Сабур дапlну ккуни 4 дюшюш
Сабур апlуз аьгъювал инсандин хасиятнан лишнарикан варитlан уткан лишан ву. Читин гьялнаъ ахъу касдиз саб къайдайиз гъяйиз, юкlв гъюдли хьайиз саб кьадар вахт лазим ву. Му дюшюшдиъ сабур апlувал ихь имандихъди аьлакьалу ву.
Абу Гьурайрайихьан вуйи гьядисдиъ Пайгъамбари ﷺ, муъмин касдин гьаму уьмриъ фици шулуш улупури, ктибтура:
«Муъмин кас гьарган микl кубкlрайи набататдик мисал ву, ари гьаци муъмин касдизра гьарган имтигьян шула…» (Муслим, 2809; Тирмизи, 2866; Ибн Гьиббан, 2915.)
Эгер гьарикк ижми ччивар ккаш, микlлу думу ктубгъурдар, чlур апlурдар. Гьаци ву муъмин касдин ляхинра: эгер иман ижмиб вуш, саб ляхнира, саб кьаза-балайира думу кас чlур дарапlур. Думу гьякь рякъюъ гъитрайиб ижми иман шул.
Иман ижмиб вуш, гьякь рякъюъди гъягъюраш, му дюшюшдиъ алахьру вари читин ляхнариъ сабур апlуз рягьятди шул ва аьссиваларра даршул.
Инсандиз чан вари уьмрин муддатнаъ гизаф читинвалар алахьура. Саспи дюшюшариъ инсан чаз багахьлударихъди шадди яшамиш шули айиган, саб дупну уьмриъ фукlа лап читниб алабхъуру, ва шадвал пашманвализ илтlибкlуру.
Жара мисалра хуз шулу, инсан, ужуб сагъвалра ади, чан кьадарниин разиди яшамиш шулу, ва саб дупну чlуру уьзур арайиз гъюру. Му хабар гъеебхьиган, дугъан чан уьмриз дивнайи вари ниятар чlур шулу ва саб дупну уьмрин мяна гъудубгси шулу.
Эгер инсан сабдиканра фикир ктарди, тухъди яшамиш шулаш, ясана саб аьхю гъуллугънаъ гизаф пул туврайи ляхниъ ади, хъасин му ляхнихъ мягьрум гъахьиш, дицир касдинра чан уьмур гьамдихъди ккудубкlганси шула. Мицдар мисалар лап гизаф хуз шулу.
Ухьуз варидариз аьгъяхьузки, эгер инсанди чан вари уьмур ужуди гъябгъюр кlураш, яни читинвал хьибдар кlураш, думу касдин фикрар дюзидар дар. Гьаз гъапиш му уьмриъ Аллагьу Тааьлайи инсан читинвалар тутрувди гъитурдар, гьарсар касди фици читинваларикк аьгь апlуруш, лигуру.
Гьаму вари читинваларихьан, бед-бахтваларихьан сабур апlувалиинди уьрхюз шулу. Му дюшюшариъ, сабур апlури, инсанди Аллагьу Тааьлайихьан саваб гъадабгъуру. Хъа сабур дарапlди, аьссивал апlуруш, думу гунагьнаъ ахъуз мумкин ву. Анжагъ сабур му дюшюшариъ ухьуз дарман ву.
Гьясан аль-Басрийи гъапну: «Гизаф имтигьянар гъахьну, амма сабур апlувалтlан ужуб гъибихъундар. Сабурлувалиинди вари сагъ апlуз шулу…».
Абу Саид аль-Худрийи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
«Вари чlурубдихьан жвув уьрхюз чалишмиш шлу кас Аллагьу Тааьлайи чlурубдихьан уьрхюрайирси дерккур. Чаз айибдиин разивал улупрур Аллагьу Тааьлайи айибтIан арбаб апlур. Сабур апlуз чалишмиш шлу кас Аллагьу Тааьлайи сабурлу ксарикан апlур, ва гьеле саризра сабуртlан артухъ вуйи уж’вал дибихънадар» (Бухари, 1469; Муслим, 1053).
Сабур – аьламатнан ниъмат ву. Мусурман касдихьан сабур апlувалиинди чахъди аьлакьалу фициб вушра дюшюш ужувлаз илтlибкlуз шулу.
Абу Ягь’я Сугьайб бин Синанайи Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
«Муъмин касдин гьял аьламатнануб шулу! Дугъриданна, дугъан фунуб-вушра къайда дугъаз ниъмат шула, думу муъмин касдизтlан гъайри саризра тувнадар. Эгер дугъаз фукlа шадуб гъабхьиш, дугъу гьямд апlуру, ва думу дугъаз ужувлаз шула; эгер дугъаз читинвал гъабхьиш, дугъу сабур апlуру ва думура ужувлаз илтlибкlуру». (Муслим, 2999)
Ислам диндиъ фициб сабур улупна ва думу фицдар дюшюшариъ шулу?
- Гьарйигъан алахьру читинваларикк сабур апlуб.
Ухьуз гьарйигъан уьмрин жюрбежюр читинвалар алахьурахьуз. Дурар ихь гьаму уьмризра, аьхиратдизра асар туврудар ву, хъа асар фициб шулуш, ихь ниятналан асиллу ву. Аьхиратдиъ дурарихъан ухьуз я саваб тувур, я аьзаб.
Мицдар дюшюшариъ, сабур апlури, ухьхьан фунуб вушра ляхин ужувлахъинди ккибицуз шулу.
- Диндиъ дубхьну ккуни сабур.
Мусурман касдин уьмриъ варитlан асас вуйиб чан диндиъ шулайи имтигьян ву. Гьаму жилиин дугъу фици му ляхниъ сабур гъапlнуш, ари дугъан ахиратдин гизаф ляхнар гьаддилан асиллу ву.
Диндиъ сабур апlувал гъапиган, сабпи нубатнаан, Аллагьу Тааьлайи улупнайи фарзар апlувал ву. Гьадрар заан дережайиинди тамам апlури, мусурман касди чан иман артухъ апlуру, ва гьаддихъди сабурра арайиз гъюру.
- Бедбахтваларикк сабур.
Ухьу зиихъ гъапиганси, муъмин касдин уьмур гьарган шадвалиъ шлуб дар, саспи дюшюшариъ читинвалариккра аьгь апlуб алабхъури шулу. Саспидарин, му вари фици аьгь апlуру, кlуру фикир шулу.
Анас асгьяди Пайгъамбарин ﷺ гафар хура:
«Дугъриданна, сабпи дерднан хабар кубкlган сабур апlуб варитlан герек ву». (Бухари, 1283; Муслим, 926)
Бала-кьаза улубкьубси сабур апlру касдиз вари шулайиб Аллагьу Тааьлайин кьудратниинди шулайиб аьгъя. Дугъаз аьгъя: гьаму читинвалихъди сабси, дугъан диндин ижмивализра лигура, гьаддиз таваккал апlура анжагъ сар Аллагьу Тааьлайиина.
Пашманвализна, хажалатвализ чан вахт а, амма муъмин касдиз шулайиб вари Аллагьу Тааьлайихьан вуйиб аьгъю гъабхьиган, гьадмуган рягьятвалра шул.
4.Инсанарихъди аьлакьалу дюшюшариъ сабур апlуб.
Ихь уьмрин муддатнаъ ухьуз читинвалар хурайи инсанарра ухьуз имтигьян ву. Дурарикан гизафдари ихь сабурназ лигура. Дурар жвуван веледар, мирасар, дустар хьуз мукин ву.
Мицдар дюшюшариъ, хъял дарапlди, сабур апlуз чалишмиш духьну ккунду. Сабур гъапиган, думу гьацира хъял гъювалихьан, чlуруб пувалихьан ва футнийирихьан жвув уьрхюб ву.
Ухьуз чlуруб апlру, читинвалар хру кас алахъиган, сабур апlували гьярамдихьанра уьрхюру.
