Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукаврил адавру

Дукра дукайссар «Бисмиллагь» увкуну, мунил мяънагу «Аллагьнал ﷻ  цIанищал» тIиссар. Дайдихьулий вай махъру учин хъама битарча, дакIнин багьувкун учайссар: «Бисмиллагьи аввалягьу ва ахирагьу» – «Аллагьнал ﷻ  цIанищал дайдихьулий ва ахирданий».

 

Дукра канакисса чIумал заралунния буруччиншиврул укунсса дуаь дурккуну хъинссар: «Аоьзу бикалимати Ллягьи т-таммати мин гъазабигьи ва экабигьи ва шарри эбадигьи ва мин гьамазати щайатIини ва ан яхIзуруни». Яла вай махъругу учирча хъинссар: «Бисмиллягь-ллязи ля язурру мааьсмигьи шайун филь-арзи ва ля фи ссамаи ва гьува ссамиоьль-аьлим».

Дукралул гьарца касак зумув бишайни «Бисмиллагь» учаву хъинссар, цуппагу лахъсса чIуний, чIаравминнангу баянну, гайннангу дакIнин бутанну учайссар.

Дукра кананнин ва дуркуну махъ зумув чансса цIу бишаву хъинссар. Аьли-асхIаблул увкуссар: «Дукра цIил къеппи зумув бивхьуну айивхьуманая Аллагьнал ﷻ  70 журасса бала арх бантIиссар».

Дукра зумув мюрщисса касакру бувну дирхьуну, ххуйну хIунку дурну дукайссар. КьацIливусса касак бюкьаннин цамур ласун ка тIитIин къадувайссар.

 

УрчIамур каних

Дукра кьацIливу дишайссар урчIамур каних. Абу Гьурайрал бувсъсса хIадисраву увкуну бур: «Зу дукра канаки ва хIачIия хIачIияра урчIамур каних, ласияра урчIамуних, дулара урчIамуних. ЩяйтIаннул киямуних дукайссар, хIачIайссар, дулайссар, ласайссар» (Ибн Мажагь).

 

Анавар къабувккун

Дукралия оьккисса махъ учин къабучIиссар, дукайссар анавар къабувккун. МухIаммад Идавсил ﷺ тачIав дукралий аьй къадурссар. Дукра нахIу дизарча дукайсса диркIссар, ххуй къадизарча кьадитайсса диркIссар.

Супралия ласайссар вила хьхьичIмур, вичIанна гъанмур. Идавсил ﷺ ца инсаннахь увкуссар: «Да жагьил, «”Бисмиллагь” уча, урчIамур каних дуки, вила хьхьичIмур ласи!» (Аль-Бухари, Муслим).

Ахъулсса ва нацIу-кьацIу тIурча, вила хьхьичI дакъаму-ничIан ка тIитIингу бучIиссар. Идавсилгу ﷺ ласайва тIар супралул архмур зуманийсса ахъулсса: «Ахъулсса ца журасса къадикIайссар, мунияту винна ччимур язи дугьан бучIиссар», – увкуну. Циняв лагма лавгсса бушкъаправу ца журасса дукра дикIайссар, муниятур ласун аьркинсса вила хьхьичIмур.

ЧчатIуя касак битлай, зумув бихьлай канакаву къахъинссар, га цал бувхъун, касакру бувну столданий биширча хъинссар. ЧчатIуй цамур зад дишавугу къахъинссар, хIадисраву увкуну бур: «Ччатун хIурмат бувара, му Заннал буллусса неъматри» (Абу Нуаьйм).

Щяв багьсса дукралул касак гьаз бувну, марцI бувну букарча хъинссар. МухIаммад Идавсил ﷺ увкуну бур: «Дукиялул касак щяв багьарча, гьаз бувну, марцI бувну букияра, щяйтIаннун кьакъабивтун. Дукра дукайхту ка лишиннин кIисри мазрал ланцI бувара, цанчирча зун къакIулссар барачат цумуниву буссарив» (Муслим).

Хъува бусса ахъулсса канакисса чIумал (цIулит, ахъвазан, чассаг ва м.ц.), хъуварду личIисса бушкъаправу бишаву хъинссар. Мукунна цамур дукралия лирчIмургу личIисса бушкъаправу дишайссар – ттаркIру, бурчу ва м.ц.

 

Уф маучав!

ХIадисраву увкуну бур: «Дукралийн уф учирча, ганивусса барачатшиву лагайссар» (АхIмад).

Дукралущал хIала ва дуркуну махъ щин хIачIаву къахъинссар.

Шикку чивчусса кьяйдалий Идавсил ﷺ сунналийн бувну канарча, жула цIуллушивугу дуруччинтIиссар, дукра дукавугу Заннайн эбадат даврийн кIура даянтIиссар, чири биянтIиссар.

 

МухIаммад Дибиров

 

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...


Танмалшиву – щяйтIаннуя

Ххирасса дустал, къааьйкьинссара хIакьинусса кьини жува цинявппагу курчIил ясир бувну буру учирчагу.   Байбихьулий цIуххин ччива, цири му цурда карчI куну? ХъунмурчIин карчI тIун бикIай ци дунугу даву дуван къаччисса, ягу гъира бакъасса чIумал. Мукунсса чIумал инсан уссар лагма-ялттуминнахь...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Мюнпатсса дуаьрду

Мудан заралунния бурувччуну бикIаншиврул   КIюрххил ва гьанттайннай шамилла дуккайссар ва дуаь: باسْمِ اللَّهِ الَّذي لاَ يَضُرُّ مَعَ اسْمِهِ شَيْءٌ فِي الأرْضِ وَلا في السَّماءِ، وَهُوَ السَّمِيعُ العَلِيمٌ «БисмиЛля́гьи ллязи́ ля́ язурру мааьсмигьи́ шай’ун филь-арзи ва ля́...


“Хайр бакъасса инсантал...”

Инсаннал дакIнил азардавасса ца азар – дакIхъуншивури. Му чIалан дикIайссар, инсантурал тIимур сан къабаврийну. ДакIхъуншиврул дайдихьу – цува цайминнаяр лахъну чIалачIаву. Му иширайн Идавсил ﷺ увкуссар: «КъауххантIиссар Алжаннавун чанссарагу дакI хъун дувайма». Му...