушган, хпири чан жилирикан машин гъадабгъуб тlалаб апlуз хъюгъну. Жилири, яв машиндиъ мюгьтаж’вал адарав...


Сабур дапlну ккуни 4 дюшюш

Сабур апlуз аьгъювал инсандин хасиятнан лишнарикан варитlан уткан лишан ву. Читин гьялнаъ ахъу касдиз саб къайдайиз гъяйиз, юкlв гъюдли хьайиз саб кьадар вахт лазим ву. Му дюшюшдиъ сабур апlувал ихь имандихъди аьлакьалу ву.   Абу Гьурайрайихьан вуйи гьядисдиъ Пайгъамбари ﷺ, муъмин касдин...


Гирами гъурбан машквар багахь шула

Мусурмнарин варитIан асас машквар улубкьура! Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз магьа аьгъзрариинди ихь гьюкуматдиан мусурмнари му гирами машквар Мекка ва Медина шагьрариъ адапIура.   Мусурман касдин кIваъ айи заан ниятарикан ва метлебарикан гьисаб шула. Улихь нумрайиъ гьяждихъди аьлакьалу...


Жигьилар улихь гьауз буржи вухьа

Дюньяйиъ вари гьюкуматарин жигьиларин сабвал хьпан бадали, «День молодежи» кlуру йигъ тасдикь дапlна. Думу йигъ 24-пи апрели къайд апlуру.   Мициб йигъ тасдикь апlбан метлебра жигьилариз асас фикир тувуб ву. Аьхиримжи йисари, жара йишвариъси, ухьухьра Табасаран жигьиларихъди...


Пайгъамбари ﷺ улупу рякъ

Бургьанкент гъулан имам Рамазан Шихбабаевдихъди вуйи интервью   Ихь жигьил имамарикан ва дурари гъабхурайи диндин ляхнарикан мялумат тувуб давам апlурахьа. Улихь нумрариъ ухьу гъапиганси, жигьилари чпин уьмрин рякъ диндихъди аьлакьалу апlувал заан ляхнарикан ву, ва гьарсар кас дурариз...