Главная

Дуьньядикай ва инсаниятдикай веревирд

Дуьньядикай ва инсаниятдикай веревирд

Бягьсинава

И чIимчIирдин гьалдиз килиг!
Ам нихъ галаз бягьсинава?!
Гзаф дамах хьанва вичихъ,
Элдихъ галаз бягьсинава.
Квадарнава акьул тамам,
Садазни гун тийиз салам,
Йифиз цавухъ, юкъузни ам
Чилихъ галаз бягьсинава.
Чизмач вичин чка вичиз,
Са дуьз фикир къвезмач кьилиз,
Гагь квадариз акьул михьиз,
Вичихъ галаз бягьсинава.
Къазра хьиз, тик кьуна гардан,
Вичинди я лугьуз майдан,
Кьиф хьиз, сефигь и бейниван
Кацихъ галаз бягьсинава.
Сад я лугьуз вич авайди,
Аманат яз чахъ амайди,
ГурцIул яз вич, и кIамайди
КицIихъ галаз бягьсинава.
ЯтIани са чIиб кьван беден,
Гьисабзава яз вич кьетIен,
Пехърен шараг саки лекьрен
Хцихъ галаз бягьсинава.
Гаф авач гьич хам хиялриз,
Килиг идан куьн амалриз:
Эверзавай хьиз ажалдиз,
Филдихъ галаз бягьсинава.

Чи ван анжах чаз жезва

Марф къвадайла авур веревирдер

И дуьньядин гьал акваз,
Цаварни кваз ишезва.
ЦIайлапандин шикилда,
ШейтIан халкьдал хъуьрезва.
Цаву чилин дерт чIугваз,
Вили вилин дерт чIугваз,
Танди кьилин дерт чIугваз,
Сефилдаказ къекъвезва.
Гьа икI йикъар, варцар къвез,
Цавун виляй накъвар къвез,
Чилел селлер, ятар къвез,
Кьурубурни кьежизва.
Квадарайди намус, ягь,
Гагь маймун, гагь жеда вак.
КицIи недач кицIин як,
Амма инсанди незва.
Адет хьанва и къайда,
Лугьуникай - вуч файда?!
Рахуналди гьавайда
Гьи касдал абур къвезва?!
«Чил кIеви я, цав кьакьан!» -
ГьараяйтIани гьикьван
Вуж я жезвайди чи ван?
Чи ван анжах чаз жезва.

Рекьида

Дуьнья я им: гьар сад вичин
Кьисмет себеб яз рекьида,
Вахт атайла, хьана кIвачин,
Муьгьлет себеб яз рекьида.
Пелел кхьенва гьар садан
Уьмуьрдин рехъ, кьисмет адан,
ГьикайтIани, кесиб инсан
Хифет себеб яз рекьида.
Им са сир туш, малум кар я:
Са бязибур темягькар я,
Нефс тух тежез, рикIер дар я,
Гьа дерт себеб яз рекьида.
Намуслуда ягь хуьз вичин,
Лугьуз жеда: «гьикIин-вучин?»
Хъуьредач гьич факъирдин чин,
Гъейрат себеб яз рекьида.
Ягьсузбуруз хьанва кефер,
АцIай гатIал язва кьифер,
КъалурайтIан яз чеб лифер,
Лянет себеб яз рекьида.
«Хаинбурун рикIе инсаф,
Жедайди туш» - гьахъ я и гаф,
Фикир-хиял жеда члаф,
Ният себеб яз рекьида.
Мерд инсанар, хуралай хер
Кими тушиз, гьар са сефер
ГъалатIрикай тежез эсер,
Намерд себеб яз рекьида.
Каинатда гьа икI вири,
Фаркь авачиз, дугъри-игри,
Ажал лугьур кьуьзуь къари —
Небгет себеб яз рекьида.
…Дуьнья я им: гьар сад вичин
Кьисмет себеб яз рекьида.
Вахт атайла, хьана кIвачин,
Муьгьлет себеб яз рекьида…

Лянет

Я Рабби, ийизва чна ваз шукур,
Ваз икрам тийизвай инсандиз лянет!
Квадарнавай вичин кьарайни сабур,
Аси тир иблисдиз, шейтIандиз лянет!
Гьелбет, дегь чIавалай ава и къанун,
Герек тир гьар сада кьилиз акъудун:
Эверай чкадиз фин герек я чун.
И къайда чин тийир залумдиз лянет!
Сад хьиз халкь авунва Вуна гьар са инсан,
Им са гьакъикъат я, туш хиял тапан.
КвадарайтIа эгер са касди иман,
А касдин намусдиз, виждандиз лянет!
Гьар са кардиз ава вичин вахт, вяде,
Аялни жедай туш, авачтIа диде,
Пачагь сефигь тирла чкIида уьлкве,
Имансуз регьбердиз, султандиз лянет!

КIук жедач, валлагь!

Юкъуз рагъ чи чиниз хъуьрезмач ерли,
Йифиз варз чи кьилел элкъвезмач ерли,
Бахт чавай къакъатна, хквезмач ерли, —
И жуьре чи рикІер шад жедач, валлагь!
Киледал чи мад кІук хъжедач, валлагь!
Акьул, камал чна вилик хъийизмач,
Гьалал-гьарамдиз килиг хъийизмач,
Бахтлу яз, Худадиз дуьаяр хъийизмач, —
И жуьре чи рикІер шад жедач, валлагь!
Киледал чи мад кІук хъжедач, валлагь!
Вад кепек паталди квадарна иман,
Стхадиз стхадикай жезва къе душман,
Гагь Агьмед, гагь Мамед, гагь жезва Иван, -
И жуьре чи рикІер шад жедач, валлагь!
Киледал чи мад кІук хъжедач, валлагь!
 Садани тийир къаст чна чаз ийиз,
Даим яд чимиз чи игитрин кьилиз,
Тухузва чна чун лянет алай хьиз, —
И жуьре чи рикІер шад жедач, валлагь!
Киледал чи мад кІук хъжедач, валлагь!
Хьанваз мал-девлетдихъ, пулунихъ цIигел,
Ватандин тIварни гьич къвезмач чи рикIел,
Са дугъри гаф чна гъизмач чи мецел, —
И жуьре чи рикІер шад жедач, валлагь!
Киледал чи мад кІук хъжедач, валлагь!
Мягьтел яз амазма зун юкъуз-йифиз:
Эсилни, несилни квадарна михьиз,
Амазма чун фидай рехъни чин тийиз, —
И жуьре чи рикІер шад жедач, валлагь!
Киледал чи мад кІук хъжедач, валлагь!

Вун

Са чалкечирдиз

КицIни авач, валлагь, авай гьалда вун,
Са угъри хьиз машгьур я магьалда вун.
РикIин сабур, вилин ахвар атIанваз,
Йиф-югъ ава даим къалмакъалда, вун.
Жува атIай фуруз къе жув аватна,
Чабалмишиз, ава залан тIалда вун.
Хъутур хъама яз и дуьньядин винел,
Пачагьвилин гьатнавай хиялда вун.
Руьгьдиз саил тирдакай пачагь жедач,
Туьтуьнив кьван уьленда авалда вун.
Эхирни ваз чир жеда жуван чка,
Азраилди вичихъ галаз ялда вун.

«Багъманчияр»

Бегьер гудай багъ гадарна, негьна михьиз,
ЧІуру салаз къуллугъзавай багъманчияр.
Ичин, тутун, пІинид тарар тергна михьиз,
ЦІвелин тараз къуллугъзавай «багъманчияр».
Вахчунвани Худади куь акьул-камал?!
Кьил акъатдач вуч ятІа куь фикир хиял.
Аллагьдин тІвар рикІел тегъиз и дуьньядал,
Элдин папаз къуллугъзавай «багъманчияр».
Гьахъни нагьахъ чизмачни квез, эй
бендеяр?!
Алукьнаван акьул квахьдай куь вядеяр?
РикІел тегъиз вахни-стха, гьам дидеяр,
Тамун вакІаз къуллугъзавай «багъманчияр».
Малум кар я: яргъал фидач а куь карван,
Кьурурнава куьне михьиз багъни бустан,
Куьн себеб яз уьлквени кваз хьанва виран,
Семе ламраз къуллугъзавай «багъманчияр».

АЗИЗ МИРЗЕБЕГОВ

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


Хъсанди писдал дегишармир!

Инсан гьамиша хкягъун мажбур жезва ва амни гьамиша хъсандан ва писдан, гьалалдин ва гьарамдин арада туш. Гзаф вахтара чна лап агъада авайдан ва лап вини дережада авайдан арада хкязава: регьят ва вердиш тирдан ва адалай чIехи мана авайдан.   Къуръанда Аллагьди ﷻ кьетIен регьим багъишнавай...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер заз и йисуз гьаж ийидай мумкинвал аваз хьайитIа, ам кьулухъ ягъайтIа жедани? Ибн Гьажар аль-Гьайтамиди вичин «Тугьфат аль-Мугьтаж» ктабда кхьизва: «Гьаж ва умра авунин мажбурнама инсандин хиве уьмуьрда са сеферда тунва. Амма абур кьулухъ ягъайтIа жеда, эгер: - гележегда абур ийидай ният...


Аллагьдиз ﷻ дамах гвайбур такIан я!

Са нянихъ Айша вичин дидедихъ галаз мультикдиз килигзавай. Аник квай гада гзаф дамахар гвайди тирвиляй, ам садазни кIандачир. Айшади хабар кьуна: «Диде, эгер жув гьакъикъатдани масабурулай хъсан тирла, дамахиз ихтиярар авачни?!» Дидедиз вичин руша фикирзавай тегьер акурла,...


Жуьмя-кпIунилай кьулухъ нисинин капI хъувун

Суал: Са бязибуру жуьмя-кпIунилай кьулухъ нисинин капI хъувун шариатдихъ галаз кьан тийидай кар я лугьуз тестикьарзава. Абур гьахъ яни?   Жаваб: Эгер хуьруьн ва я шегьердин къене жуьмядин капI са чкада вирида санал ийиз ва гьа и кпIунални «Аль-Фатигьа» ва «Ат-Тагьият»...


Аялдиз тIуьн ва тербия гун

Али бин Абу ТIалиба лугьудай: «Аялдиз дидедин некIедилай берекатлу ва менфятлу нек авач». Нек гьасил хьун ва акъатун патал хилбадин жевгьерди ва я гьалимади хъсан таъсир ийизва, амма мукьвал-мукьвал хилба ишлемишуни некIедин дад дегишарун ва аялдин къен ракъурун мумкин я.   Йикъа...