Главная

Уьмуьр – им ахтармишун я

Уьмуьр – им ахтармишун я Уьмуьр – им ахтармишун я

Уьмуьр – им ахтармишун я

 

Чир хьун лазим я хьи, инсандин вири уьмуьр – кьиляй-кьилиз ахтармишун я. Хушбахтдаказ яшамиш жезвайлани ахтармишун я, бедбахтвиле авайлани. И дуьньяда адал агакьай няметрайни ада и дуьньядани ва эхиратдани жаваб гана кIан жеда.

 

Жуван девлет жуваз, хизандиз ва жемятдиз хийир аваз харж ийиз чир хьун – им кьве дуьньядани жаза гудай гьахъ-гьисабдикай къутармиш хьун я. Эгер инсанди вичиз авай мал-девлет масакIа харж авуртIа, ам и дуьньядин уьмуьрдани, эхиратдин уьмуьрдани Аллагьдин ﷻ жазадикай къутармиш жедач. Гьа ахтармишунин мисалар гьикI хъсанвилихъ галаз, гьакI бедбахтвилихъ галаз алакъалу дуьшуьшриз гъиз жеда.

Санлай къачурла, инсан хайидалай кьулухъ и дуьньядиз атун – гьа им ахтармишун я, вучиз лагьайтIа сифте вахтарилай башламишна инсандин уьмуьр четинвилери элкъуьрна кьунва – гьакIан адет хьанвайбуруни ва четин важиблубуруни. Нагагь инсан Раббидин ﷻ насигьатдалди вилик физ хьайитIа, адаз уьмуьр регьят жеда, вучиз лагьайтIа адахъ галаз Халикьдин ﷻ куьмек жеда.

Гзаф вахтара чаз ахьтин фикир жезва хьи, и дуьнья чаз бахтлудаказ ва сагъ-саламатдиз яшамиш хьун патал ганва. Эгер кьисметдай чаз абур тахьайтIа, гьикI хьайитIани абур жагъуриз, къазанмишиз ва абурухъ галаз дуьзгуьнвиле яшамиш жез алахъзава.

Чакай гзафбурун уьмуьр гьакI финни ийизва – и амукь тийидай дуьнья ибарат хьанвай гьа кьве паюнин гуьгъуьна гьатна, чи уьмуьрдиз абур кьведни атунин умуд аваз, анжах къайгъуйрай ва четинвилерай ацIанвай къенин югъ я эхна кIанзавайди. Гзафбур гъавурда авач, вири татугайвилер гьикI бегьемариз жедатIа, чи руьгьдин алем чукIун тавуна сагъдиз амукьдайвал, абурулай гьикI элячIна фидатIа. Гьа къенепатан алем чукIуни инсан яргъал тир стрессдал гъизва, стрессди – депрессиядал, ва ада адетдин гьар йикъан уьмуьрдин кьацIай акъудзава.

Гзаф вахтара чаз арадал атай четин гьалдай экъечIдай рехъ аквазвач, мягьтелвилелди гъилер ахъайзава, са затIунини рикI секинарзавач, амма гьа са вахтунда рикI секинардай шей чи патав гва, лап мукьвал ала ва анжах чна фикир желб авун гуьзетзава. Уьмуьр гьихьтинди ятIа, гьакI авайвал кьабулна кIанда, вири крара Раббидин ﷻ арифдарвал акун ва Адан ﷻ эмиррал амал авун герек я. Пайгъамбарри - Аллагьдин ﷻ илчийри –уьмуьрдин жуьреба-жуьре гьалара вуч ийидатIа ва гьа са вахтунда Раббидин ﷻ разивал гьикI къазанмишдатIа чаз ачух тавур уьмуьрдин са легьзени, кIвалахдин са хелни тунвач. Гьахьняй чаз амукьзавайди жуван дин чирун, алимрин насигьатриз яб гун, гъвечIи чIавалай аялар диндин рекье аваз вердишарун я. А чIавуз, инанмиш хьухь, чи винел патан ва къене патан алем экуь, шад ва бахтлуди жеда.

 

Патимат Гьасанова

2026-07-01 (Мугьаррам 1448 г.) №7.


Аялриз Исламдин тербия гунин эдебар

Эгер аялрик хъсан эдебдин къайдаяр кутунвачтIа, диде-бубайриз уьмуьрда шад йикъар аквадач. И уьмуьрда инсандин бахтлувал ва бахтсузвал хъсан къилихдин несил тербияламишиз алакьунилай аслу я.   Виридаз тежрибадай малум я хьи, диде-бубдин кIвале гьихьтин секинвал жезватIа, эгер аялар тербия...


Женнетдин няметар

1. Аль-Мугъира бин Шу`бади агакьарайвал, Аллагьдин Расулди ﷺ лагьана: «Са сеферда Мусади вичин Раббидивай ﷻ хабар кьуна: «Женнетда авай инсанрикай виридалайни агъада авай гьал низ жеда?»   Ада жаваб гана: «Ам Женнетдин вири агьалияр Женнетдиз фейидалай кьулухъ атай...


Сура «аль-Анфаль»

Эвел алатай нумрада   Муьтlуьгъ хьухь Аллагьдиз ﷻ ва Адан Расулдиз ﷺ (вири кlвалахра), ва гьуьжетар ийимир (Бадр женгинин вилик куьне гьуьжетар авур тегьерда), акl авуртlа куьн михьиз руьгьдай аватда ва къуватдикай магьрум жеда. Сабур ая! Гьакъикъатда, Аллагь ﷻ сабур ийизвайбурухъ гала (абуруз...


Гунагьрилай гъил къачун тlалабун

Аллагь Таалади лагьана: «…ва жуван гунагьдилай гъил къачун тIалаб ва иман гъанвай итимрин ва дишегьлийрин гунагьрилай гъил къачун тIалаб» («Мугьаммад» сура, 19-аят).   Аллагьди ﷻ гьакIни лагьана: «Аллагьдивай гъил къачун тIалаб, гьакъикъатда, Аллагь...


ФатIимадин къугъунар

Гьар гъилера ФатIима куьчедал экъечIайла, адан кьилел са кар къведай. Гагь адал къунши куьчедавай кицI элуькьдай, гагь тутун тарцяй аватдай, гагь парудилай элячIдайла юбка къазун жедай.   Вун гада хьтин руш я, ­ айиб авуна дидеди. – Рушариз чеб акI тухун кутугнавач. ­ Бес...