Главная

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

Исятда авай Бангладешдин кьиблединни рагъакIидай патан арада, Ганг ва Брахмапутра вацIар акахьзавай чкада гадарнавай ва са заманда гачIичIлухри (джунгли) кIевнавай къадим шегьер ава.

 

Чи йикъаралди хъсандиз амукьнавай 360 мискIинди, мавзолейри, муькъвери, рекьери, цин гьамбарханайри ва маса жемятдин идарайри дегь заманада гзаф вилик фенвай чIехи шегьердикай шагьидвалзава.

50 квадратный километрда экяI хьанвай лап гуьзел шегьер 15-асирда кьушундин кьил Улуг Хан Жахана бинеламишна.

Шегьердин инфраструктурадин ери: яд гъун ва ам масанихъ алудун, цистернаяр ва яд хуьдай чкаяр, рекьер ва муькъвер – ибуру вирида мусурманрин цивилизациядин архитектурадин аламат эцигунин карда иштиракнавай юкьван асиррин устIаррин савадлувал къалурзава.

ЮНЕСКО-дин экспертрин делилралди, хан-э-жахан хьиз малум тир архитектурадин надир стиль гьа ина аквадай мумкинвал ава. Им архитектурадин тарихда авай малум тир са чешне я.

Индиядин вири субконтинентда авай мусурманрин виридалайни таъсир ийизвай памятникрикай сад – им бенгал чIалал Шайт Гумбад хьиз малум тир мискIин я, таржума авурла адан мана «пудкъад къубба (купол) авай мискIин» жезва. Амма адаз 77 къубба ва кьуд минара ава. Интерьер гзаф кьадар фидай рекьериз ва отсекриз шуькIуь дестекралди пайнава, абур къав кьазвай гзаф кьадар тагъаралди куьтягь жезва. МискIин ЮНЕСКО-дин Виридуьньядин ирсинин сиягьдик кутунва.

 

Гьамид Асадулин

2026-03-01 (Рамадан 1447 г.) №3.


Шейх Желил бубадикай кьисаяр

Эвел алатай нумрайра   Ципицl галаз Шалбуз дагъда   Зи диде Ципицlаз кьве руш хьана, мад аялар тежез, хажалатдик квай. Адан итимдиз гада кIанзавай. ГъвечIи рушан 5-6 йис тир.   ЦипицIа вичин халу Желилаз рикIин мурад вуч ятIа ахъайна. Гъуьлни ЦипицI ара-бирдан аял паталди къайи...


Алатай крари рикI регъвезва

Мектебда зун классда авай иер рушарал пехил тир, за зун такIан къведай уьрдегдин шараг хьиз гьиссзавай. За гзаф зегьмет чIугуна агалкьунар, иервал ва хъсан дуланажагъ жедайвал. Исятда заз вири ава, шукур хьуй Аллагьдиз. Амма, мектебдин шикилриз килигдайла, за гьикI хьайитIани ичIивал ва сефилвал...


Алукьзавай сувар мубаракрай!

Регьимлу ва Мергьяматлу Аллагьдин тIварцIелди! Играми мусурман стхаярни вахар, за квез виридаз алукьзавай шад ва нурлу сувар Ид-уль-фитIр мубарак ийизва.   Рамазан вацра куьне кьур вири сивер, авур дуьаяр ва вири хъсан крар къуй Аллагь Таалади кьабулрай, абур Ада квез са шумуд сеферда эвез...


СУАЛ-ЖАВАБ

Эгер заз и йисуз гьаж ийидай мумкинвал аваз хьайитIа, ам кьулухъ ягъайтIа жедани? Ибн Гьажар аль-Гьайтамиди вичин «Тугьфат аль-Мугьтаж» ктабда кхьизва: «Гьаж ва умра авунин мажбурнама инсандин хиве уьмуьрда са сеферда тунва. Амма абур кьулухъ ягъайтIа жеда, эгер: - гележегда абур ийидай ният...


Цавун ракIарар ахъа жезвай йиф

Лайлату-ль-Къадрдин гьа-къиндай Аллагь Таалади «аль-Къадр» лугьудай сура ракъурна (мана): «За Къуръан Лайлату­ль­Къадрдин йифиз ракъурнава».   А йифен зурбавал къалурун патал Аллагьди ﷻ Пайгъамбардихъ ﷺ элкъвена икI лугьузва: «Лайлату-ль-Къадрдин...