Главная

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

ГачIичIлухра квахьнавай мискIинрин шегьер

Исятда авай Бангладешдин кьиблединни рагъакIидай патан арада, Ганг ва Брахмапутра вацIар акахьзавай чкада гадарнавай ва са заманда гачIичIлухри (джунгли) кIевнавай къадим шегьер ава.

 

Чи йикъаралди хъсандиз амукьнавай 360 мискIинди, мавзолейри, муькъвери, рекьери, цин гьамбарханайри ва маса жемятдин идарайри дегь заманада гзаф вилик фенвай чIехи шегьердикай шагьидвалзава.

50 квадратный километрда экяI хьанвай лап гуьзел шегьер 15-асирда кьушундин кьил Улуг Хан Жахана бинеламишна.

Шегьердин инфраструктурадин ери: яд гъун ва ам масанихъ алудун, цистернаяр ва яд хуьдай чкаяр, рекьер ва муькъвер – ибуру вирида мусурманрин цивилизациядин архитектурадин аламат эцигунин карда иштиракнавай юкьван асиррин устIаррин савадлувал къалурзава.

ЮНЕСКО-дин экспертрин делилралди, хан-э-жахан хьиз малум тир архитектурадин надир стиль гьа ина аквадай мумкинвал ава. Им архитектурадин тарихда авай малум тир са чешне я.

Индиядин вири субконтинентда авай мусурманрин виридалайни таъсир ийизвай памятникрикай сад – им бенгал чIалал Шайт Гумбад хьиз малум тир мискIин я, таржума авурла адан мана «пудкъад къубба (купол) авай мискIин» жезва. Амма адаз 77 къубба ва кьуд минара ава. Интерьер гзаф кьадар фидай рекьериз ва отсекриз шуькIуь дестекралди пайнава, абур къав кьазвай гзаф кьадар тагъаралди куьтягь жезва. МискIин ЮНЕСКО-дин Виридуьньядин ирсинин сиягьдик кутунва.

 

Гьамид Асадулин

2026-05-01 (Зуль Къаада 1447 г.) №5.


Эминхуьре диндин гурлу межлис

18-апрелдиз Стlал Сулейманан райондин Эминхуьруьн мискlинда диндин зурба мярекат кьиле фена. Межлисдиз «Дуьадин межлис» лугьудай тlвар гана, вучиз лагьайтlа и мярекатдал Дагъустан ва вири Россия Аллагьди ﷻ бедбахтвилерикай хуьн патал гзаф дуьаяр авуна.   Малум тирвал, алай йисан...


Авиценнадин ахтармишун

Инсан – паярикай кIватIнавай тамам тушир органрин кIватIал туш, ам сагъ сад тир махлукьат я. Адан беден, акьул ва руьгь акьван кIевиз сад-садак акахьнава хьи, са чкада хьайи гьар гьи чIурувили хьайитIани гьикI хьайитIани масабуруз таъсир ийида. Алай девирдин психосоматикади Исламдин адетри ва...


Гъуьлуь папаз гьуьрмет авунин эдебар

Эвел алатай нумрада   5. Эгер гъуьл шаклу жезватIа, папа вич тухунин тегьерди рехъ гана виже текъвер ва хаталу нетижайрал гъун мумкин тирди, ада вичиз са затIни таквазвайдай кьуна кIандач. Себеб аваз ва себеб авачиз кьадардилай артух шаклу ва гъейратлу хьунни герек туш. Инани юкьван дережа...


КпIунин арканар

Кпlунин арканар, яни чеб галачиз капI дуьз тежезвай, адан чарасуз паяр (дестекар) ибур я:   Ният (адан шартIар: ам кпIуниз гьахьдайла «Аллагьу акбар» лугьудай чIавуз рикIяй фикир авун; гьи капI ийизватIа тайинарун; ийизвайди ферз-капI, яни суннат-капI тайинарун. КIвачел дуьз...


Пак калам

Сура аль-А`раф (Манийвилер) эвел алатай нумрайра   196. Гьакъикъатда, зи арха – Аллагь я, (паяралди) Ктаб ракъурай. Ада (неинки са пайгъамбарриз, гьакI вири) авлияйриз архавалзава.   Адалай гъейри низ куьне ибадат ийизватIа, абурувай квез куьмек гуз жезвач. Абурувай гьатта...