Суал-жаваб

Суал-жаваб

Суал-жаваб

Жямат-чакливу дувайсса рукнурду имамнал хъирив къадурну, ганащал архIал дулларча чак зия хьунтIиссарив?

Жяматраву имамнал хъирив чак буллалиманал (маъмумнал) гьарца рукну дуван аьркинссар имамнал хъирив, ганаяр хьхьичIун къаувккун. Маъмум цала рукнурду имамнащал архIал дуллай ухьурчагу, чак зия къашайссар, имамнаяр хьхьичIун къауккарча, амма мунан жяматраву чак баврил чири къахьунтIиссар.

Чак бахIаврил такбир – такбиратуль-ихIрам (цалчин «Аллагьу Акбар» учаву) чара бакъа имамнал хъирив бан аьркинссар, акъахьурча чак зия хьуссар.

Кьасттирай чакливу имамнаяр хьхьичIун уккаву бунагьссар (хIарамссар), хъиннува махъун агьавугу къахъинссар (карагьат).

(«Иаьнату-ТIалибин», «ТухIфатул-МухIтаж»)

 

Гьаттаву дикIайсса аьзаврая ссал ххассал бувайссар?

«ФатхIул-аьллам» тIисса луттираву чивчуну бур: «Гьаттал аьзаврая ххассал хьун ччиманал мукьва зад биттур буван ва мукьва задрая мурахасну икIан аьркинссар. Биттур буван аьркинмур: гьарца чак цила чIумал баврил ялув ацIаву, чIявуну садакьа баву, Кьуръан буккаву, чIявуну тасбихI баву. Вай мукьва аьмалланул гьав гьарта дурну чанна лахъан дувайссар.

Мурахасну икIан аьркинмур: щялмахъ бусаву, халкь хъяврин баву, гъибат баву ва кIущалданул кIунтIру. Гьаттаву яла гужмур аьзав дикIайссар тIар янналийн багьлагьисса кIущалланул кIунтIрах къулагъас къадувайманан».

 

 

Чаклил, зумалул ва м.ц. ниятру дакIниву дарча гьассарив ягу чара бакъа зумух ласун аьркинссарив?

Ният (нанижат) дакIниву душиву гьассар, амма мазрахгу учаву хъинссар, щак къаличIаншиврул.

(«Иаьнат атI-ТIалибин»)

 

 

Чаклийн оьвчайни бакъасса, цамур кIанттавугу «акбар» (азан) учайссарив?

Имам ибн ХIажар Гьайтамил «ТухIфатул-МухIтаж» тIисса луттираву кIицI лавгун бур азан бувккуну хъинсса кIанттурду:

  • дахьва бувсса оьрчIал вичIилухун;
  • къума лавгманайн, пашман хьуманайн;
  • жиндрал хьуманайн (жиндардил увгьуманайн);
  • сси бивзманайн (сситтувуманайн);
  • хIал, багьу-бизу аьжаив хьуманайн;
  • къизгъинсса талатавриву;
  • хъуслийн, къатлуйн цIу дагьсса чIумал;
  • жиндри чялиш буккайсса заманнаву;
  • аьрххилийн увккун наниманал хъирив (азан ва кьамат буккайссар);

Вай кIанттурдаву азан буккайни бюхъавай Кьиблалул чулинмай кIура баян аьркинссар, бюхълай бакъахьурча, хьусса чулинмай буккинссар.

(«ТухIфатул-МухIтаж», «Оьмдат аль-Муфти валь-Мустафти»)

 

 

Буржиравун агьманан га лахъаншиврул закатрал арцу дулурча, дуссарив ганахь ихтияр гай арцу цанма ччисса куццуй цамур кIанайн харж дан?

Буржирдавун багьми (аль-гъаримун) лайкьссар закат ласун. Мукунсса инсаннал цанна дуллусса закатрал арцу харж дувайссар так бурж лахъан, цамур кIанайн харж дуван ихтияр дакъассар. Сайки, мукунсса инсаннан бурж буллуманал хIалал битарча (багъишла битарча), закатрал арцу махъуннай зана дитан аьркинссар.

(«Аль-Мажмуъ ШархI аль-Мугьаззаб»)

 

Залуннал экьи лирчусса зад гьаз дурну ттунна дитан бучIиссарив?

Экьи дуртсса зад ляркъуманал цанна дитан ихтияр дуссар. Га канил дургьукун, ганил заллу ляркъума шайссар, га задран цанма ччимур буван ихтияргу дуссар. ХьхьичIвама залуннал махъуннай зана дуван ччан бикIарчагу, цIусса залуннахь ихтияр дуссар зана къадитан.

Амма хъус мяйжаннугу экьи лирчушиву кIулну бакъахьурча (масала цIинцI дичайсса кIанттайн дуртун дакъахьурча), хьхьичIвама залуннахь махъуннай тIалав дуван ихтияр дуссар.

(«Нигьаятуль-мухIтаж»)

2026-03-01 (Рамазан 1447 ш.) №3.


Бала-апатIирттая буруччайсса дуаь

АпатIру, дардру инсаннал оьрмулуву ччя-ччяни хьуна дакьай. Пашманмургу, ххаримургу жуйнна дияйссар Аллагьнал ﷻ чичрулийну. Мунияту, захIматсса иширавун багьсса чIумалгу куклушиву, бигьашиву Заннахь чIа учин аьркинссар.   Цумур дуаьри дуккин аьркинсса апатIрая, мусиватрая буруччиншиврул?...


СсахI бичаву

Хъус марцI дуван хъуслий закат ялув бувсса кунма, чурх марцI буван, зумалувусса диялдакъашивуртту кIучI дуван, зума АллагьначIа ﷻ кьамулну лякъин, зумаритавал ссахIгу ялув бувссар. Инсаннал дургьусса зума лухччи-ссавнил дянив дарцIуну дикIайссар, ссахI букканнин ссавруннайн...


Аллагьнайн ﷻ таваккул бутаву

Таваккулданул мяъна КIулну бикIияра, таваккул – му паракьатшиву дакъасса гьалакшивур ва гьалакшиву дакъанурасса паракьатшивур. Мунил мяънагу – ина буллугъшиврухгу, мискиншиврухгу ца куццуй уругавур. Щаллуну Аллагьнайн ﷻ вихшала диша, вила оьрму Заннайн тапшур бува щак къаувкуну, му...


Ккурандалул юбилей

Уттигъанну МахIачкъала-ливсса «Центр» тIисса ресторандалуву «Лакрансса диндалул кумаг» группалул 5 шинал юбилей кIицI лаглагисса мероприятие хьунни. Ва группа хасну лакрал миллатрансса хъиншиврул, хъинбалдарал ххуллийсса давуртту дуллан хIасул бувну бур ЧиркIайннал...


Зумаритавал кьини

Аллагь Тааьланал Зумаритавал кьини даврин савав – ахиратлул кьини дакIнин дагьаншиврулли. Мунингу учайссар Эдрал кьини, куну. Гьарца Эдрал кьини дуркIукун, дунияллий халкь кув ххарину, кув пашманну, кув ххуйсса канай, ххуйсса ларххун, кув оьккисса канай, оьккисса ларххун, кув бахьтта, кув...