Бубаярни рушар Исламда
Аллагь Таалади вири инсанар – итимарни, папарни – анжах Вичиз ибадат авун патал халкьнава. Гьа са вахтунда ада итимарни папар бедендалди ва психологиядалди тафаватлубур яз халкьнава. Абур гьакIни чпин везифайралди ва жавабдарвилелди тафаватлу жезва.
Итим, хизандин кьил хьиз, Халикьдин вилик неинки вичин паталай жавабдар я, гьакIни вичин мукьвабурун руьгьдин ва дуланажагъдин патахъайни. Гьавиляй уьмуьрдин вири четинвилер ада дурумлувилелди эхна кIанда.
Хизанда аял хьун адан дишиэркеквилелай аслу тушиз Аллагь Тааладин савкьват я. Амма са бязи бубайри, гьа жергедай яз мусурманрини, руш хьайила наразивал къалурзавай дуьшуьшарни жезва. Гьич тахьайтIа, руш хьайила ахьтин бубаяр гада хьайила хьиз шад жезвач. Виридалайни бейкеф жезвай кар ам я хьи, гзаф мукьвакьилийри, иллаки итимри, и карда абуруз майилвал ийизва. РикIин сидкьидай инанмиш инсанриз чеб икI тухун кутугнавач. Гьакъикъи мусурман Аллагь Тааладин гьи савкьватдиз хьайитIани шад хьун, Адан кьадар-кьисметдал рази хьун лазим я.
Диндин везифайрихъ галаз кьурвал, аялриз тербия гун – им ибадатдин жуьрейрикай сад я. Рушариз тербия гунай лагьайтIа, бубадиз чIехи суваб хьун мумкин я ва им ам Женнетдиз финин ва Жегьеннемдин цIукай хуьнин себеб хьун мумкин я.
Жабир ибн Абдуллагьа агакьарайвал, адаз ван хьана Аллагьдин Расулди садра икI лугьуз: «Вуж пуд рушан буба ятIа ва ада абуруз яшамиш жедай чка ганатIа, абурухъ галаз регьимлу хьанатIа, хвенатIа ва гъуьлуьз ганатIа, адаз гьар гьикI хьайитIани Женнет жеда». Ахпа адавай жузуна: «Я Аллагьдин Расул , эгер адаз кьве руш аваз хьайитIа?» Пайгъамбарди лагьана: «Эгер гьатта адаз кьве руш аваз хьайитIани» (АльБухари, Агьмад).
Ихьтин шадвал жеда рушар тербияламишай бубайриз. Рушариз тербия гайибуруз гузвай кьадар авачир кьван няметрикай лугьузвай гафар Пайгъамбардиз лап гзаф ава. Рушар и дуьньядиз Аллагьдин патай чпин бубайриз савкьват гваз къвезва.
Чпин рушарин къайгъу чIугур, кIанивал, куьмек ва чирвилер гайи бубаяр Женнетди гуьзлемишзава. Амма чпиз рушар хьана лугьуз пашман хьайи, абуруз лазим къайдада тербия тагай ва хуьн тавур бубайриз Дувандин юкъузни гьахьтин пашманвал жеда. Жагьилиядин (Ислам къведалди авай) девирдин арабриз гзаф пис адет авай – цIийиз хайи рушар чилик кутун.
Амма Аллагьдин Расулдиз пайгъамбарвал атайла и адет гьич авуна ва кIевелай къадагъа авуна. Эхиримжи вахтара рушариз абурун шикилар сетда эцигда лугьуз кичIерар гуз чпин мурадар кьилиз акъудун гегьенш хьанва.
Гьайиф хьи, ихьтин дуьшуьшра гзаф вахтара рушариз чпин бубайрикай кьадай пад жагъизвач, вучиз лагьайтIа абурукай бязибуру чпин рушарик тахсир кутаз тади ийизва ва абуруз яб гана, арадал атай гьалдай санал рехъ жагъурдай чкадал, са кардизни килиг тавуна абуруз жаза гузва.
Буба вичин рушаз даях хьана кIанзавай вахтунда, ада вичин яргъа хьунин рафтарвилелди, аксина, адав гъалатI ийиз тазва. Гьар са чIуру карда тахсир квайди дуьздал акъудун лазим я.
Бубади вичин руш тербияламишна, таъмин авуна ва, сифте нубатда, гьар са писвиликай хвена кIанда. Ам неинки вичин хциз, гьакI рушазни даях хьун лазим я, вучиз лагьайтIа ам куьмекдихъ ва гъавурда гьатунихъ гзаф муьгьтеж я.
Бубайриз рушарихъ галаз рафтарвилер хуьнин чешне Мугьаммад Пайгъамбарди вичин рушарихъ, иллаки ФатIимадихъ галаз хьиз рафтарвал хуьн хьана кIанда.
Пайгъамбардиз ФатIима гзаф кIандай ва ам хуьдай. Ам Меккадин куьчейрай фидайла ва инсанриз Исламдихъ эвер гудайла, ада ФатIима вичихъ галаз тухудай. Аллагьдин Расулди ФатIима кIвачин кьилел акъвазна къаршиламишдай ва вич ацукьнавай хъуьцуьган адав вугудай. Аллагьдин Расул ФатIимадин патав фейила, адани вичин буба кIвачин кьилел акъвазна къаршиламишдай, гьуьрметдивди адан гъилериз темен гудай ва вичин чкадал ацукьардай.
И жуьреда Пайгъамбарди къалурзавай хьи, гьикI бубаяр чпин рушарив эгечIун лазим ятIа ва ада вичин терефдарриз чпин хизанар кIан хьун ва абурун патахъай сабур авун буйругъзавай.
НУРМУГЬАММАД ИЗУДИНОВ
