Чилмуних тамахI мабишав!

Чилмуних тамахI мабишав!

Чилмуних тамахI мабишав!

Убай ибн Кяъблул бувсун бур: «Ца кьини ттун лявкъуна арцул бувцIусса киса. Гиву дия ттуршра динар. Га киса лавсун лавгссияв ИдавсичIан . Ганал увкуна: «Ца шинал мутталий халкьуннаву баян буллалу винма киса лявкъушиву!».

 

На му куццуй шинал мутталий баян буллай уссияв, амма заллу къаувккуна. Ялагу кислущал ИдавсичIан ﷺ лавгра. «Ттигу ца шинай баян буллалу!», – увкуна ганал. Шин ларгун махъгу арцул заллу лякъин къабювхъуна.

На шамилчингу ИдавсичIан ﷺ лавгун заллу ляхълай акъашиву бусав. Микку Расулуллагьнал ﷺ увкуна: «Кисагу, барт бавхIусса хIинчагу ядува. Арцугу дурккуну циксса дурив ххал дува. Заллу уккарча хъус зана дува, къауккарча винна харж дува».

Абу Гьурайрал бувсун бур укунсса хIадис: «Ттулва къатлувун увххукун щяв багьсса чассаг лякъирча, на букансса кьасттирай гьаз бувара, амма га щин-бунугу цадакьалун буллуссавагу бакъаявав тIисса пикри хьуну махъунмай бишара».

Абу Саид Худрил бувсун бур: «Кьиямасса кьини муъминтал Дужжагьрая ххассал хьуну СиратIрал ламуйх лахъайхту, Алжаннавун бухханнин бацIан бувну, аьрщарай куннан куннал дуллай бивкIсса тIайладакъашивурттахсса, зулмурдахсса танмихI тIалав бувантIиссар. Му куццуй бунагьирттая марцI шайхту Алжаннавун буххан ихтияр дулунтIиссар. Валлагьи, гивун бувхминнан гивусса цалва къатта бигьанма лякъинтIиссар, дунияллийсса оьрмулувунияр бигьану!».

Ибну Оьмардул бувсун бур МухIаммад Идавсил ﷺ увкумур: «Залуннал ихтияр дакъа хIайван маттизари. Зун ччанссияв зулва къатлувун инсан увххун, кьурувсса бакIлахъия ласурча. ХIайвандалул къалгу кьурувалу кунмассар. Мунияту, залунная ихтияр къаларсун хIайван маттизари».

Ибну Оьмардуя бивсса хIадисраву увкуну бур: «Кьиямасса кьини Аллагьнал ЦачIана лагъ гъан увну, ганай ЦIими бивхьуну, кIучI увну цIуххинтIиссар: «Инава пулансса бунагь бувшиву мукIрурав? МукIрурав цамур бунагьгу бувшиву?» «МукIрура, ттул Зал!» – учинтIиссар инсаннал. Му куццуй, циняв цалва бувсса бунагьирттаву мукIру увайхту, ганан ххантIиссар цалва къатта ччувччусса (цува чара бакъа Дужжагьравун утансса). Амма микку Аллагьнал ﷻ учинтIиссар «Гьуд» суралул 18-мур аятраву чивчумур: «На вил бунагьру кIучI бувссия дунияллийгу, хIакьинугу ина багъишла ивтссара». Яла ганахьхьун булунтIиссар цалва бувну бивкIсса хъинсса тIуллу чивчусса лу. Чапуртурая ва мунафикьтурая тIурча, гайннал дуллай бивкIмунил бардултрал учинтIиссар: «Ми бия Занная тIайла бакъамур буслай. Аллагьнал ﷻ нааьна хьуннав аьдилшиву дакъаминнайн!».

 

«Зубдатул Бухари» тIисса луттирава

 

 

2026-05-01 (Зуль-Кьаъда 1447 ш.) №5.


Ссайгъат баву

Цаннал цаннан укра зад дулаву, ссайгъат баву ссуннатссар, Аллагьнал ﷻ ххуллий, Аллагь ﷻ рязи уван дуллай ухьурча. Му дулайнигу «на ва хъус вин укра дулав», – куну дулайманал учин аьркинссар. «Нагу кьамул дурссар», - куну, ласайманалгу учин аьркинссар. Мукун къакуну,...


ХIаж байсса барз

Бусурманнал календарьданул махъва-махъмур Зуль-ХIижжа барзри. Ва зурул цIанил мяънагу – ХIаж байсса барз тIиссар. Гьарца шинал Зуль-ХIижжа зуруйри хъунмамур ХIаж бувайсса, цамур чIумал буван къашайссар. ЧIивимур ХIаж – Оьмра – ччимур чIумал буван ихтияр дуссар.   Ва зурул...


Кьурбандалул байран

Кьурбандалул кьини – Исламравусса яла агьаммур байран хъанахъиссар. Аьрабрай ванийн «Эд аль-АдхIа» учайссар. Му хъанахъиссар Зуль-ХIижжа зурул 10-мур кьини. Мунил хъиривсса шанма гьанттагу байрандалул гьантрину ккаллиссар, миннуйн «ташрикьрал» гьантри...


Бунагьру багъишла битайсса кьини

Зуль-ХIижжалул 9-мур кьини – Аьрафа (Аьрафат) кьинири. Му кьини хIажитал «Аьрафа» тIисса даралуву бикIайссар. Аьрафа кьини азарва «Кьулгьу» («Аль-Ихляс») бувккуну хъинссар. Мукун буккайманал циняв бунагьру багъишла битантIиссар куну бур...


ЖугьутIнал суаллу

Оьмар-асхIаб халифну усса чIумал муначIан ца жугьутI увкIун ур. Идавсил ﷺ мизитравунгу увххун, Абу Аюб аль-Ансаринал чIарав щяивкIсса Оьмар-асхIабнахгу урувгун ганал цIувххуну бур: «Инарав инсантурахь цIуххаву дувайма, амма вихьва щилчIав къацIуххайма, муъминтурал хъунама, амма вил хъунама...