Дуьньядин ва руьгьдин девлет
Инсанар алахъзамай кьван абуру фикирзава хьи, абур алахъзавай затIара хъсанвал ава. Амма чпиз герек шей жагъанмазди абур мад секинсуз хъжезва, хажалат чIугвазва ва чпиз гьеле авачир затIарал пехил жезва.
Идан гъавурдани акьазва, вучиз лагьайтIа жуван буш мурадар рази авуналди туш азад жезвайди, амма, аксина, гьахьтин мурадрикай жув азад авуналди я.
Им керчек тирди инанмиш жез кIанзаватIа, жув буш мурадрикай азад авун патал вуна абур кьилиз акъуддайла харжзавай зегьметдин са пай кьванни эциг ва ваз мукьвара аквада хьи, ахьтин къайдадалди ваз хейлин гзаф секинвал ва бахт жеда…
Куьне фикир це хьи, и гафар лукIвилин вири четинвилер эхиз алакьай ва гьахьняй азадвилин гьакъикъи къадир чизвай касдинбур я. Ина ада бедендин лукIвиликай ваъ, инсандин акьул ва рикI михьиз дуьньядин къайгъуйри кьунин лукIвиликай лугьузва.
Ихьтин есирвили инсан вири патарихъай лукIвилик кутазва. Жуван дуьньядин мурадрин ва игьтияжрин лукIвилик квайла адаз акьулдин ва рикIин ван къвезмач ва ада абуруз ябни гузмач. Уьмуьрдин вири къуватар и дуьньядин девлетар къазанмишун патал харж ийидайла инсан руьгьдин ва бедендин жигьетдайни зайиф жезва.
Гуьгъуьнлай и вири крари сагъламвал зайифарзава. Фадлай гуьзлемишзавай мурадар са куьруь вахтунилай кьилиз акъатайлани абуру инсандиз мад шадвал хкизмач, ада разивал, лезет гьиссзамач. Адан паталай кьил акъат тийир руьгьдин бушвал гьиссзава ва ам мад нубатдин назвилер тамамарун патал къуватар эцигна ацIурунихъ ялзава. Гьа икI вердиш хьанвайвал уьмуьр давам жезва.
Ашкара я хьи, инсанди акьван чIавалди вичин вил алай бахтунин еринда гьамиша секинсузвал гьиссда, та ада вич физвай рехъ халис азадвилел дегишардалди. Аквадай гьалда, гьа рехъ хкягъун гьамиша четин акъваззавайди инкар ийиз жедач, амма гьа рекьяй финихъ еке метлеб жеда, вучиз лагьайтIа ана хушбахтвал ва хъсанвал ава.
Зи рикIел алама, гьикI зун садра имам Абу Гьанифадин малдевлетдихъ авай рафтарвиликай кIелай ибрет гудай (поучительный) кьисадин таъсирдик хьанайтIа. Адан хсуси чешнеди ва, гьакъикъатда, дуьньядин няметрихъ галкIунихъай гьакъикъи къенепатан азадвили шадвилелди гьейран ийизва. Гьа икI, ингье гьа кьиса: «Фикъгьдин чIехи алим, Гьанафи мазгьабдин бине эцигай имам Абу Гьанифа (муьжуьд лагьай асир) илимдин кIвалахдихъ галаз санал алвердални машгъул жезвай ва ам девлетлу кас тир. Гьа и чIехи касди пакамалай нисиналди мискIинда вичин сухтайриз тарсар гузвай, нисинлай кьулухъ ам алвердал машгъул жезвай.
Са сеферда, ада тарс гудайла, мискIиндин варцелай са касди гьарайна: «Я имам, ви гими батмиш хьана!» (Имамдиз метягьар тухудай гимияр авай). Са декьикьадилай имам Абу Гьанифади лагьана: «Шукур хьуй Аллагьдиз ».
Са кьадар вахтунилай гьа кас мад хтана ва лагьана: «Я имам, ягъалмиш хьанвай, батмиш хьанвайди ви гими туш». И хабар ван хьайилани имамди лагьана: «Шукур хьуй Аллагьдиз ».
Хабар гъайи кас тажуб хьанвай: «Я имам, за ви гими батмиш хьана лагьай хабар гъайила вуна лагьана: «Шукур хьуй Аллагьдиз ». Ахпа за батмиш хьанвайди ви гими туш лагьай хабар гъана, вуна мад лагьана: «Шукур хьуй Аллагьдиз ». Вучиз вуна акI Аллагьдиз шукур гъизвай?»
Имам Абу Гьанифади гъавурда туна: «Вуна заз гими батмиш хьана лагьайла, зун зи къене патан алемдиз ва рикIиз килигна. Ана дуьньядин мал-девлет квахьна лагьана гьатта лап гъвечIи кIус кьван пашманвални авачир. Гьавиляй за Аллагьдиз шукур гъана. Вуна заз батмиш хьайиди зи гими тушир лагьайла, за мад гьакI авуна. Дуьньядин девлет жагъана лагьана зи рикIе лап гъвечIи кIус кьван шадвал авачир. Гьахьняй за мад Аллагьдиз шукур гъана».
Яни, дуьньядин девлет квахьуни ва я жагъуни имамдин рикIиз гьич са жуьредин таъсирни авунач. Ингье, дугъриданни, дуьньядихъ калтуг тавун гьа им я.
