ЧIурттащиял Ибрагьим

ЧIурттащиял Ибрагьим

ЧIурттащиял Ибрагьим

Ибрагьим ивкIссар ЧIурттащиял МихитIахъал тухумраятусса. Ганал буттан цIа МихитIа-Аьли диркIун дур, ниттингу Сали-бава учайсса бивкIун бур. Гайнналгу бивкIун бур ххюя арс. ОьрчIаву яла хъунама ивкIун ур Ибрагьим. ОьрчIнийва му хъинну диндалул чулухунай гъира бусса, мунил тIалавшин дуллалисса оьрчI ивкIун ур.

Ибрагьимлул дуккаву дайдирхьуну дур буттал шяраву. Яла лавгун ур дуклан Турциянавун. Гикку дуккаву къуртал дуркун, лавгун ур Сириянаву дуклан. Ибрагьимлул хъунмасса хIал бувну бур диндалул элмурду лахьлай. Сириянаву цала дуккавугу къуртал дурну, зана хьуну ур шавай.

Ибрагьимлун хъинну ххуйну лавхьхьуну бур личIи-личIисса мазру, хаснува аьраб маз. Мунал бивкIун бур ляличIисса бюхттулсса чIу. Му цала бюхттулсса чIуний Кьуръан буклакиний, ганах вичIи дирхьусса халкьуннайн аьжаивсса хIал, асар буххайсса бивкIун бур.

Шавай увкIун махъ Ибрагьимлул цала шяраву ца щаращул чIарав бувну бур цанма халват-къатта. Шяраву уссаксса хIаллай ялапар хъанай ивкIун ур га къатлуву. Ибрагьим агьалинан хъинну бусравну ивкIун ур.

Ца заманнай Ибрагьим лавгун ур хъамалу Кьукнив Къуда-СулайманнучIан. Шикку ванан ккавккун ур ххуйсса такьвалий дакIних Кьуръан ккалаккисса Сулайманнул арс ХIажи-Муса. Гукунсса мяйра шинавусса оьрчI цана ххал шайхту, ганал Къуда-Сулайманнухьгу цIувххуну, хIукму бувну бур ХIажи-Муса цачIана диндалул элму лахьхьин уцин. Му куццуй ХIажи-Муса агьну ур ЧIурттащиял шяравун.

ИбрагьимлучIа дуклай бивкIун бур шяравасса бакъасса, цайми щархъава бувкIсса оьрчIругу. Ганан ХIажи-Муса хъинну ххирасса ивкIун ур цала арс куна. Цаппара чIун лагайхту, мюрщими мутааьлимтурахь дарс дишин гьан увайсса ивкIун ур.

ИбрагьимлучIан бучIайсса бивкIссар чIявусса халкь. Инсантурал ганал халват къатлучIа ятту-гъаттара бивххун, цадакьалун бачIайсса бивкIссар. ЧIявуми халкь ганачIан бучIайсса бивкIссар цала дакIнил къумашиву кIидачIин. ЗахIматшиврувун багьминнал цалва дакIниймур Ибрагьимлухь бусайсса бивкIссар.

Ца-кIия захIматшиврувун багьсса инсаннал цIаний ЧIуртащиял Ибрагьим Агълар-ханнайн къарши увккун ивкIссар, цичIав багьана бакъасса халкьуннай зулмурду буллай унутIий. Агълардун Ибрагьим цайна къарщи увксса баяйхту, ганал хъирив цалва нукартал гьан бувссар. Амма Ибрагьим ханначIан къалавгссар. Яла Агълардул Щурагьун аьрза бувну, гила бувкIссар Ибрагьимлул хъирив. Щурагь га оьруснал дуснакьравун авкьуссар. Ганащал хьунабакьин, ихтилат бувангу щихьхьунчIав ихтияр къадуллай бивкIссар. Цаппара хIаллава диндалул аьлимтурайхчIин ихтияр ларсун, ХIажи-Муса хIаласса арамтураща бювхъунссар Ибрагьимлущал хьунабакьин. ХIажи-Муса ккаккайхту га хъинну ххари хьуну, тамансса васиятру бувссар, дуккаврил шин къуртал хьуннин мутааьлимтурахь дарсругу дихьлахьу увкуссар.

ЧIурттащиял Ибрагьимлул дуснакьраву мадарасса хIалгу бувну, цукун итххявхссарив итххявххун, лавгссар Туркнавун, Стамбуллайн. Цалва ливчIсса оьрмугу тикку гьан бувссар.

Аьишат ХIажиева

2026-07-01 (МухIаррам 1448 ш.) №7.


8 агьамсса калима

Вай мукъурттия байбишайссар ва къуртал шайссар инсаннал оьрму. Вайннул агьамшивугу хъинну хъуннассар. Вай калимартту бусурманнал гьарца кьини зумух ласай, цавайннал чIяруну, вайминнал чанну.   Шагьадат أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ...


Суал-жаваб

КIия инсан куннайн ку данди буклакисса спортрал журардая Исламраву ци увкуну бур? Цувагу, цала чIаравмигу буруччинсса ниятрай спортрахун багьаву, чурххал цIуллушиву дуруччаву Исламраву хъинчулий ккаккан дурну дуссар. Аммарив цаппара шартIру дусса спортрал журарду бунагьссар: Данди буккаврил ягу...


Эбадат ва мяърипат

ХIакьсса бусурманчунал загьир дувайссар цала диндалун лайкьсса инсаншиву. Диндалул, имандалул хIасул дуллалиссар жула тIуллу дарцIусса ттарцIруну хъанахъисса хасиятгу. Эбадатрайну цIакь хьусса хасиятрал хIасул дувайссар инсаннал оьрмулул тагьар, мукунсса инсан мяърипат, инсап, адав дусса...


НеъматирттацIа къахьун дуккайсса дуаь

Оьмардул арснал Аьбдуллагьлул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ укунсса дуаь дайва куну:   اللهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ زَوَالِ نِعْمَتِكَ، وَتَحَوُّلِ عَافِيَتِكَ، وَفُجَاءَةِ نِقْمَتِكَ، وَجَمِيعِ سَخَطِكَ «Алла́гьумма инни́ ао́ьзу бика мин зава́ли ниъматика ва тахIаввали...


Сафар барз

Сафар барз – бусурманнал календарьданул кIилчинмур барзри, му байбишайссар мухIаррам зурул хъирив. «Сафар» тIисса мукъул мяънагу – «хъахъи лагаву» ягу «бачIва шаву» тIиссар. Литературалул чулуха ва махъ аьрабрая таржума буллай бур «щютI тIисса...