Мист дивуб

Мист дивуб

Кьасумов Амир Мирзаевич, Жулжагъ гъул. Дагъустан Республикайин культурайин лайикьлу работник (2004 й). РФ-йин журналистарин Союздин член (2005 й). РФ-йин уьмуми образованияйин лайикьлу работник (2006 й). РФ-йин президентин грантдин сагьиб (2009 й). РФ-йин мялимарин устадвалин бина конкурсдин дипломант (1 степен, 2017 йис.)

Мист дивуб

Йикьрар дапlну
Жям`аьтдихъди,
Мист дивнийи
Ясриб шагьриъ.
Дидин гъвалахъ
Кьюбсана хал
Тикмиш гъапlу
Метлеб ади:
Сабнуб вуйи
Аьсгьябариз,
Хъа тмунубра
Ихь Пайгъамбрин
 (Салават ва
Салам дугъаз)
Кьюред хпариз –
Савдайиз ва
Аишайиз.
Кюч гъахьнийи
Ихь Пайгъамбар
 (Салават ва
Салам дугъаз)
Ясриб шагьриъ
Яшамиш хьуз.

Насигьят

Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз)
Кlури гъахьну
Аьсгьябариз:
-Я, инсанар,
Гьязур йихьай
Аьхиратдиз,
Дапlну ужуб
Ляхинна гаф.
Аьгьт апlурза,
Гьерхди учвхьан
Сар Аллагьди:
«Гъафундайин,
Йип, увухьна
Узу гьау
Йиз Пайгъамбар?
Диндин гъаврикк
Ккаънийинву?
Йип, увухьна
Дарш рягьимлу.
Уч гъапlунва
Мална девлет,
Гешт хъапlунва
Жил`ин уьмриъ,
Гьапlну кlваълан
Аьхират яв.
Фу гъапlунва
Рюгь бадали?»
Сифте инсан
Лигур арччул
Терефназди –
Душваъ айиб
Женнет ву гьа;
Хъасин гагул
Терефназди –
Рябкъюрайиб
Жегьеннем шул
Айибдикан
Тувну ккунду
Садакьади;
Гаф кlуруган,
Йип имшагьди.
Дурарикан
Шул ужара
Ва даража.
Аллагь рази
Шулу учвкан.

Сабпи азан

Мусурмнар ва
Аьсгьябар чан
Уч дапlнайи
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз),
Ккунди айи
Жаваб абгуз
Саб суалназ:
-Фици ухьхьан
Вардиз сабси
Теклиф апlуз
Шулу гъудгниз,
Вахт гъабхьиган?
-Йивурхьа саб
Аьхю гаргар,
Ебхьруганси
Варидариз,
Вахт гъабхьиган
Гъудган апlуз.
Хачпересар
Гьаци вердиш
Духьнадарин?-
Кlуру сари.
-Зурна йивуз
Теклиф вуйиз,
Жугьдариси,-
Кlур тмунури.
-Фици кlурчва,
Цlа алапlиш
Ягъал йишв`ин?
Рябкъюр вардиз,-
Сес гъабхьнийи
Ярхлаанси.
Ансар кlуру
Тухумдиан
Аьбдуллагь ибн
Зайддиз нивкlук
Дябкъну айи,
Гюрчег, уткан
Сесниинди
Теклиф диври
Гъудган апlуз,
Вахт гъабхьиган.
Му жюрейин
Нивкl дябкънайи
Хъана хайлин
Аьсгьябариз.
Сабпи азан
Гъурзхур гъваълан
Наджрин хулан
Вуйи БилалБану кlуру
Тухумдиан.
Мугъан ширин
Ва гирами
Сес гъеебхьган,
Чlивиб вари
Гъах гъабхьнийи,
Уларилан
Гъушу нивгъар,
Кlваъ абхънийи
Гирами зиз,
Табиаьтра
Ккилибгура
Завун аьршдиз
Икрам апlуз…
Гьаму вахтна
Вари гьархну
Ккунду кlваълан

Дюаь

Шюкюр ибшри,
Сар Аллагьдин
Амриинди
Шулу вари.
Аллагьу акбар!
Аллагьу акбар!
Аллагьу акбар!
Дугъаз, гьелбет,
Адар дустар.
Урхай Кьур`ан –
Аллагьдин чlал,
Вартlан гужал,
Кьудратлу чlал.
Рягьимлу ва
Имшагь Калам
Аьгъю дапlну
Ккунду варди.
Зикир апlин,
Гьарган гъит кlваъ
Гюзел Аллагь –
Уьрхрур уву
Му дюньяйиъ.
Аьхиратдиъ
Шулвуз женнет.
Ибадатвал 
 ккунду,
Гучl апlинай
Аллагьдихьан.
Аманат йихь
Сар Аллагьдиз,
Ккарагури:
Аллагьу акбар!
СубгьянАллагь!
Астафируллагь!
Аьлгьямдуллилагь!
Ла илагьа илалЛагь
Арццур урнар
Женнет багъдин

Къанун

Ясриб шагьриъ
Мусурмнариз,
Гъафидариз –
Вардиз къанун
Гъабхьнийи саб:
Чиб-чпиз гиран
Ктапlну ккундар;
Йивну гъакlиш
Мусурман чве
Сабра дарди,
Думу душман
Дукlну ккунду;
Душмнарихьан
Шагьур уьбхбаъ
Мугъаятвал
Дубгну ккундар;
Гьюжат гъабхьиш
Мусурмнарин
Жара диндин
Вакилихъди,
Дафтриз лигну
Ккун Кьур`андин
Хъуркьувалар,
Камивалар
Фицдар шулуш,
Улупнийи
Ихь Пайгъамбри
(Салават ва
Салам дугъаз).

Мухаджирарин ваансарарин йикьрар

Ад атlабгну
Ясриб шагьрин –
Агьалйирин
Арайиъ а
Мясляаьт ва
Гьюрмат-гьязат,
Хъа думуган
Шул берекет
Ва гъюр девлет
Уч духьнайи
Ягъчlвурна хьур
Меккайиан
Дуфну айи
Мухаджирар
Хулаъ ансар
Ибн Маликдин.
Айи мушваъ
Ягъчlвурна хьур
Ансарарра.
Гъапlну йикьрар,
Хьуз гъардшарси,
Кюмек апlуз
Читин вахтна,
Туву гафназ
Вафалу хьуз.
Эгер кечмиш
Гъахьиш фужкIа,
Дугъан девлет
Гъубзру шлизкIа –
Багъри бабан
Веледдиз ваъ.
Кьабул гъапlу
Мицдар къарар,
Бадр дерейиъ
Дяви хьайиз.
Аят гъафну
Аьршариан:
«Багъри гъардаш
Шулу багахь,
Абин-бабан
Ву веледар».

Гьюрмат

Гьюрмат артухъ
Шулу вардин,
Аргъаж шула
Диндин цирклар.
Саид вуйи
Вартlан гизаф
Девлет хъайир.
Гъапну дугъу
Мухаджириз:
-Йиз девлет, чве,
Пай апlурза.
Кьюр хпир азуз,
Санур хпирра,
Эгер увуз
Вуш бегелмиш,
Тувурзавуз
Мухаджири
Жаваб туву:
-Чухсагъул, чве,
Жумарт вува.
Фукlа узуз
Ккундар явуб.
Сагъвал туври
Яв хизандиз,
Артухъ ишри
Девлет, беркет
Сар Аллагьдин
Амриинди. 

Наразивал

Мединайин
Агьалйирин
Шубубпи пай
Вуйи жугьдар.
Магьа думу
Тухмар вари:
Бану Кейнун,
Бану Назир,
Бану Курайз.
Ву лап хъялди
Мусурмнарин,
А уьбхюри
Кlваъ сир жини.
Шулу гьарган
Наразиди:
-Гьаз Аллагьди
Ктагъну аьраб
Аьхиримжи
Пайгъамбарди?
Фикрикк ккахъна,
Аьгъя вардиз,
Ашкар гъапlиш
Наразивал,
Кьюбиб диндин
Вакиларин,
Кьур`ан дафтар,
Аллагьдин акв,
Мясляаьтнан
Шулу даягъ.
Ву гирами
Думу дафтар
Жаваб кайиб
Гьар суалназ,
Жил`ин уьмур
Апlруб мюгькам,
Аьхиратдиъ
Дархьуз суал.

Мархь

Мединайиъ
Къур гъабхьиган,
Бедуинди
Аьрз гъапlнийи
Пайгъамбрикна
(Салават ва
Салам дугъаз).
Дюаь гъубху,
Ва мархь гъубгъу.
Саб гьяфтайиъ
Мархьлин кьадар
Гъабхьи артухъ.
Ккун гъапlнийи
Мархь убгъувал
Яваш апlуб
Пайгъамбрикан.
Бедбахтвалар
Апlуз ярхла
Хъана дюаь
Гъурху дугъу.
Сар Аллагьди
Кьабул гъапlу
Му дюаьра
Ккуни лукlран.
Шюкюр ибшри
Сар Аллагьдиз!

2026-05-01 (Зуль Къаида 1447 г.) №5.


Дишагьлийиин заанваликан 10 гьядис

Ислам диндиъ дишагьли заанди дерккна. Мусурман дишагьли, жвуван велед риш, уьмрин юлдаш хпир, дада, чи кIуру ччвурариинди дишагьли лазим вуйи кьадар заан дережайиинди дерккна.   Мисалназ, риш чан адаш женнетдиъ учIвбаз себеб шлу ляхнарикан ву; хпир себеб вуди, дугъан жилирин имандин гьацI...


Суал-жаваб

- Йиз дустран хизан ккебгъну сад йистlан дар. Дугъан хпирин абйир-бабари, чпин шуран бабкан гъахьи йигъ мубарак апIури, дугъаз машин хъапlуз мумкинвал тувру правйир тувну. Абйир-бабар гъушган, хпири чан жилирикан машин гъадабгъуб тlалаб апlуз хъюгъну. Жилири, яв машиндиъ мюгьтаж’вал адарав...


Дишагьлийи шалвар алабхьбакан

Суал: Дишагьлийириз хулаъ айи вахтна жилиринубсиб шалвар алабхьуз ихтияр айин?   Жаваб: Дишагьлийи Шариаьтдиинди жара чаз мягьрам дару жилар хьайи йишвахь чан жандак ккебкну ккунду. Эгер ухьу дишагьлийири, шубари гьяятдиъ заълан туника, юбка алдарди шалвар алабхьбакан кIури гъахьиш, дици хай...


Гирами гъурбан машквар багахь шула

Мусурмнарин варитIан асас машквар улубкьура! Гьямд ибшри Аллагьу Тааьлайиз магьа аьгъзрариинди ихь гьюкуматдиан мусурмнари му гирами машквар Мекка ва Медина шагьрариъ адапIура.   Мусурман касдин кIваъ айи заан ниятарикан ва метлебарикан гьисаб шула. Улихь нумрайиъ гьяждихъди аьлакьалу...


Пайгъамбари ﷺ улупу рякъ

Бургьанкент гъулан имам Рамазан Шихбабаевдихъди вуйи интервью   Ихь жигьил имамарикан ва дурари гъабхурайи диндин ляхнарикан мялумат тувуб давам апlурахьа. Улихь нумрариъ ухьу гъапиганси, жигьилари чпин уьмрин рякъ диндихъди аьлакьалу апlувал заан ляхнарикан ву, ва гьарсар кас дурариз...