Мусурман касдин палат

Мусурман касдин палат

Ассаламу аьлейкум, йиз дагълу халкь! Му макьала бикlурайир уьмрин саб кьадар тажруба айи, гизаф йисари жямяаьтдин кlакIнаъ ади гъахьи ва гъийин девриъ саспи ляхнариин мюгьтал духьнайи яшлу кас ву.

 

Му макьалайиъ сацlиб жигьиларин алахьру ккурттарикан улхуз ккундузуз. Хъа му палат алабхьбакан улхайиз саб суал: Жигьиларин ягь-намус набшдикlан? Дурариз аьхюдарихьан начди гьаз имдайкIан? Саспи вахтари хулаъ сарди дусну гизаф фикрар апlури шулза. Эгер улихь вахтарин абйириз гъийин жигьиларин къайда гъябкънийиш, дурарихьан сабур апlуз гьич даршлийи.

Улихьнаси узура, хъана шубурсана кьаби ксар ликри кючейианмина гъягъюрайча. Саб йишвахь шубур риш дуснайи. Я Аллагь, гьаму яшлуйир багхьантина гъягъюри, али йишвлан гьич сацlибкьан гъиришвундар. Мициб аьгьвалат гьаз шулайиб вуйкIан? Мурариз абйир-бабари яшлуйирихьна вуйи гьюрматнакан фукlара кlурадайкlан?

Гьамус ихь темайихьна гъюраза. Баяри мистариъ гъудгнар апlруган, бязидарин юкьяр ачмишди шулу. Гьаму мистаз гъюруганкьан сацlиб ярхиб алабхьуз шулдайкlан? Ракааьтнаан за шлуган, футболка ис апIури, артухъ гьяракат гьаз апlурухъа? Гьаму дюшюш гьар ражари текрар шула.

Шубарикан кlуруш, дурарикан саспидарин гьял хъанара чlуруди ву. Саспи дюшюшариъ кlул за апlуз гучl шулу. Гьамус хъанара гьамциб суал: му уткан шубарихъ адаш, чве, мирас-варис хътайкlан?

Узу му макьалайиъ диндин терефнакан кlурадарза, гьаз гъапиш дидкан пуз узу аьлим дарза. Му гафар аьдати табасаран халкь гъаври шлуганси кlураза.

Узу 10-пи классдиъ айиган, учу жилиин дусну фу-вуш тамшйир апlурайи вахтна, багхьантина аьхю жилар гъягъюри гъахьну, амма учуз дурар гъяркъюндайчуз. Аьхюдар багхьантина гъягъюрайи вахтна учу за дархьувал гъябкъю ич адаш, дишлади учухьна дуфну, элегунчухъди. Аьхю чухсагъул чаз! Думуган учуз гьарйир гьаз апlура кlури, фикир шуйи, хъа аьхю гъахьиган му гафарин лап ужи гъаври шулу.

Хъа гьамус гьяйиф дициб имдар! Варидарикан аьхюдар духьна, сари тмунуриз ужувлан гаф гъапиганра, гиран апlуру. Сану гъуншдихьан тмуну гъуншдиз фукlара пуз шули имдар, гъулажвувхьан тмунуриз гаф апlуз шули имдар – сар касдизра гафкьан гъадабгъуз ккундар.

Саб ужуб, гъул-жямяаьтдин арайиъ аьхю гьюрмат айи хизандианра кмиди гьамус лап гьюрматсузвал кайи веледар удучIура. Дурариз, ичв абйир сабурлудар, абурлудар вуйи гъапиган, сарун думу вахтар амдар кlури, жавабар тувру.

Гьамус гъийин насларихьна илтlикlураза: эгер гьамусяаьт ухьу туврайи тербия ужуб дархьиш, ухьлантина гъюрайи насларин уьмур лапра читниб хьибди. Гъи Аллагьу Тааьлайи ухьуз тувнайи нази-ниъматариз милиганай-гьа, дурар саб дупну имдар хьузра мумкин ву. Ихь тарихдиан аьгъяхьузки, фицдар заманйир гъахьнуш, фицдар дигиш’валар гъахьнуш, хъа думуган гьапlур?

Инсан, му жилиин учвтlан алдар кlури, фурс кади, яшамиш духьну ккундар. Аллагьу Тааьлайи тувнайи ниъматариз гьямд апlури, жвувхьан шлу гьюрмат апlури, халкьдиз мянфяаьт туври духьну ккун.

Гьаддиз,гьарсар кас чаз гъапи ужувлан гаф бисури, чlурубдихьан ярхла шули духьну ккунду.

Гьаму палат алабхьбан гьякьнаанра гьаци ву. Сацlиб юруш алди, мусурман касдин лишан улупру саягъ палат алабхьуруш, ужи хьибдаринхъа? Вари гьяятдиъ айидар яв шурахьинди лигруганси ваъ. Йиз фикриан, адашди, дадайи, чвуччву му ляхнариз дикъатниинди фикир тувну ккун.

Эгер йиз риш чIиркIар ккидирчну гъягъюруш, думу узуз аьйиб даринхъа? Эгер йиз шуру фукlа чlуруб гъапlиш, думу йиз хизандиз айиб даринхъа?

Гъит Аллагьу Тааьлайи ухьуз мусурманвалин лишнарихъан хъчlихуз, думу рякъ давам апlуз кюмек туври.

 

Ансар Рамазанов

2026-07-01 (Мугьяррам 1448 г.) №7.


Цlийи йисаъ учlвнахьа!

Ассаламу аьайкум, гьюрматлу ватанагьлийир! Магьа гьижрайиинди 1448-пи йис улубкьна. Мугьяррамдин ваз цlийи йисандин сабпи ваз ву. Му вазлин дахилнаъ гирами Аьшурайин йигъра а. Мусурман касдиз му ваз лап заануб ву.   Гьарсар касди чан ккудубшу йисандин натижйир адагъну ккунду, ва думу йисан...


Табасаран жямяаьт гьяждиъ

Ассаламу аьлайкум, аьзиз халкь. Аьхиримжи йисари гирами жилариина гьяждиз гъягъру табасаран дестйирра духьна. Душваз анжагъ ихь табасаранлуйир дахил шула ва саб хизанси чпин фарз тамам дапну гъюри шулу.   Магьа гьаму йисанра, му дестейиъ 48 кас ади, табасаранлуйир гирами жилариина гъушну. Майдин...


Гирами Кьур’андиан вуйи насигьятар

Гирами Кьур’ан инсаниятдин аьхиризкьан варидариз насигьят вуди дебккнайиб ву. Аллагьу Тааьлайин душваъ дупнайи гафарихъди гъягъюри гъахьиш, инсандиз му жилиинра, аьхиратдиъра аьхю ужувлар шул. Магьа ичв фикриз гирами Кьур’андин «Гьюжурат» сурайиан вуйи насигьятар туврача....


Иблис инсанарин варитIан аьхю душман ву

Ухьу гьякь рякълан алдаъбан бадали иблисди гизаф зегьмет зигуру. Гъийин заманайиъ саспи инсанари чиб-чпихъди аьлакьйир пуч апIуру, чиб-чпи душмнарси дисуру, амма дурариз гьякьикьатдиъ чпин душман фуж-вуш аьгъдар.   Аллагьу Тааьлайи Чан гирами Кьур’андиъ дупна (мяна): «Дугъриданна...


Бицlидарин шадвалин йигъар

Ассаламу алейкум, аьзиз ватанагьлийир! Аьхиримжи йисари бицlидарин тятlиларин вахтна Дагъустандин тамам вари шагьрар-гъулариъ бицlидар диндихъди таниш апlру дарсар гъягъюри шулу.   Гьар йисан бицlидарин натижйириз лигруган, юкlв шад шулу. Улихь вахтари мицдар мумкинвалар адайи, думуган,...