ЛирчIсса зумарду
Гьарца бусурманчунан кIулну бикIан аьркинссар хъирив лахъан дуллалисса эбадатгу, чIумуй дурмургу ца даражалий къадикIайшиву. Мунияту учайссар жагьилну унува дурмур хъинссар, хъунав хьукун дурмунияр, куну.
Мунин бувну, зумарду цила чIу-мал дургьуну щаллу дуван хIарачат бан аьркинссар. Хъирив лахъаврийну зумалул бурж яла гьан барчагу, цила чIумал дурмунил кунмасса чири къабикIантIиссар, цанчирча, гьарца даврил цила чIун дикIайнутIий.
Рамазан зуруй зума къадургьумий бачIайссар цаппара журардай:
Цалчинмур жура - щарссанишал утту ивхьуну зума зия дурсса арамтал. Миннай му зума хъирив лахъаву бакъасса, кафаратгу (аьчIа) ялувссар. Ца кьини мукун зума зия даврил кафарат – кIива зуруй царагу кьини лях къакьадиртун зума дугьавури. Ми кIива зурувасса царагу кьини лях личIарча, цIуницIа дайдишин аьркинссар, ци сававрайну лирчIун духьурчагу. Мукунсса зума дугьан ният дуллалисса чIумал «На ният дував фаризасса кафаратрал зума дугьан», - куну дувайссар. Кафарат бакъассагу, мукун зия хьусса зума цурдагу хъирив лахъан аьркинссар. Рамазан зуруй бакъасса, цамур чIумалсса зума щарссаничIа утту ивхьуну зия хьуну духьурча, кафарат ялув бакъассар. Агана адимина кIива зуруй зума дугьан бюхълай акъахьурча, хъинну къашавай уну ягу цамур шариаьтрал кьамул дайсса савав дуну, му чIумал ряхцIала мискинчунан ца-ца муд (600 гр.) къалмул булун аьркинссар.
КIилчинмур жура – хъинну хъунив хьусса ягу хъин дан къашайсса цIуцIаврил бувгьуну буну, зума дугьан каши дакъамири. Мукунминнан зума хъирив лахъан къааьркинссар, так гьарца зума къадургьуну ливчIсса кьинилух мискинтуран ца-ца муд булун ялувссар.
Шамулчинмур журалувун багьайссар лякьлуву бусса ягу ккуккулийсса оьрчIру бусса хъами, цалва оьрчIал цIуллу-сагъшиврул нигь дунутIий зума къадугьлай бивкIсса. Му чIумал хъамитайпалун аьркинссар кьадиртсса зумагу хъирив лархъун, ца-ца мудгу булун.
Агана мукунсса хъамитайпалул так цинма зарал къахьуншиврул зума къадугьарча, мунин зума хъирив лахъан аьркинссар, муд булун ялув бакъассар. Лякьлуву оьрчI бусса ягу ккукку буллалисса хъамитайпалун бучIиссар кIай ялув кIицI лавгсса сававрдайну зума къадугьан.
Му бакъассагу, цIуллу-сагъшиврун зарал бияврия хъуннасса нигь духьурча, зума дугьаннагу къабучIиссар, дугьаву бунагьссар.
Мукунма, цила бакъасса оьрчIан ккукку буллалисса хъамитайпалунгу бучIиссар зума къадугьан, оьрчIан зарал хьун тIий чIалай бухьурча.
Мукьилчинмур жура – муд къабуллуну, так лирчIсса зума хъирив лахъан ялувмий – мигу буссар шанма куццуйсса:
а) Чак ливчIсса (хIайз, менструация) ягу оьрчI бувну махъ оьтту нанисса (нифас) хъами. Миннан зума дугьан хIарамссар, амма Рамазан барз къуртал шайхту хъирив лахъан аьркинссар.
б) чак кутIа бан бучIисса лахъишиврул сапарданийсса инсаннахь ихтияр дуссар зума къадугьан, му сапардануву захIматшиву хъанай дакъахьурчагума. Муналгу Рамазан барз лавгун махъ хъирив лахъан аьркинссар.
в) кIулшилия лавгун, увччу хьуну, аькьлу баххана хьуну, бухIан къашайсса куццуй хъинну ккашил ягу мякь хьуну, ягу захIматсса даврий уну зума къадургьуминналгу хъирив лахъан аьркинссар, муд къабуллунува.
Ххюлчинмур жура – цукунчIавсса савав дакъанура зума къадургьумий. Миннай ялувссар шайкун анаварну тавбагу дурну (Аллагьнахь багъишла бити увкуну), зумарду хъирив лахъан.
Гьашинусса Рамазан зурул зумарду ялунчIинмур Рамазан зуруйнин хъирив къалархъун личIарча, гьарца гьантлух ца-ца муд булун аьркинссар. Ялагу ца шинай личIарча, кIива муд булун аьркинссар. Му куццуй гьарца шинал ца-ца муд ялун щайссар.
Ми мудру булун аьркинссар инава ялапар хъанахъисса кIанттавусса агьаммур бакIлахърулийну (жучIа-ва му хъанай бур лачIа). Имам Абу ХIанифанал мазгьабрайн бувну, арцуйну булунгу ихтияр дуссар.
