Бархъаллал Маллай

Бархъаллал Маллай

Бархъаллал Маллай

Маллай увну ур Бархъаллал шяраву. Ганан тIайласса цIагу диркIун дур МухIаммад. Аммарив чIивиний, оьрчIнийра ларчIсса чулий цIа Маллай лирчIун дур щалла ванал оьрмулий. Маллайл буттал МахIмудлул ххюва оьрчI бивкIун бур – шанма душ ва кIия арс, чIана-чIивимагу ивкIун ур Маллай. МахIмуд цува ивкIун ур мискинсса хъу-дугьу. Ганал ххуйсса такьвалий Кьуръан дакIних буккайсса бивкIун бур. Га оьрмулул мукьцIалла шинаву ивкIуну ур.

Диндалул гьанурду

Ятинсса Маллай Кьуръан лахьлай ивкIун ур Мирза-кьадиначIа. Бархъаллал шяраву га заманнай бивкIун бур мукьва мизит. Циняв шяравусса мизитирттаву кьадитурал оьрчIан лахьхьин бувайсса бивкIун бур Кьуръан. Шяраву Кьуръан лахьхьин къабувсса оьрчI къаитайсса ивкIун ур. Мирза-кьадинан Маллай хъинну ххирасса ивкIун ур.

Ганан Маллай цащалва мавлудирттайн, диндалул мажлисирттайн уцайсса ивкIун ур. Маллайл караматсса ххуйсса такьвалий Кьуръан буккайсса бивкIун бур. Шяраву мизитраву акбаргу учайсса бивкIун бур. Му бакъассагу, Маллайн диндалул вяъзарду назмулий чичлангу лавхьхьуну бур.

Бархъалав диндалул дуккаву къуртал дайхту, Маллай лавгун ур дуклан чIаххурайсса ЧIаящиял шяравун щайх МухIаммад-апанниначIан. Мичча дайдирхьуну гайннал дянив хьуну дур гужсса хIалашиву. Щайхнал ганая увну ур цала мурид ва лахьхьингу дурну дур гьарца цанна кIулсса диндалул элмурду.

МухIаммад-апанни ясир увну гьан увсса чIумал, Маллайн аманат увну ивкIун ур цала ятинну личIлачIисса чIивисса арс Оьмар. Цала чIун хьувкун, Маллай инсантурая кьюлтIну лагайсса ивкIун ур ЧIаяхьхьун щайхнал ниттичIан ва арсначIан ОьмардучIан кумаг буван.

Гъумукун изаву

Маллай чурххал лахъ акъасса, къалиправу авкьусса, хъунисса лухIисса яругу бусса, хасиятрал хъинну хIалимсса, кIукIлусса адимина ивкIун ур.

Ганал ихтилат бувайсса бивкIун бур лагьну, хIалимну, ва ца такьвалий дуаь ккалаккисса кунма. Ца кьини Гъумук Маллай хIажлив нанисса инсантурал дуллалисса мавлуд-райн лавгун ур цала диндалул дустуращал. Маллай га мавлудравух хIала хьуну ур. Ганал чIунил хIайран бувну бур циняв гъумучиял диндалул агьлу. Гайннал маслихIат бувну, Маллай Гъумучиял Хъун мизитраву зун увцуну ур. Мукун цала ацIния арулла шинаву Маллай ивзун ур Гъумукун.

Караматсса чIу

Маллай Хъун мизитраву мавлуд дуклай айивхьукун, мизитравусса агьалинал гъалгъарду, щурщурду левщуну, лагмара гьарца зад пахъ дагьайсса диркIун дур. Караматсса бюхттулсса ганал чIу кIичIиравунгума баяйсса бивкIун бур. Аьламатсса чIунил махIаттал ва хIайран байсса бивкIун бур мизитравун бавтIсса халкь. Ялу-ялун лахъ хъанахъисса ганал чIунил асар дакIурдивух бивщуну лагайсса бивкIун бур. ТIааьнсса такьвалул щалва мизит бувцIусса агьлу цийнува цивппа бакъа ганах вичIи дирхьуну лякъайсса бивкIун бур. Маллайл буклакисса чIунил инсаннал дакIнивун асар бутлай, аьжаивну чурххавун бюхлай, чурххал хIал баххана хъанай, цийнува цивппа яру мукьал буцIайсса бивкIун бур.

Гъазанишлив дуккаву

Гъумучату лавгун махъ, Маллай дуклай ивкIун ур Гъазанишливсса мадрасалуву. Гиккугу дуккаву къуртал дурну, лавгун ур вирд ласун Ширван-щайхначIан. КIива барз Ширваннайгу бувну, щайхная вирдгу ларсун, зана хьуну ур Маллай Бархъалав.

Маллайл цала оьрму кулпатгу къабувну, диндалухун агьну элмулул луттирду ккалай, элму оьрчIан лахьхьин дуллай гьан бувну бур. Оьрмулул ряхцIаллий кIира шинаву азаллий урчIттуршлий кьуния мукьулку шинал Маллайл ва дуниял кьадиртун дур.

«Ислам в Лакии» сайтрава

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Мяърипат ва тарбия

Ххуйсса хасият, тIул-тIабиаьт, адав дуну оьрчI, душ тарбия баву – му хъанахъиссар буттал цалва авладран дуллалисса хъинну кьимат лавайсса зат. Мукунсса тарбия дулаврил гьануну хьун аьркинссар жулва оьрчIру чIивину бунава мий хъуни хъанахъиссаксса минная инсаншиву дусса, хасият ххуйсса халкь...


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


КьюлтIмур кIул бан шайссарив?

ЦIанасса чIумал цаппара инсантал цукунсса бунугу балаллувун ягу захIматшивурттавун багьсса чIумал, аькьлу бухлавгсса кунма, му захIматшиврува ххассал хьуншиврул бикъавсса кIану къабитай: духтуртурачIан лагай, хIакимтурачIан бияй, битай лахъисса сапарду, жура-журасса дару-сававру ишла дуллан бикIай....


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...