Арулва дарман

Арулва дарман

Арулва дарман

Набигь ибн Вагьб буслай ивкIун ур укунсса хавар: «Жу най буссияв Оьсман ибн Аьфаннущал сапарданий. Мадиналуя 28 милялул архсса, «Малал» тIисса кIанайн бивукун, жу хьуна бавкьуру Оьмар ибн Оьбайдуллагьлущал. Га ия цала яру цIий бур тIий шикаят буллай. Цаппара хIаллава ганал цIуцIаву хъиннура гуж хьуна. Яруннин ци дару бувайссарив Оьсманнухь цIувххукун, ганал увкуна: «МухIаммад ﷺ Идавсия ттун бавуна яру цIуцIисса инсаннал миннуй алоэ дирхьуну бахIин аьркиншиву». (Муслим). Цамур хIадисраву бувсун бур алоэлуву арулва дару-дарман бушиву.

Алоэ дагьайссар «асфодел» тIисса ххяхиярдал группалувун. Му группалувусса ххяххиярду чIяручин шайсса дур кIирисса, биялатирттай, кьаркьсса аьрщарай. Алоэлул чIапIаву хIасул шайсса дур атилшиву, щин. Алоэ даруну ишла даврил цалчинсса чичрурду ляркъуну дур Диоскоридлул чичрурдаву (жула эралул 78-ку шин).

Амма кIул хьуну бур алоэ дарувран мунияр хъиннура ччяни ишла дувайсса диркIшиву. ХьхьичIва заманнай мунийн учайсса бивкIун бур «сабур». Мува куццуй, сабур учайссар алоэлува дуккан дувайсса дукьрасса щинайн. Му махъ жучIанма бивссар тIар Ассириянал ва Вавилоннал миллатру 2500 шинал хьхьичI гъалгъа тIий бивкIсса мазрава. ЦIанасса наукалул кIул бувну бур сабур ишла дуллай бивкIшиву хьхьичIазаманнай Египетнаву фараонтурал чIумал. Га заманнай сабур дуваншиврул алоэлул чIапIив тIаннул тIахIунттуву бацIан бувсса кунма бишайсса бивкIссар, кьурчIисса сок дукканшиврул. Яла га сок бургъил тIинтталу дитайсса диркIссар, гива щин дурккун, дукьра хьуншиврул.

Аьрабнал медициналуву сабур ишла дувайсса диркIссар чIявучин лякьлул цIуцIавуртту хъин дуваншиврул. БакI цIуцIисса чIумал сабур ва розалул нагь хIала дурну ненттабакIрайх дуккайсса диркIссар. НицIавух хIала дурсса сабур ишла дувайсса диркIссар щавурду ва базурдавусса цIуцIавуртту хъин дуван. Лякьа кьянкьа хьусса чIумал 0,1-0,3 г. сабурданул ишла дувайсса диркIссар. Духтуртурал тIимунин бувну, алоэлуя бувсса даруртту хъиннува чIяву буварча, муния зарал бияйсса бур. Алоэлул дару ишла буван къабучIиссар лякьа хьюму хьусса чIумал, ттиликIрал, ччаруллал, къюкIлил, сситтучIилул цIуцIаву ягу лахъсса давление думанал. Алоэлул сок ягу сабур ишла дувайссар дукралух тамахI гьаз буваншиврул. Му сокрал хъин дувайссар хронический гастритру ва колитру.

Алоэлул хъинну кумаг бувайссар чурххал бурчуйсса щавурду хъин дуван. Алоэлул чIапIава сок дуккан дуван шайссар шардагу. Хъунихъуними чIапIив лавсун, ххуйну шювшуну 10-12 гьантлий холодильникраву бишайссар. Яла миннува сок дуккан дувайссар ишла дуван аьркинссаксса, цанчирча, анаварну ишла къадуварча, му зия шайссар. Шяра дирсса инсаннал майравун гьарца 2-3 ссятрай цал 5 кIунтI бутIайссар. Стоматит ягу цамур кIацIливусса щаву духьурча, дахьра дуккан дурсса сок ишла дувайссар мазь кунна.

АХIМАД АЬЛИЕВ

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Таваккулданул даража

КIулну бикIияра, Аллагьнал ﷻ хьхьичI бакъассар тавакулдануяр лахъсса даража. Аллагьнайн ﷻ таваккул бувтун, Заннал бувсса хIукмурдайн мютIину, цала циняв ишру Аллагьнайн ﷻ тапшур бувну, кьадардания рязину умари цала дин цIакь дурма. Таваккулданий аьй дувайманал диндалий аьй дуллалиссар. Таваккул...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


Иман ссайн учайссар?

Иман – му Аллагьу Тааьланал Цалва хъиншиврийну, рахIму-цIимилийну Цалва лагъартуннаятусса Цана ччисса инсаннал дакIниву бувчIин бавур, асар хьун бавур, мунивун дуртIсса нурди, му инсаннан цува ляхъан увсса Зал кIул уван. Му нургу, асаргу дакIниву бусса инсаннал Аллагьу Тааьланал...