Главная

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

Дуьаяр дуьз кIелунин важиблувал

КпIунал ва маса чкайрал дуьаяр дуьз кIелун – метлеблу истемишун я, ам галачиз абур дуьз тахьун мумкин я. Гьавиляй гьар са мусурман вичиз чизвай вири дуьаяр, кпIунал кIелзавайбур, иллаки арканар тир дуьаяр дуьз кIелиз (араб чIалал) чалишмиш хьана кIанда. И кар патал араб чIалан гьарфар сивяй дуьз акъудиз чирун лазим я.

 

Араб чIала куьруь, яргъи ва лап яргъи ачух сесер, кьве къатан ачух тушир сесер ва сад хьтин ван акъатзавай са шумуд ачух тушир сесер ава. И ва я маса кьетIенвилериз фикир тагана дуьаяр кIелун кутугнавач. Гьавиляй дуьаяр кIелиз махраж (араб чIалан гьарфар дуьз акъуддай къайда) чизвай муаллимдивай чирун лазим я.

Нагагь мукьвал махраж чидай муаллим авачтIа, мусурман ахьтин муаллим авай чкадиз фин мажбур я, гьатта и кар патал гьаж авун патал герек тир кьван такьатар харж авун лазим къвезватIани.

Эгер мусурмандивай вичин бедендин тIебии нахушвал себеб яз са гьарф дуьз кIелиз жезвачтIа, и карни адан муаллимди тестикьарда, адаз вичивай жедай тегьерда дуьаяр кIелдай ихтияр ава. Амма чирун патал гьич чалишмишвал тавуна, алахъайтIани вичивай дуьз кIелиз жедай туш лугьуз жув гьахълу авуна кIандач.

КапI авун патал чарасуз дуьаяр дуьз кIелиз чирун – гьар са мусурмандин буржи (фарзу-ль-‘айн) я. Гьавиляй Къуръан (араб чIалал) кIелиз чирун меслят къалурзава.

Мад сеферда лугьун хъийин хьи, Къуръан кlелиз чирун мусурман патал ферз туш, амма, мисал яз, жуван ферз тир кlпунал кlелна кlанзавай «Аль-Фатигьа» ва «Ат-Тагьият» дуьздаказ махраждалди кlелиз чирун ам патал ферз я. И насигьатдиз килигна инсанди вичи адет яз кlелзавай дуьаяр кlелун акъвазар тавурай, анжах абур дуьз кlелиз чириз (муаллимдивай) чалишмиш хьурай! Къуй Аллагьди ﷻ чаз виридаз тавфикь (куьмек) гурай!

 

Гьасан Амаханов

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


Алатай крари рикI регъвезва

Мектебда зун классда авай иер рушарал пехил тир, за зун такIан къведай уьрдегдин шараг хьиз гьиссзавай. За гзаф зегьмет чIугуна агалкьунар, иервал ва хъсан дуланажагъ жедайвал. Исятда заз вири ава, шукур хьуй Аллагьдиз. Амма, мектебдин шикилриз килигдайла, за гьикI хьайитIани ичIивал ва сефилвал...


Иманди дуьзвал истемишзава

Эвел алатай нумрада   Эгер куьн бизнесмен ятIа, жувавай хабар яхъ: квез гьихьтин ниятдалди куь мал-девлет артухариз кIанзава? Мусурманриз хийир гудай крариз харж авунин ниятдалди? Муьгьтежбуруз, етимриз, кесиб хизанриз куьмек гун патал? Куьне куь пул мусурманрин игьтияжриз харж...


Устаздиз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   Устазди ганвай, Аллагьдиз ﷻ зикир авунин, тапшуругъар вахтунда, эдебдин къайдаяр кьиле тухуз, тамамариз алахъ. Са гьихьтин ятIани себеб аваз ахъа хьайи вирд эвез хъийиз алахъ. Метлеблу ва устаздиз хийир авай крар хабар кьун тавуна авуртIани жеда, амма ада...


Диде-бубадиз гьуьрмет авунин эдебар

> Ислам динди инсандин уьмуьр вири патарихъай гуьрчегарзава. Ада мусурманриз зайифбурухъ галаз регьимлу жез, кесибриз садакьаяр гуз, чIехибуруз гьуьрмет ийиз, вичин хизандин къайгъуда жез, зулум ийизвайбуруз ва я четин гьалда гьатайбуруз куьмек гуз чирзава. Ада чаз диде-бубадиз, дустариз ва...


Хъсанвилин «зулум»

Адетдин гьал фикирдиз гъваш. Куьне, хъсан ниятар аваз, мукьва инсандиз са важиблу ва хъсан кар ийизва. Белки, ада тIалаб тавунваз жуван ял ядай югъ адаз гузва, ада са уьтери лагьай адан месэла гьялзава, я тахьайтIа ам шадарун патал, четин хуьрек гьазурзава.   Амма вил алай рикIин сидкьидай...