Аьлттуссагу кьюлтIссагу

Аьлттуссагу кьюлтIссагу

Кьуръандалуву буссар цаппара аятру, мяъна тIайланна дурчIирча, инсан аьйкьин, сайки диндалува уккан, чапур хьун бюхъайсса.

ТIайланнасса мяъна дусса аятирттайн учайссар «мухIкам» – аьлттусса, вайминнуйн «муташабигь» – кьюлтIсса мяъна дусса.

«МухIкам» тIимур журалувун буххайссар хIалал-хIарам, суд-диван бувчIин буллалисса, цайми аятирттал мяъна даххана дуллалисса аятру. Миннул так ца мяъна дикIайссар, цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар. Масалларан «чак буллали» тIисса аятрава жунма бувчIлай бур пулансса аьмал, хаснува чак буллан аьркиншиву, ванил мяъна цамур куццуй бувчIин къабюхъайссар.

Муташабигь журалувун буххайссар цаппара сурардал дайдихьулийсса хIарпирдайсса аятру, («алиф-лам-мим» куннасса), буцлацисса мисаллу, мухIкамсса аятирттал мяъна дукьан дурсса, Аллагьнал ﷻ сифатирттая бусласисса аятру. Ми аятирттаву цукунчIавсса аьмал баврин амру къабикIайссар. Масала, «Ал-Бакьара» суралул ца аятраву Аллагьнал ﷻ мисалданун бувсун бур мичIакрая. Ва аятрал жухьва цукунсса-бунугу аьмал ягу тIул дувара увкуну бакъар.

Щин бувчIайссар «муташабигь» аятирттал мяъна? Цаппара аьлимтурал тIимунин бувну, куртIну диндалул элму кIулсса, лавайсса даражарттайн бивсса аьлимтуран вай аятирттал мяъна дурчIайссар. Аммарив чIявуми аьлимтал рязи хьуну бур вайннул мяъна дурчIин къашайшиву ва дурчIин дуллан къабучIишиву.

АхIмад МухIаммадов

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Алфу ссалам хьуннав...

ТIабибнаха - назму, Заннаха - хIамди, Бунагьрал аьпвуну тIайла дацIаннав. Гъарибсса дакIнива бувккун лавгцири МустIафа Идавсил салават хьуннав.   ХIамдирал Залуннах ХIабибнал иман, ХIимаятраяту цIимилул бутIа – На бигьай ccиxIpyгy циняв санаъри, Аьрщарал Залуннайн ссаламну...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Суал-жаваб

БучIиссарив мизитраву чIирайн ттиликI рирщуну шанан? Мизитраву шанан бучIиссар инсан «джунуб» хьуну (чурх шюшин, гъуслу буван аьркинну) акъахьурча ва гиву чак буллалиминнахун ахчилай, гай къума буллай акъахьурча. Вай шартIру биттур къадуварча, мизитраву шанан къабучIиссар,...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...


Дяъвигу, дингу

Аьрай, ярагъ бакъассагу, аьркинни дакIнил кьянкьашивугу, гуманитар кумаграцIун рувхIаниймур кумаггу. Ва кIанттул агьамшиву чIалай, жулва аьралийтурал чIарав бацIан, дакIниймур ласун 2024-ку шиная шинмай диндалул къуллугъчиталгу заназиссар СВО-райн. Мукунминнавасса ца ур 5-мур армиялул...