Аьдат дарш шариаьт?

Аьдат дарш шариаьт?

Ассаламу аьлайкум, йиз ватанагьлийир!

Аьхиримжи вахтари ихь халкьдин, иллагьки жигьиларин арайиъ, аьдатарин гьякьнаан гьарган гьюжатар шула. Саспидари вари аьдатар саб дупну адагъурхьа кlура, хъа тмундарисана ихь аьхю абйириланмина гъафиб чlур апlурдархьа кlури, жаваб тувра.

 

Магьа гьамци саспи жямаьтарин арайиъ наразивалар ахьра.

Гъачай му аьдатарин гьякьнаан шариаьтдиъ фу дупнаш, ясана гьадму аьдатарикан зарар аш, ясана адарш, лигурхьа.

Варитlан учlруди дугъубжвнайиб, саспидарин накьварихъна гъягъруган, садакьа хьади гъягъюб ву.

Гъачай, гьаддин гьякьнаан шариаьтдиъ фу дупнаш, лигухьа.

Шариаьтдиъ накьваригъна ипlруб хьади гъягъюб карагьат, яни ужи дар кlури дупна, хъа саспи аьлимари, гьярамдихьна багахь вуйи карагьат ву, кlура.

Гьамус суал: шариаьтдиъ карагьат вуйи суаларин гьякьнаан гьамукьадар гьюжатар апlуз хай шулин? Ухьуз сарун жара читинвалар адарин? Гьаз ухьу карагьатдин гьякьнаан жвувтlан аьхюдариз, яшлуйириз гиран ктапlура?

Белки шликlа гьерхур, хъа фу дапlну ккунду, кlури. Дидиз жаваб гьамциб ву, эгер саб гъулаъ, шагьриъ думу ляхин апlуз ккундуш, думуган вари жямяаьтдихъди саризра гиран даршлуганси тамам дапlну ккунду.

Шариаьтди ухьуз якьинди гьялал ва гьярам жара дапlна. Мусурман касди гьярам апlури рябкъюраш, думу дерккну ккун, дугъаз вяаьз-насигьят дапlну, гьякь рякъюхъна духну ккун. Гьаз гъапиш гьаддихъна ухьуз Пайгъамбари ﷺ теклиф апlура - думу Аллагьу Тааьла рази шлу ляхнарикан ву.

Гьамус фикир тувай, гъардшар, ихь арайиъ фукьан гьярам ляхнар арайиз гъюра, фукьан Аллагьу Тааьлайиз даккни ляхнар шула, гьамрар вари гъитну, ухьу карагьат вуйи ляхнариланмина чиб-чпиз гиранар ктаурахьа. Фу бадали? Шлиз улупурча кlури? Хъанара текрар апlурахьаки, учву гиран кадапlну адабгъу аьдаттlан, жямяаьтдин арайиъ мясляаьт ужи ву. Эгер дар кlуруш, учву гъийин йигъаз дапlнайи натижайиз лигай. Хъа натижа саб ву – жямяаьтдин арайихъ наразивалар.

Пайгъамбари ﷺ ва дугъан кьяляхъ вуйи асгьябар, табиинари жямяаьт жара апlури гъахьундар, дурарин арайиъ мясляаьт апlуз, ужувлан гафнахъна теклиф апlуз чалишмиш шули гъахьну. Ихь уьмриз герек вуйиб вари Пайгъамбари ﷺ чан суннайиъ гъибтна. Ухьуз гъи фукlа цlийиб арайиз хуб герек дар.

Думутlанна гъайри гьеле диндин тарихдизра лигухьа. Саб дупну Пайгъамбари ﷺ вари аьрабари апlури гъахьи чlуру ляхнар тlанкь гъапlнийин? Ваъ! Гьаз? Гьаз гъапиш дугъаз, дурари чпи йисариинди апlури гъахьи ляхин саб дупну гъидрибтруб, аьгъяйи. Гьаддиз яваш-явашди, инсанар диндиз артухъ гъюри, чlуру аьдатарра дигиш гъахьну.

Гьамус лигухьа, ухьу апlурайи аьдатарикан фунуб диндиъ тамамди гъадагъа дапlнайиб вуш. Накьварихъна садакьа гъабхуваликан гъапунхьа. Гьамус жвумйир, ягъчlвур йигъар, ясана хьуцlурна кьюд йигъар апlуваликан кlурухьа. Мурарикан ягъчlвур йигъар сарун гьичра дицикьан апlури имдар. Гьамус имбу кьюб суал. Гьамрарра яваш-явашди арайиан гъягъиди, дидкан фикир мапlанай. Эгер ихь гьялаквалиан ухьу ляхин чlур дарапlиш, вари ужи хьибди.

Сабсана дарпиди гъибтуз шулдар! Ухьуз лап чlуру аьдатар адар, гьярамдиз илтlикlнайи аьдатарра адар. Эгер фунубкlа аьдат ачухъди гьярам вуйиб аш, улупайчва. Дицдар адар! Ухьуз айи аьдатарикан асас пай вари карагьат вуйидарик кахьра, хъа саспидар гьацира шуладар. Гьаддиз, гьялак махьанай. Ухьуз шариаьтди улихь дивнайибдиз, яна фарзариз фикир тувай, хъа имбудар бадали гъуншйирихъди, багахьлуйирихъди гьюжатнаъ махьанай.

Ухьу апlурайи гьарсаб ляхин ниятналан асиллу ву, ниятназ фикир тувну ккунду. Эгер ухьу ужувлан ният дапlну саб ляхнихъ хъюгъиш, дидин натижа заан къайдайинуб хьибди, эгер ният чlуруб вуш, узу гьамцир вуза кIури жвув имбудариз улупуз вуш, натижара гьациб хьибди.

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз гьякь рякъюъди гъягъюз, Пайгъамбарин ﷺ сунна бисуз кюмек туври! Амин!

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 г.) №3.


Инсанарин чIуруваларихьан уьрхру 4 дюаь

Ухькан саспидариз, белки, алахьнушул сар шликIа ухьуз зарар шлу ляхнар апIру дюшюшар. Уьмрин тажруба айи ва Аллагьу Тааьлайихъ кIваантIан хъугънайи касдиз ухьухъди шулайиб вари анжагъ Сар Аллагьдихьан ﷻ вуйибдиин инанмиш ву, гьаддиз дицир кас, инсанарихьан вуйи писвалихьан уьрхя, кIури, Аллагьу...


Пайгъамбари ﷺ швнуб сяаьтна нивкl апlури гъахьну?

Мусурман кас чав апlурайи вари ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюз чалишмиш шулу, саб ибадатнаъси, дюн`яйин имбу ляхнариъра, мисалназ, уьл ипlруган, палат алабхьруган, сефериъ учlвруган, ляхниъ ва гь.ж.   Гьаму ляхнариъ Пайгъамбарин ﷺ суннайихъди гъягъюри, инсанди Аллагьу Тааьлайин...


Муфтийи тебрик апlура!

Ассаламу аьлайкум ва рагьматуллагьи ва баракатугьу! Гьюрматлу чвйир ва чйир! Учву вари кlваантlан улубкьурайи Ураза-байрам машкврахъди тебрик апlураза.   Думу гирами Рамазандин ваз ккудубкlру, ибадатдихъди, тавбуйихъди ва дюъйирихъди абцlнайи йигъ шулу. Му машквру ухьуз Ислам диндин лап...


Ушв бисруган ният апIбан къайда

Ушв бисруган тамам ният апIуз ккуни касди гьамциб къайдайиинди апIуру: «Узу ният гъапIза закур гьаму йисандин Рамазандин вазлин фарз ушв бисуз, Аллагь бадали».   Ушв кьаза апIурайири гьамци ният апIиди: «Узу ният гъапIза закур Рамазандин вазлин кьаза вуйи фарз ушв бисуз, Аллагь...


Иван Грозный ва гирами Кьур’ан

Иван Грозныйи гирами Кьур’андиинди ху апlуз гьаз гъитри гъахьну? Тарихчйирин Иван Грозныйдихьна (1530-1584) жюрбежюр аьлакьйир а. Саспидари дугъу чан бай гъакlну кlури, лап чlуру инсанарикан вуди гьисаб апlура, хъа тмундарисана думу гьюкумат яркьу ва гужал апlуз гъахьи лап заан инсанарикан...